Abdulloh yoshligidan tirishqoq, kichik bo‘lishiga qaramay, keksa otasiga yordam berish uchun tinmay harakat qilardi. Otasi Murod ota ancha keksayib qolgan, yoshi oltmishdan oshgan bo‘lib, og‘ir mehnat qilsa, tez toliqib qoladi. Charchaganini bildirmaslikka har qancha harakat qilmasin, baribir keksaligi oshkora qilib qo‘yardi. Otasini doimo kuzatib yurgan, ahvolini anglab yetgan kenja Abdulloh imkon qadar unga yordam berishga urinadi. U keksa otasining harsillab ketmon chopishini ko‘rib ruhan eziladi. Abdullohning ketmon chopishga kuchi yetmasa-da, otasiga sezdirmay toklarning ostini yumshatishga, yer chopishga harakat qildi.
Erta tongda eshagini minib, choshgohgacha mollarga ikki-uch marta o‘t olib kelar, tushdan keyin yana shunday qilardi. Hamma o‘yin bilan ovora bo‘lganida, u mehnat qilardi. Vaqt topdi degunicha qo‘liga kitob olib mutolaa qilardi. Ota-onasi biron marotaba o‘t olib kel, yer chop, kitobingni o‘qigin, deb aytmasdi, yurakdan mehnat qilar va tinim bilmasdi. Onasi bo‘lsa, “Ko‘p kitob o‘qiyverma”, deb chiroqni o‘chirib qo‘yardi. Shunga qaramay, ilm olishga qiziquvchan bola fonarini yoritib ko‘rpaning ichida kitob o‘qirdi. U oldiga katta maqsad qo‘ygan: “O‘qib yetuk inson bo‘laman, otamning og‘irini yengil qilaman, onamga ko‘makdosh bo‘laman”, deb tinmay harakat qilardi. Ba’zi yoshi katta bolalar uni masxaralab kamsitishganda: “Hali shoshmay turinglar, kelajakda olim bo‘laman. O‘shanda Abdullohning kimligini ko‘rasizlar, hammangiz yalinib oldimga borasizlar!” derdi. Murod ota farzandini doimo duo qilardi. Murod ota qo‘shnisi Temir ota bilan gaplashib o‘tirganida, eshakka o‘t ortib kelib tushirishga qiynalayotgan Abdullohga qarab:
– Shu o‘g‘lingdan katta odam chiqadi. Hech tinim bilmaydi. “Bo‘ladigan bola o‘n besh yoshda bosh bo‘lar, bo‘lmaydigani qirqqa kirsa, yosh bo‘lar”, degan maqolni eshitgansan-a, shu maqol sening o‘g‘lingga o‘xshagan g‘ayratli bolalarga aytilganov. Menga qara, Murod, o‘g‘lingni ishla deb urasanmi? – dedi ko‘ziga tikilib.
– Nima deyapsan, bu bolani urib bo‘larkanmi? O‘zining g‘ayrati ichiga sig‘maydi. Boshqalarga o‘xshab o‘ynagin, dam ol desam, quloq solmaydi.
Abdulloh maktabni tugatib, oliygohda o‘qidi. Uni bitirib, katta olim bo‘ldi. Otasini e’zozlab, boshlariga ko‘tarib, duosini oldi. Uni yaxshi taniganlar: “Sen duo olgansan, sen bilan o‘ynashib bo‘lmaydi!” derdilar. Ha, “Bo‘ladigan bola boshidan” deb bejizga aytilmagan. Bu kabi bolalarga ishoraning o‘zi kifoya bo‘ladi. Har gapni ma’nosiga qarab yo‘l tutadi. Ba’zilar qirqqa kirsa-da, pand-nasihatni qulog‘iga olmaydi. To‘g‘rini egri, egrini to‘g‘ri deydi. Dangasalikka o‘rganib, ota-onaning xizmatidan qochib, yomonligini qo‘ymay, ulg‘ayishga intilmaydi.
