Sayt test holatida ishlamoqda!
12 Yanvar, 2026   |   23 Rajab, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:24
Quyosh
07:48
Peshin
12:36
Asr
15:34
Shom
17:19
Xufton
18:37
Bismillah
12 Yanvar, 2026, 23 Rajab, 1447

Qor parchasi – mo''jiza

19.11.2020   7860   7 min.
Qor parchasi – mo''jiza

Qishda qor yog'ishini tomosha qilish zavqli ish. To'g'rimi? Hamma joy oppoq qorga burkanadi, atrof musaffo, havo top-toza, uchib-uchib tushayotgan qor parchalariga qo'lingizni tutsangiz, kaftingizga qo'nib erib ketadi.

Biz qorni uch yoki to'rt ko'rinishda tasavvur qilamiz: mayda qor. Qor maydalab yoqqanda qattiq sovuq bo'ladi, odamning xayoliga osmonda qor tugab qolayotgandek, ana shu qor oxirgisidek tuyiladi; o'rtacha qor, bu qor yoqqanda havo mo''tadil bo'ladi, suyakkacha o'tib ketadigan sovuq bo'lmaydi; laylak qor. Bu qor hammaning jonu dili. Ammo u uzoq vaqt yog'maydi va havo harorati ham yoqimli bo'ladi; shilta qor. Bu yomg'ir aralash yog'adigan qor. Bunda ham havo xiylagina sovuq bo'ladi.

Demak, bilganlarimiz shu to'rt xil qor ekan. Ularni hajmiga qarab ajratamiz. Ammo Alloh taoloning musavvirligini qarangki,  ushbu qor zarralarining birortasi boshqa biriga o'xshamaydi va ularning har biri alohida san'at asaridir.

Olimlarning ta'kidlashicha, er yuzini butkul qor qoplasa ham hech bir qor zarrasiga boshqasiga o'xshamaydi.

Amerikalik tadqiqotchi olim Vil'son Bentley 50 yil davomida olib borgan kuzatishlari natijasida 1985 yil shunday xulosaga keldi. Qor zarrasini suratga tushirishni san'at darajasiga ko'targan olim umrining yarmini shu ishga sarf etdi.

Har bir qor zarrasi osmondan tushgan mukammal san'at asaridir. Ana shu bir dona qor zarrasining o'ziyoq inson zotiga Buyuk Yaratuvchini tanishga kifoya qiladi. Ya'ni, Albatta, bunda tafakkur qiladigan qavmlar uchun oyat-belgilar bordir» (Nahl surasi, 11-oyat).

Qorning mo''jizasi shu bilan tugamaydi. Har yili qishda tog'larda muz zaxirasi yig'iladi. Muz qalin bo'lishi uchun qor ko'p yog'ishi kerak. Agar tog'lar me'yorida muz zaxirasini to'plab ololmasa, o'sha yili daryolarning suvi kam bo'ladi. Shuningdek, yaylovlarga va dalalarga ham qor ko'p yog'sa, o'sha bahorda o't-o'lan mo'l bo'ladi, ekin-tikin barakali bo'ladi.

Alloh taolo muborak Kalomida: «U osmondan suv nozil qilgan Zotdir. Bas, u (suv) ila turli nabototlar chiqardik. Undan yashil giyohlarni chiqardik. Undan g'ujum-g'ujum boshoqlar chiqaramiz. Va xurmodan, uning novdalaridan yaqin shingillar chiqaramiz va uzum bog'lari chiqaramiz. Bir-biriga o'xshagan va o'xshamagan zaytun va anorlarni chiqaramiz. Uning meva qilish paytidagi mevasiga va pishishiga nazar soling. Albatta, bunday narsalarda iymon keltiradigan qavm uchun oyat-belgilar bordir» (An'om surasi, 99-oyat), deb marhamat qilgan.

Bundan ayon bo'ladiki, qish faslining qahratoni va qor-yomg'irlari bizning bahorimizni, yozimizni, kuzimizni serob qilish uchun ekan. Biz esa ana shu g'animat faslda Qur'oni karimni mutolaa qilaylik, zikrni ko'paytiraylik, amri ma'ruflar, nahyi munkarlar eshitish uchun muhtaram olimlarimizning suhbatiga borib fayz olaylik. Do'stlarni ziyorat qilib iymonlashaylik. Zotan, ulug'larimizning tavsiyalari ham shu o'zi.

Qur'oni karimni qanchalik ko'p o'qisak, qalblarimiz shifo topadi, ko'nglimiz rohatlanadi, ko'zimiz ravshanlashadi, xotiramiz mustahkam bo'ladi. Qalb shifo topsa, tananing boshqa a'zolari ham sog'lom bo'lishi mashhur hadisda vorid bo'lgan. Yana bir hadisi sharifda Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhu rivoyat qiladi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Temirga suv tegsa zanglaydi. Huddi shunga o'xshab qalblarni ham zang bosadi”, dedilar. Shunda: “Yo Rasululloh, uning jilosi nima?” deb so'raldi. U zot: “O'limni ko'p eslash, Qur'on o'qish”, deya marhamat qildilar (Bayhaqiy, Abu Nuaym Quzoiy rivoyat qilgan Jaloliddin Suyutiy bu rivoyatni “Jomeul ahodis”da, Muttaqiy  Hindiy “Kanzul ummol”da keltirgan)

Imom Ahmad ibn Hanbal aytadi: “Tushimda Alloh azza va jallani ko'rdim. Undan: “Yo Rabbim, bandalaring Senga qurbat hosil qiladigan eng afzal amal qaysi?” deb so'radim. U Zot: “Ey Ahmad, Mening Kalomim bilan (qurbat hosil qiladilar)”, dedi. Men: “Parvardigorim, ma'nosini tushunsalarmi ѐki tushunmasalar hammi?” dedim. Shunda Alloh: “Ma'nosini tushunsalar ham, tushunmasalar ham”, deb marhamat qildi” (Ibn Qudoma. Muxtasaru minhojil qosidin).

