Kichik davra yig‘inlarda otaxonlar “Kimlardansan?” deb so‘rashardi. “Falonchilardanman”, desangiz, “Bobolaring zo‘r odam edi. Xudo xohlasa, sen ulardan kam bo‘lmaysan, ko‘p kitob o‘qi, harakat qil!” derdilar. Boshqalardan ham bir-bir so‘rab, “Shunaqami? Sening avloding falonchilardan, seniki falonchilardan. Sening avloding ham ulug‘lardan, Xudo xohlasa, sizlar ulardan ham buyuk bo‘lasizlar, ajdodlaringizga munosib bo‘ling!” deb yoshlarga dalda berishardi. Biron kishiga sening ajdodlaring yomon, pastkash demasdilar. Maqsadlari yoshlarni ezgulikka boshlash, ularning ko‘nglini qoldirib, sindirishni istamaganlar. Ajdodlarimizning olijanob sifatlarini eshitib, ularga o‘xshashga intilar edik. Ularning siymolari ko‘z o‘ngimizdan ketmasdi.

1970 yillar edi, bir kuni yoshi to‘qsonlarga yaqinlashgan bir otaxon uyimizga mehmon bo‘lib keldi. Suhbat asnosida bobolarimdan birining hayotini hikoya qilib berdi.

– Ajdodlaringdan Egamberdi degan bir zot o‘tgan. Nihoyatda pok qalbli, taqvodor, Allohdan chin dildan qo‘rqadigan inson edi. Masjidga boshida salla, egnida yaktak, oq ko‘ylak, oq shalvar, mahsi-kavush kiyib kelardi. U odam jun savdosi bilan shug‘ullanardi. O‘n-o‘n besh eshakka jun ortib Samarqanddagi bozorlarning birida sotardi. O‘sha payt Oqdaryo va Qoradaryo (Zarafshon) pishqirib oqardi. Ikki daryoni kechib o‘tish ming mashaqqat edi. Shu mashaqqat va og‘irliklarni yengib, tijorat qilardi. Shaharga borishda eshaklarning hammasiga jun ortar, bittasiga o‘zi minardi. Junni sotib, qaytishda hammasini oldiga solib piyoda haydab kelardi. “Boy buva, nimaga eshaklaringizni biriga minib olmasdan, hammasini piyoda haydab kelasiz?” degan savolga: “Savdodan qaytishimda bironta eshakka yuk ortmayman. Hammasi yuksiz qaytadi. Bularning ichida bittasiga minib yuk bo‘lsam, qolganlari yuksiz bo‘lsa, qiyomat kuni mingan eshagim, Alloh taologa: “Bu bandang menga zulm qildi. Meni minib, boshqa eshaklarni minmadi, adolat qilmadi!” deb da’vo qilsa, nima qilaman, deb javob bergan ekan.

Shu sabab: “Asl aynimas, oltin zanglamas”, degan maqol bejizga aytilmagan. Zero, yaxshi odamlarning farzandi baribir yaxshi bo‘ladi. Orada ma’lum vaqt yomon bo‘lsa, darrov malomat qilmang, chunki pok naslli farzandlar kuni kelib eng yaxshi odam bo‘lishiga shubha yo‘q. Yomonlarning farzandlaridan ham yaxshilar chiqadi. Chunki ota urug‘ yomon bo‘lib, ona tomon yaxshi bo‘ladi yoki buning aksi bo‘ladi. Albatta, bu farzandlarga o‘tadi. Ammo ikki tomon ham munkir, betavfiq, nasli tayinsiz bo‘lsa, bundaylardan yaxshi odam chiqishi dargumon. Asli yomonni qancha tarbiyalamang, ilm bermang, baribir, borib-borib nasliga tortadi.

Aziz qardosh! Asl-naslimiz ulug‘ alloma va avliyolardir. Bahodir, pahlavon, dunyoga dovrug‘ solgan zotlarning avlodimiz. Ular bilan har qancha faxrlansak arziydi. Biz ham ajdodlarimiz kabi ilmda, mehnat va hunarda, bahodirlikda peshqadam bo‘laylik, toki kelajak avlod biz haqimizda doimo yaxshi gaplar gapirib, haqimizga duo qilishsin.

Kuyinma, yaxshidan yomon chiqdi deb,

Suyinma, yomondan yaxshi chiqdi deb.

Yaxshi inson baribir asliga qaytar,

Yomon ham kun kelib, nasliga tortar.

“Qasamini buzgan qiz” kitobidan