O‘zbekiston musulmonlari idorasi butun dunyoga katta tashvish bo‘lib turgan koronavirus kasalligi pandemiyasi davrida qator xorijiy mamlakatlarda Ramazon oyi ibodatlarini qanday o‘tkazilishi bilan bog‘liq masalalarni o‘rganib chiqdi. Natijada barcha davlatlarda karantin talablariga xos jiddiy va qat’iy chora-tadbirlar joriy etilganiga guvoh bo‘lindi.
Qozog‘iston
Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, bosh muftiy Navro‘zbay qozi Tag‘anuli Prezident huzuridagi Markaziy kommunikatsiyalar xizmatida 14 aprelda bo‘lib o‘tgan internet matbuot anjumanida mamlakatda favqulodda holat davrida diniy marosimlarni o‘tkazish tartibini e’lon qildi.
Bosh muftiyning ta’kidlashicha, favqulodda holat tufayli mamlakatda karantin davrida Ramazon oyida epidemiya tarqalishining oldini olish maqsadida, tarovih namozlari masjidlarda o‘tkazilmaydi. Hamma o‘z uyida oila a’zolari bilan birga ibodat qilishni talab qilanadi. Diniy idora epidemiya tarqalishining oldini olish uchun masjidlar, kafelar, jamoat joylari va boshqalarda iftorlik faoliyatini vaqtincha to‘xtatishga chaqirdi.
Qirg‘iziston
Qirg‘izistonda favqulodda holat joriy yilning 30 apreliga qadar uzaytirilgani munosabati bilan Qirg‘iziston musulmonlari diniy boshqarmasi muftiysi Maqsatbek hoji Toktomushev xalqqa murojaat qildi. U musulmonlar uchun muqaddas bo‘lgan Ramazon oyining boshlanishi karantinga to‘g‘ri kelishini ta’kidlab, fuqarolarni favqulodda holat tartibini buzmaslikka chaqirdi.
“Ro‘za bir necha kundan keyin boshlanadi va bu yil favqulodda holat munosabati bilan iftor va taroveh ibodatlari uyda, oilada o‘tkaziladi”, deb ta’kidladi muftiy hazratlari.
Iordaniya
Iordaniya “Vaqf” ishlari vaziri Muhammad al-Xaliliy o‘z mamlakati yangi koronavirus kasalligining keng tarqalishiga qarshi kurash choralari doirasida Ramazon oyida masjidlarda jamoat bo‘lib, namoz o‘qishni taqiqlanishini e’lon qildi. Tarovih namozlari uylarda o‘qiladi, masjidlarda emas, bu tadbirlar Islom shariatiga muvofiq bo‘lganini tushuntirdi.
Rossiya
Rossiya Federatsiyasi musulmonlari diniy idorasining markazlashgan diniy tashkiloti Ulamolar Kengashi 2020 yil 16 aprelda 3/20-sonli fatvosini e’lon qildi. Unga ko‘ra, 2020 yil Ramazon oyining birinchi kuni 24 aprel, oxirgi kuni – 23 may deb belgilandi.
Ushbu fatvoning 5-bandida koronavirus kasalligining keng tarqalishi bilan bog‘liq hozirgi vaziyat, shuningdek Moskva va Rossiyaning boshqa mintaqalarida ommaviy yig‘inlarning taqiqlanishi munosabati bilan Kengash taroveh namozini uyda o‘qishni maqsadga muvofiq va zarur deb hisoblagan.
Pokiston
CNN telekanali xabar berishicha, Pokiston prezidenti Arif Alaviy Pokistonning yetakchi ruhoniylari bilan maslahatlashgandan so‘ng, Alavi masjidlarda niqob kiyishni majburiy qilish va ijtimoiy masofani ta’minlash uchun masjidlarga politsiya xodimlarini jalb etish kabi tadbirlarni o‘z ichiga olgan 20 banddan iborat rejasini ishlab chiqdi.
Pokiston prezidenti, agar ushbu tartiblarga rioya qilinmasa yoki holatlar keskin ko‘payib ketsa, hukumat Ramazon oyida masjidlarga nisbatan siyosatining har qanday qismini ko‘rib chiqadi va o‘zgartirishini ma’lum qildi.
Demakki, barcha mamlakatlarda butun dunyoga katta tashvish bo‘lib turgan koronavirus kasalligi tufayli Ramazon oyi davomida jiddiy va qat’iy ehtiyot choralari qo‘llangan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
2026 yil 13 aprel kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga “Largest museum of Islamic civilisation” — dunyodagi eng yirik islom sivilizatsiyasi muzeyi nominatsiyasi bo‘yicha Gennesning Rekordlar kitobi rasmiy rekordi berildi.
Tantanali taqdirlash marosimida Gennesning Rekordlar kitobi tashkilotining rasmiy vakili — sudya Sheyda Subasi ishtirok etib, Markaz barcha belgilangan xalqaro mezon va standartlarga to‘liq javob berishini tasdiqladi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi — bu keng qamrovli ilmiy-ma’rifiy va muzey majmuasi bo‘lib, u O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning tashabbusi bilan amalga oshirilgan yirik strategik megaloyiha hisoblanadi. Mazkur Markaz “Yangi O‘zbekiston”ning o‘ziga xos platformasi sifatida ilm-fan salohiyati, boy madaniy meros va zamonaviy texnologiyalarni yagona makonda uyg‘unlashtirishga qaratilgan.