Ey aziz farzand! Intilganga tole yor! Ota-onasini xizmatini qilgan, ustozlar duosini olgan, el-yurtning olqish va rahmatlarini olgan inson, albatta, baxtli bo‘ladi. Bunday insonlar uzoq umr ko‘radilar. Kim mana shunday insonlarga yomonlik qilsa, albatta, yomonligi o‘ziga qaytadi. Shu bois ulug‘larimiz: “Duo olgan odamdan ehtiyot bo‘ling. U duolar qo‘rg‘onida bo‘ladi. Unga yomonlik qilsangiz, o‘zingizni balolarga giriftor qilasiz. Siz ham duo olgan mana shunday insonlar duosini oling, siz ham baxtli bo‘lasiz”, deydilar. Yuqoridagi ulug‘ insonlarning aytganini qilib, baxtga erishing, rahmat va olqishlar olib, umringizni barakotli qiling. Aslo qarg‘ish olmang! Qarg‘ish umringizni kesib, barakangizni qochiradi. Aqlingizni yoshligingizdan ishlatsangiz, hayotda ko‘p yaxshiliklar ko‘rasiz.
Qirq yoshga yetsa ham aqli to‘lmasa,
Yomon amallarni hargiz qo‘ymasa,
Ustiga fazldan libos kiymasa,
Bo‘ladi, bundayni odam demasa.
“Qasamini buzgan qiz” kitobidan
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Yugurish jismoniy mashqlarning qiroli bo‘lib, eng qadimiy sport turlaridan biri hisoblanadi.
Manbalarda keltirilishicha, sahobalar o‘zaro yugurish musobaqasini o‘tkazishar va Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallambuni kuzatib turardilar. Hadisi shariflarda Salama ibn Akva’ roziyallohu anhu chopag‘on bo‘lganlari va Nabiy sollallohu alayhi vasallam Hudaybiyadan Madinaga qaytayotganlarida sahobalar yugurishda o‘zaro musobaqalashishganda barchadan o‘zib ketganlari rivoyat qilingan.
Umar ibn Xattob roziyallohu anhuning mavlolari Zakvon tez yugirishi bilan mashhur bo‘lgan. U kishi Makka bilan Madina o‘rtasidagi – taqriban 500 kilometr – yo‘lni bir kecha kunduzda bosib o‘tgan.
Nabiy sollallohu alayhi vasallam hatto o‘zlari ham ahllari bilan yugurishda musobaqalashganlar. Oisha roziyallohu anho aytadilar: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam men bilan (yugurishib) musobaqalashgan edilar. Men u zotdan o‘zib ketdim. Biroz vaqtdan keyin go‘shtim ortgandi, ya’ni, semirib qolgandim yana musobaqalashdik. U zot mendan o‘zib ketdilar. Shunda u zot: “Bunisi unisi bilan teng”, dedilar (Imom Nasoiy rivoyati).
Mazkur hadis musulmon kishi o‘z ahllari bilan o‘zaro musobaqalashishi, mahram erkak va ayollar nomahramlar ko‘zi tushmaydigan joyda jismoniy mashqlarni bajarishi joizligiga dalildir. Shuningdek, bu kabi musobaqalar kishining viqori, obro‘si, fazilatiga hech qanday ta’sir etmaydi. Hamda musobaqalashuvchilarning o‘rtalaridagi yoshning tafovuti o‘zaro bellashuvga monelik qilmaydi. Zero, hadisi sharifda keltirilganidek, o‘sha paytda Nabiy sollallohu alayhi vasallam yoshlari ellikdan o‘tgan, Oisha roziyallohu anho esa yosh qiz bo‘lganlar.
Har bir oilada ayniqsa, yoshlar o‘rtasida bu kabi musobaqalarni tashkil etish oilaviy muhitning mustahkamlanishi va jamiyatda sog‘lom avlod tarbiyasida muhim ahamiyatga ega.
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘lining
"Islomda salomatlik" kitobidan olindi