Xuzayfa roziyallohu anhu aytadilar: «Bir kuni kechasi Nabiy sollallohu alayhi vasallam bilan namoz o‘qidim. U kishi Baqarani boshladilar va o‘qib tugatdilar. So‘ngra Oli Imronni boshladilar va uni ham o‘qidilar. Keyin Niso surasini oxirigacha o‘qidilar. Ushbu suralarni birin-ketin shoshmay tilovat qildilar. Agar tasbeh zikr qilingan oyatdan o‘tsalar, tasbeh aytar, agar duo oyatidan o‘tsalar, duo qilar, agar panoh so‘rash oyatidan o‘tsalar, (barcha yomonliklardan Allohning) panoh berishini so‘rar edilar» (Imom Muslim rivoyati).
Ibn Abbos roziyallohu anhu aytadilar: «Agar Nabiy sollallohu alayhi vasallam «Sabbihisma robbikal a’la…» (A’lo surasi)ni o‘qisalar, uning ketidan: «Subhana robbiyal a’la», deb aytardilar» (Imom Ahmad va Abu Dovud rivoyati).
Agar Qur’on o‘quvchi mo‘minlarga ilohiy xitob bo‘lgan «Ey iymon keltirganlar…» oyatidan o‘tsa, o‘sha yerda to‘xtab, Allohning amriga quloq tutadi. Ba’zilar ushbu xitobdan so‘ng: «Labbayka Rabbiy va sa’dayka» (Ey Rabbim, men sening toatingdaman va amringga muntazirman) deb aytar, so‘ngra Alloh nimaga buyurib, qanday amallardan qaytarishini tafakkur qilar va qalban tasdiqlab, o‘z hayotlarida bunga og‘ishmay amal qilar edilar. Kishi shunday qilsa, Qur’onni to‘liq tartil qilgan bo‘ladi. Agar o‘qiyotgan oyatlarning ma’nolarini bilmay qolsa, uni biladiganlardan so‘rab oladi. Toki Allohning kalomini to‘g‘ri tushunib, unga chiroyli amal qilsin.
Agar o‘qilayotgan oyatda Alloh taolo o‘tgan qavmlarning qissalaridan xabar berayotgan bo‘lsa, ulardan o‘ziga ibrat olsin. Alloh ularga qanday hukm qilganini bilib, azobga giriftor bo‘lgan kofir – noshukr qavmlarning yo‘lidan saqlansin. Doimo Allohga shukr qilib, Uning toatida bo‘lsin. Agar o‘qilayotgan oyatda va’id (qo‘rqitish-ogohlantirish) kelgan bo‘lsa, qalbiga nazar solsin. Agar nahiy qilinayotgan biror illat topilsa, undan voz kechsin. Agar rajo (umidbaxsh) oyatlarni tilovat qilsa, Allohning rahmatidan noumid bo‘lmasin. Xavf oyatidan o‘tganda Alloh osiy bandalarni azoblashini fikr qilsin, toki uning qalbidagi xavf va rajo bir-biriga mutanosib bo‘lsin. Xuddi mana shu komil iymon belgisidir. Agar pand-nasihatlardan iborat bo‘lgan oyatlarni o‘qisa, ulardan o‘ziga o‘git olib, amal qilishga harakat qilsin. Agar yuqorida zikr qilinganlarni bajarsa, Qur’on odobi va haqlarini ado etgan bo‘ladi.
"Qur’oni karim fazilati va odoblari" kitobidan
Muhammadsharif RUSTAMOV,
Marhamat tumanidagi “Ibrohim Xalilulloh” masjidi imom-xatibi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Alloh sobir (sabrli)larni O‘z lutfi karami bilan mukofotlab, xos bandalaridan ayladi. Yaratgan marhamat qildi:
“Hech shak-shubha yo‘qki, sabr-toqat qiluvchilarga ajr-mukofotlari hisob-kitobsiz to‘la-to‘kis qilib berilur” (Zumar surasi, 10-oyat).
Alloh Payg‘ambari sollallohu alayhi vasallamga amr etdi:
“Bas, go‘zal sabr ayla!” (Maorij surasi, 5-oyat).
Boshiga balo, musibat tushgan odam odamlar orasida ichki iztirobini bildirmay, o‘zini odatiy tarzda tutsa, u go‘zal sabr etuvchilardandir.
Alloh mo‘minlarga o‘z nafslari bilan kurashishda, shuningdek, odamlar bilan o‘zaro munosabatda sabr ko‘rsatishlarini buyurdi:
“Ey mo‘minlar, sabr qilingiz va sabr-toqat qilishda (kofirlardan) ustun bo‘lingiz hamda doimo (kurash – jihod uchun belingiz bog‘liq holda) hozir turingiz! Va Allohdan qo‘rqingizkim (shunda) shoyad najot topgaysizlar!” (Oli Imron surasi, 200-oyat).
Alloh qo‘llab-quvvatlamasa banda sabr etolmasligini ham Allohning O‘zi uqtiradi:
“Sabr ko‘rsat, bu esa faqat Allohning yordami bilangina mumkin bo‘lur!” (Nahl surasi, 127-oyat).
Sabr fazilatini hazrati Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam tushuntirganlar:
“Sabr – dinning yarmi, haqiqiy ilm va komil ishonch esa dinning hammasidir (to‘liq dindir)” (Alqamadan rivoyat qilingan, Bazzor rivoyati).
U zot sollallohu alayhi vasallam, shuningdek, yana aytganlarki: “Musibatda sabr etib, Alloh lutfidan umid qilib rizolik ko‘rsatish, qullar ozod etishdan ham afzalroqdir” (Imom Suyutiy rivoyati).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam marhamat qildilar: “Musulmonning sabri va duosi naqadar go‘zal qurolidir!” (Ibn Abbos rivoyat qilgan).
Allohning Elchisi sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Ibodatlarning qadrlisi – qiyinchilikdan so‘ng mo‘llik, yengillik kelishiga umid qilish va ishonishdir” (Tabaroniy).
Sahobiy hazrat Ali ibn Abu Tolib roziyallohu anhu marhamat etadilar: “Iymon uchun sabr tan uchun bosh kabidir”.
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.