Qur’oni karimda xurmo mevasi jannat ne’matlari qatorida zikr etilgan. «Mevalar, xurmo va anorlar bordir» (Rahmon, 68).
Xurmo mevasi shirin ta’mi va o‘ziga xos oziqlik xususiyatlari bois doim suyib yeyilgan. Mutaxassislarning fikricha, bir dona xurmo va bir piyola sut insonning oziq moddalarga bo‘lgan bir kunlik ehtiyojini qondirar ekan.
Xurmoda inson salomatligi uchun zarur o‘ndan ortiq modda borligi aniqlangan. Ulardan biri hazmi yengil va tez singiydigan shakar – fruktoza tanamizga quvvat manbaidir. U shakar, glyukoza kabi qonda qand mikdorini ko‘paytirib yubormaydi. Xurmoda, shuningdek, A, B1, B2, B3 va B6 darmondorilar, natriy, magniy, temir, sera, kaliy, fosfor kabi minerallar, yog‘ va oqsillar ko‘p.
Xurmoning ikki foizdan ko‘p qismini oqsil tashkil etadi. Oqsil tananing kasalliklarga qarshi immunitetini mustahkamlaydi. A darmondorisi ko‘z mushaklari, immun tizimi, suyak, to‘qima va tishlar uchun kerakli, B1 asab tizimi ishini yaxshilaydi, B2 esa oqsil, uglevod va yog‘larni parchalash, hujayralar yangilanishida xizmat qiladi.
Shifokorlar homilali, yosh bolali ayollarga fruktozasi ko‘p oziqlar yeyishni tavsiya etadi. Chunki fruktoza holdan toygan tanaga kuch bag‘ishlaydi, sutni ko‘paytiradi. Bu vaqtda onaning kaliyga ehtiyoji keskin ortadi. Xurmoda kaliy ko‘p. Kaliy ayol tanasida suv muvozanatini saqlab turadi. Kaliy miyaga kislorod yetkazishga yordamlashadi. Kaliy buyraklarni chiqitlar va zaharli moddalardan tozalashda, qon bosimini me’yorida saqlab turishda juda foydalidir.
Xurmo yoyish kamqonlikning oldini oladi. Suyaklar sog‘lom shakllanishida xurmodagi kalsiy va fosfat katta foyda beradi. Muntazam xurmo yeb turish suyaklar zaiflashuvi, mo‘rtlashuvidan himoya kiladi.
Asabiylik va ruhiy zo‘riqish (stress) hollarida xurmo samarali ta’sir qilishi isbotlangan. Chunki xurmoda B6 darmondorisi ko‘p.
Mo‘minjon SAYDALIYEV tayyorladi.
Johilliklari va din dushmanlariga ergashganlari ilmoniylarni shu botqoqqa botirgandi. Ularni tushunsa bo‘ladi, ammo biz ahli sunnani malomat qilishga siz salafiylarni kim majbur qildi?
Ilmoniylarga o‘xshab islomni teran tushunmaslikmi? Yo din dushmanlarining nayrangiga o‘ynashmi?
Bu gaplarim bir toliba qiz so‘ragan savolga javob edi. Qiz: Ahli sunna val jamoa kimlardan iborat?” deb so‘raganida, ichimdan bir oh tortib, barcha toliba qizlarga aytdim:
“Buyog‘iga berkitib o‘tirish yo‘q. Endi haqiqatni yashirib o‘tirish ketmaydi. Endi ularga xushmuomalada bo‘lish ham yo‘q. Murosalashib ham o‘tirmaymiz.
Ahli sunnaga quyidagilardan boshqa hech kim kirmaydi:
• Fiqh va usulda to‘rt mazhabga ergashganlar, har asrda yangitdan chiqib turadigan masalalarda ularning fiqhi va usuliga suyanadiganlar.
• Aqida va usuli dinda Imom Ash’ariy va Imom Moturidiyga ergashadiganlar.
• Tasavvufda sunniy tariqatlarni tan oladiganlar.
Tarixda bu yo‘lda bo‘lmaganlar juda oz bo‘lishgani uchun, yo kamolga yetishmagani uchun ularni qo‘shib o‘tirmadim. Binobarin, to‘laqonli haq uzra bo‘lishga savodul a’zam (ya’ni, ummatning aksari) yurgan yo‘l munosibdir. Buni Nabiy sollallohu alayhi va sallam ta’kidlaganlar.
Qolganlar esa o‘rindiqlarida turib olib musulmolarni o‘ldirishyapti, masjidlarni undagi namozxonlarga qo‘shib portlatib yuborishayotganlardir. Olimlarni o‘ldirayotganlar ham ahli sunnadan tashqaridagilar.
Hoy ulamolar! Hoy da’vatchilar! Ey ixlosli, oqil kishilar! Endi berkitish yo‘q. Odamlarga haqiqatni baralla yetkazing. Butun olamga jar soling. Din dushmanlariga ham uqtirib qo‘ying. Ahli sunna val jamoa shular (moturidiy, ash’ariy, to‘rt mazhabga ergashuvchilar)dir. Tarix ham shularniki, islom ham.
Doktor Ahmad Muhammad Fozil,
Istanbuldagi Sulton Muhammad Fotih jome’asi,
islomiy ilmlar kulliyasi doktori
Hadis ilmi maktabi o‘qituvchisi
Abdulbosit Abdulvohid o‘g‘li tarjimasi
Manba: http://t.me/muhaddisuz