Yog'ayotgan qor parchalari, tunlarning quyuqligi biz bandalarga ana shu hikmatlarni eslatib, ibodatga mahkam bo'lishimizga undaydi.

 

Fotograf Aleksey Kljatov ham ko'p yillardan beri qor parchalarining yirik planli suratlarini tasvirga tushirish bilan shug'ullanadi. U doimiy ravishda o'z rasmlarini Flickr resursiga joylab keladi. “Men uyimning ochiq ayvonida LED chirog' bilan yoritilgan shisha ustiga tushayotgan qor parchalarini suratga olaman. Ba'zida esa tabiiy yorug'lik hamda fon sifatida qora tolalardan foydalanaman”, deb yozadi u.

Quyida Aleksey tasvirga olgan qor parchalaridan namunalar keltirildi:

 O'MI matbuot xizmati

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov: Ilm va ma’rifat fidoyisi

12.01.2026   105   3 min.
Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov: Ilm va ma’rifat fidoyisi

 

Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov nafaqat O‘zbekiston, balki butun Markaziy Osiyo musulmonlari ma’naviy hayotida, islom dini rivoji yo‘lida o‘ziga xos iz qoldirgan yirik olim va zabardast mudarrisdir.

Tavalludi va yoshlik yillari

Yusufxon to‘ra Shokirov 1926 yili Qirg‘izistonning To‘qmoq shahrida ziyoli oilada dunyoga keldi. Uning yoshlik yillari insoniyat tarixidagi eng og‘ir davrlardan biri — Ikkinchi jahon urushi yillariga to‘g‘ri keldi. Urushning so‘nggi pallalarida va undan keyingi tiklanish davrida jamoa xo‘jaligida traktorchi bo‘lib ishlab, mehnat qildi. Biroq oiladagi ilmiy muhit va otasi, taniqli diniy arbob Olimxon to‘radan olgan boshlang‘ich saboqlari uning qalbida ilmga bo‘lgan kuchli ishtiyoqni uyg‘otdi.

Ilm olish yo‘lida

Yusufxon to‘raning bilim olish maqsadida bosib o‘tgan yo‘li — Buxorodan Qohiragacha, madrasadan universitetgacha bo‘lgan safari yuksak iroda va matonat namunasidir.

  • 1948–1955 yillar: Buxorodagi mashhur Mir Arab madrasasida tahsil oldi;

  • 1955–1961 yillar: Misr Arab Respublikasidagi dunyoga mashhur Al-Azhar universitetida o‘qib, zamonaviy va islom ilmlarini egalladi;

  • 1962–1967 yillar: Toshkent Davlat universiteti (hozirgi O‘zMU) Sharq filologiyasi fakultetida tahsil olib, ilmiy salohiyatini kengaytirdi;

  • 1975 yil: Moskva shahrida Arab filologiyasi yo‘nalishida nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi;

  • O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik ilmiy tekshirish institutida tadqiqot olib bordi.

Ko‘p qirrali faoliyat

Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov o‘z faoliyati davomida din-ma’rifiy soha va ta’limida samarali mehnat qildi:

  • Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining ilk rektori (1971-1972) sifatida diniy kadrlar tayyorlashga boshchilik qildi.

  • 1975 yildan boshlab 20 yildan ziyod vaqt davomida O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy nazoratida Ziyouddinxon ibn Eshon Boboxon va Shamsiddinxon Boboxonov kabi muftiylar bilan birga ishlab, rais o‘ribosari lavozimida faoliyat yuritdi.

  • Shuningdek, Buxorodagi Mir Arab madrasasi va Toshkent islom institutida arab adabiyoti, tafsir, hadis va balog‘at fanlaridan talabalarga saboq berdi.

Ilmiy ishlari

  • 4 jildli "Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lug‘ati" kitobining "Xazoyinul ma’oniy" asari. – Toshkent: "Fan", 1983.;
  • "Qissai Rabg‘uziy" kitobidagi oyat va hadislarning o‘zbek tilidagi tadqiqi. – Toshkent, 1992.;
  • "Islom – iymon, e’tiqod va hayot tarzi". – Toshkent, 1993.;
  • "Al-Azhar – ming yil davomidagi arab filologiyasi markazi" monografiya, – Moskva, 1975.

Shogirdlar ehtiromidagi siymo

Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov 2000 yilning 28 sentyabrida 74 yoshda Toshkent shahrida vafot etdi. Janoza namozini muftiy Abdurashid qori Bahromov o‘qigan. “Minor” qabristoniga dafn etilgan.

2026 yilning yanvar oyida ulug‘ olim tavalludining 100 yillik yubileyi keng nishonlanadi. Bu sana nafaqat bir inson xotirasiga ehtirom, balki murakkab davrlarda ham islom dinining sofligini saqlab qolgan va xalqimizga ziyo ulashgan butun bir avlod xizmatlarini e’tirof etishdir. Yusufxon to‘ra kabi fidoyi zotlarning hayot yo‘li bugungi yosh avlod uchun ilmga intilish va vatanparvarlikning yuksak namunasi hisoblanadi.

Maqolalar