Loyiha davlat rahbarining mamlakatning yangi gumanitar qiyofasini shakllantirish, milliy o‘zlikni mustahkamlash va O‘zbekistonni jahon miqyosida islom sivilizatsiyasining muhim markazlaridan biri sifatida ilgari surishga qaratilgan uzoq muddatli strategiyasini aks ettiradi.
Bugungi kunda Markaz mintaqaning eng ko‘p tashrif buyuriladigan ilmiy-madaniy maskanlaridan biriga aylangan bo‘lib, har kuni o‘rtacha 5 000 nafarga yaqin tashrifchi qabul qilmoqda. Bu esa uning aholi va xorijiy mehmonlar orasida katta qiziqish uyg‘otayotganini ko‘rsatadi.
Markaz ilk kunlardanoq yangi turdagi ilmiy-madaniy va ma’rifiy majmua sifatida konsepsiya qilingan. Unda tarixiy meros va zamonaviy multimedia texnologiyalari uyg‘unlashgan holda taqdim etilgan. Ekspozitsiya “Sivilizatsiyalar, Shaxslar, Kashfiyotlar” tamoyili asosida tuzilgan bo‘lib, mintaqaning eng qadimgi davrlaridan tortib, ilm-fan yuksalishi va zamonaviy bosqichigacha bo‘lgan taraqqiyot izchil yoritib beriladi.
Markaz tuzilmasida Qur’oni karim zali alohida o‘rin tutadi. Unda Usmon Mus'hafi deb nomlanuvchi eng qadimiy qo‘lyozmalardan biri namoyish etilgan bo‘lib, u YUNЕSKOning “Jahon xotirasi” reyestriga kiritilgan. Bu noyob asar nafaqat islom sivilizatsiyasining beqiyos yodgorligi, balki ilmiy-tadqiqot va ma’rifiy faoliyatni birlashtiruvchi muhim ma’naviy markaz sifatida ham katta ahamiyatga ega.
Markaz konsepsiyasining o‘ziga xosligi uni muzey, ilmiy tadqiqot infratuzilmasi va ta’lim muhitini birlashtirgan ilk namunaga aylantirib, jahon muzeychilik amaliyotida yangi bosqichni belgilamoqda.
Ushbu rekordga erishish ko‘p oylik tizimli ish natijasi bo‘lib, muzey parametrlarini tasdiqlash, to‘liq hujjatlar tayyorlash va mustaqil xalqaro ekspertlar ishtirokida ko‘p bosqichli verifikatsiya jarayonlarini o‘z ichiga oldi.
Muzey kolleksiyasini shakllantirishda arxeologiya, numizmatika, to‘qimachilik va qo‘lyozmalar sohasidagi yetakchi xalqaro mutaxassislar ishtirok etdi. Bu esa ekspozitsiyaning yuqori ilmiy va muzey darajasini ta’minladi.
Gennesning Rekordlar kitobi unvonining berilishi nafaqat Markaz ko‘lamining e’tirofi, balki ushbu loyihani amalga oshirishda ishtirok etgan yuzlab olimlar, mutaxassislar va ekspertlar mehnatiga berilgan yuksak bahodir.
Sudya Sheyda Subasi Markaz faoliyatini yuqori baholab, quyidagilarni ta’kidladi:
-O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari bilan uyg‘unlashtirishning noyob namunasidir. Loyihaning ko‘lami, konseptual yaxlitligi va amalga oshirish darajasi Gennesning Rekordlar kitobi mezonlariga to‘liq javob beradi. Bu shunchaki eng yirik muzey emas — balki madaniyatlar muloqoti va bilimlarni kelajak avlodlarga yetkazish uchun zamonaviy platforma hisoblanadi.
Ushbu rekord O‘zbekistonning islom ilmi, madaniyati va ma’rifatining muhim tarixiy markazlaridan biri ekanini yana bir bor tasdiqlaydi. Shu bilan birga, mamlakatning sivilizatsiyalar muloqoti, bag‘rikenglik va madaniy xilma-xillik tamoyillariga asoslangan zamonaviy xalqaro maydon sifatidagi nufuzini mustahkamlaydi.
Gennesning Rekordlar kitobi maqomini qo‘lga kiritish Markazning dunyodagi eng yirik shunday muzey sifatidagi o‘rnini mustahkamlab, uni intellektual merosni o‘rganish, asrash va ommalashtirish bo‘yicha yetakchi xalqaro platformalardan biriga aylantiradi.
Kelgusida O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi xalqaro ilmiy-madaniy maydon sifatida yanada rivojlanib, dunyoning turli mamlakatlaridan olim va mutaxassislarni birlashtiradi hamda “Yangi O‘zbekiston”ning gumanitar tashabbuslarini global miqyosda ilgari surishda muhim drayver bo‘lib xizmat qiladi.
t.me/islommarkazi