Ramazon oyida hammamiz taqvodor bo‘lishga urinamiz. Namoz o‘qish, sadaqa berish, yetimlar, beva-bechoralar holidan xabar olishga intilib, qarindoshlar bilan bordi-keldini kuchaytiramiz. Oila, farzandlarga ko‘proq e’tibor beriladi.
Ammo Ramazon oyidan keyin ba’zi kishilar bu ulug‘ oydagi taqvolarini ushlab qololmay, Ramazondan oldingi xatolarini yana davom ettirayotganlari ko‘zga tashlanib qoladi.
Xo‘sh, biz Ramazon oyidagi ruhiy holatimizni, ibodatlarga bo‘lgan intilishimizni bu oydan keyin ham davom ettirishimiz uchun nima qilishimiz kerak?
Javobi oddiy: biz taqvoli bo‘lishga faqat Ramazon oyida emas, balki butun umrimiz davomida buyurilganimizni unutmasak va shunga ko‘ra harakat qilsak bo‘ldi.
Alloh taolo bizni faqat Ramazonda emas, balki doim kuzatib turadi. Amallarimizni doim hisob-kitob qilib boradi.
Namoz doim farz. Zakot doim farz. Solih amallarni qilish va gunohlardan tiyilish bizdan doim matlubdir. Ota-ona ziyorati, silai rahm, yaxshi qo‘shnichilik, namozlarni masjidda jamoat bilan ado etish doim muhimdir. Ramazonda astoydil urinib qiladigan solih amallarimizni, aslida, doim qilib yurishga buyurilganmiz. Farishtalar bizning amallarimizni vafot etgunimizcha yozib borishadi. Ehson, infoq, muruvvat hamisha qilinishi kerak. Alloh taolo solih amallarimizga hamma vaqt savob beradi. Xato va ma’siyatlarimiz hamisha gunoh deb yozib boriladi. Biz gunohdan umrimiz oxirigacha chetda bo‘lishimiz kerak.
Alloh taolo bizni umr bo‘yi taqvo qilishga amr etgan. Shu amrida bardavom bo‘lishimizni, Ramazondan keyin ham Ramazon oyi shukuhida, oxiratga tayyorgarlik ko‘ruvchi inson bo‘lib yurishimizni nasib etsin, omin!
Nozimjon Iminjonov
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Qur’onni yoddan o‘qish tahorati yo‘q kishi (muhdis) uchun joiz, ammo junub, nifos va hayz ko‘rgan ayollar uchun taqiqlangandir.
Buning sababi (hikmati) quyidagicha: Arab qavmi, Alloh taolo: “U (Alloh) ummiylar ichiga o‘zlaridan bo‘lgan Rasulni yuborgan Zotdir...” (Juma surasi, 2-oyat) deb sifatlaganidek va Payg‘ambarimiz alayhissalom: “Biz ummiy ummatmiz; na hisobni va na yozishni bilamiz”, deb aytganlaridek, asosan xat-savodsiz bo‘lishgan. Ulardan Islomga kirganlar Qur’onni faqat eshitish (talqin) orqali qabul qilishar, qalblarida yodlab qolishar edi.
Qur’onni yodda saqlab qolish maqsadida uni ko‘p takrorlashga ehtiyoj sezardilar. Agar ularga Qur’on o‘qigan har bir holatlarida pok (tahoratli) bo‘lish majburiyati yuklanganda, bu ularga qiyinchilik tug‘dirgan bo‘lardi. Ularning ichida Mus'hafdan o‘qiydiganlari kam edi, shuning uchun Mus'hafni ushlash va undan o‘qish vaqtida tahoratli bo‘lish sharti ularga og‘irlik qilmasdi.
Shu ma’noga ko‘ra, tahoratsiz kishiga qiroat qilish joizligi va junub kishiga mumkin emasligi o‘rtasidagi hukm ajratildi. Chunki junublik holati tahoratsizlik (kichik betahoratlik) kabi doimiy va tez-tez sodir bo‘lmaydi.
Tahoratsiz kishiga Qur’on o‘qish uchun tahoratni vojib qilishda mashaqqat bor, ammo junublikdan g‘usl qilishni vojib qilishda mashaqqat yo‘q. Vallohu a’lam (Alloh biluvchiroqdir).
Qaffol Shoshiy. “Mahosin ash-shari’a”.
Homidjon qori ISHMATBЕKOV