Hikoya qilinishicha, bir kishi o‘zining baxil o‘rtog‘inikiga mehmonga bordi. Uy egasi o‘g‘lini chaqirib, “O‘g‘lim, uyimizga biz uchun aziz bo‘lgan do‘stimiz mehmon bo‘lib keldi. Qassobga borib, bizga yarim kilo eng yaxshi go‘shtdan olib kel” dedi. Bola qassob oldiga ketdi. Oradan ma’lum vaqt o‘tib quruq qo‘l bilan qaytib keldi. Otasi undan “Go‘sht qani?” deb so‘radi.
Bola: “Qassobga borib, “Bizga eng yaxshi go‘shtdan berar ekansiz” dedim. U menga “Senga sariyog‘dek go‘sht beraman” dedi. Men o‘zimcha “Agar u shunday qiladigan bo‘lsa, nega go‘sht o‘rniga sariyog‘ olmayin?!” dedim-da, baqqol yoniga ketdim.
Borib, “Bizga eng yaxshi sariyog‘ingizdan berar ekansiz” dedim. U “Men senga asaldek sariyog‘ beraman” dedi. O‘zimcha “Agar shunday qiladigan bo‘lsa, yaxshisi asal ola qolaman” deb o‘yladim. Shu o‘y bilan asalfurushga ketdim.
Borib, “Bizga eng yaxshi asaldan berar ekansiz” dedim. Sotuvchi “Men senga musaffo suvdek asal beraman” dedi. O‘zimcha “Agar shunday qiladigan bo‘lsa, uyimizda musaffo suv bor-ku” dedim-da, hech narsa olmay keldim” deb javob berdi.
Ota o‘g‘lining gaplarini eshitgach, “Naqadar aqlli bolasan. Lekin bir narsani o‘ylamabsan. Bir do‘kondan boshqasiga borguningcha poyabzaling eskirgandir” deganda, o‘g‘li “Otajon, men mehmon amakining poyabzalini kiyib borib-keldim” dedi.
Bola baxillikda otasidan ham o‘tib ketgan edi. Bu esa noto‘g‘ri, xunuk tarbiyaning oqibatidir.
Ha, farzandlar ota-onalari qanday tarbiya qilsa, nimalarga odatlantirsa, shunday tarbiya topib ulg‘ayishadi. Shuning uchun ota-ona farzandlariga go‘zal axloqni o‘rgatishlari, o‘zlari bu borada namuna bo‘lishlari kerak.
“Vaziyatlarni boshqarish san’ati” kitobidan
Nozimjon Iminjonov tarjimasi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollollohu alayhi vasallam: “Aksa urish Alloh taolodan, esnash esa shaytondandir. Shuning uchun qachon birortangiz esnasa, qo‘lini og‘ziga qo‘ysin. Agar (esnagan paytda): “ooh, ooh” desa, shayton uning ichida kuladi. Alloh taolo aksa urishni yaxshi ko‘radi, esnashni yomon ko‘radi”, dedilar (Imom Termiziy rivoyati).
1. Aksirganda qo‘li yo kiyimini og‘ziga qo‘yish.
Abu Hurayra roziyallohu anhu rivoyat qiladi: “Rasululloh sllallohu alayhi vasallam aksirganlarida qo‘llarini yoki kiyimlarini og‘zilariga qo‘yardilar va u bilan ovozlarini pasaytirardilar” (Imom Abu Dovud, Imom Termiziy rivoyati).
Ushbu sunnatga amal qilish tufayli aksirgan paytda yonidagi kishilarga aziyat berishdan saqlangan bo‘ladi.
2. Aksirganda ovozini pasaytirish.
Aksirishda juda baland ovoz chiqarish odobsizlikdir. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Sizlardan biringiz aksirsa, ikki kaftini og‘ziga qo‘ysin va ovozini pasaytirsin”, dedilar (Imom Abu Dovud rivoyati).
3. Aksirgandan keyin Allohga hamd aytish.
Aksirgandan keyin Allohga hamd aytish. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Sizlardan biringiz aksirsa “alhamdulillah” (Allohga hamd bo‘lsin), deb aytsin. Uning birodari esa, unga “yarhamukalloh” (Alloh senga rahm qilsin), desin. Birodari unga “yarhamukalloh”, deb aytsa, u “yahdiykumullohu va yuslihu balakum (Alloh sizlarni hidoyat qilsin va ishlaringizni isloh qilsin), deb aytsin”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
4. Aksirib Allohga hamd aytgan kishiga “tashmit” aytish. Musulmon kishining haqlaridan biri aksirganda unga tashmit aytish hisolanadi. Aksirgandan so‘ng Allohga hamd aytgan kishiga “Yarhamukalloh”, deb aytishdir.Tashmit aytish uchun, aksirgan odam Allohga hamd aytishi kerak bo‘ladi.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Sizlardan biringiz aksirsa “alhamdulillah” (Allohga hamd bo‘lsin), deb aytsin. Uning birodari esa, unga “yarhamukalloh” (Alloh senga rahm qilsin), desin. Birodari unga “yarhamukalloh”, deb aytsa, u “yahdiykumullohu va yuslihu balakum” (Alloh sizlarni hidoyat qilsin va ishlaringizni isloh qilsin), deb aytsin”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
Davron NURMUHAMMAD