Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhu rivoyat qiladi: «Payg‘ambarimiz alayhissalom: “Faqat ikki kishiga “hasad” qilsa bo‘ladi: Alloh taolo bergan molini haq yo‘lda sarflagan kishiga va Alloh taolo bergan ilmu hikmat bilan hukm qilgan va uni o‘rgatgan kishiga”, dedilar» (Imom Buxoriy).
Sharh: Boshqalarni ko‘rolmay, shu ne’mat ulardan ketishini va o‘zida bo‘lishini istash hasad deyiladi. Inson boshqalardan balandroq, hech bo‘lmasa, teng bo‘lishni xohlashi tabiiy. Biroq hasad qilish, birovdagi ne’matning yo‘qolishini xohlash illat. Hasad paydo bo‘lganida uni yengib o‘tish, yomonlikdan qaytish esa fazilatdir.
Ushbu hadisdagi “hasad” kalimasi esa molini yaxshi ishlarga sarflayotgan kishiga yoki ilmiga amal qilgan olimga havas qilish ma’nosidadir. Chin mo‘min havas qilgan kishisidek bo‘lishga urinadi. Yaxshi ishlarda boshqalardan o‘zib ketishga urinish dinimizda muboh sanaladi. Sahobalar doim bir-birlariga havas qilishgan va savobli ishlarda, ibodatlarda o‘zaro musobaqa qilishgan.
Demak, yaxshilikka shoshilib, yomonlikdan qaytishda bir-birlarimizga o‘rnak bo‘lib, ko‘maklashishimiz kerak ekan. Alloh taolo marhamat qiladi: “Ularga (jannatda idishlari) muhrlangan musaffo maydan ichirilur, u (may)ning muhri mushkdir. Musobaqalashadiganlar shunda (shu ne’matlarga yetishi uchun) musobaqa qilsinlar (Mutaffifun, 25-26).
Hadisi sharifdan yaxshi yo‘lda ishlatiladigan boylik faqirlikdan yaxshi ekani ham anglashiladi.
O‘MI Matbuot xizmati
Bugun, 24 aprel kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari juma namozini Mirzo Ulug‘bek tumanidagi “Mulla Xolmirza ota” jome masjidida ado etdilar.
Muftiy hazratlari juma namozidan oldin jamoatga butun dunyo musulmonlari ehtiromini qozongan ulug‘ alloma, bobokalonimiz Imom Buxoriy hazratlari haqida manfaatli ma’ruza qilib berdilar.
Suhbat avvalida hadislar borasida ham to‘xtalib o‘tildi. Zero, Rasulullohning hadislari Qur’ondan keyingi ikkinchi manba, hadis to‘plamlarining eng ishonchli va mukammali esa buyuk ajdodimiz Imom Buxoriy to‘plagan “Sahihi Buxoriy” kitobi hisoblanadi.
Ulug‘ bobomiz haqida mashhur muhaddis va olimlarning ta’riflari, xususan, Imom Ibn Xuzaymaning bahosi keltirib o‘tildi: “Osmon ostida Muhammad ibn Ismoildan ko‘ra Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hadislarini yaxshi biluvchi va yodlovchi insonni ko‘rmadim”.
Imom Buxoriy haqlaridagi bu maqtovlar – oddiy so‘zlar emas, balki buyuk ilm ahllari tomonidan berilgan tarixiy guvohlikdir.
Bugungi kunda Yurtboshimiz tashabbuslari bilan Imom Buxoriy hazratlarining maqbaralari u zotning ilmiy faoliyatlari va yuksak obro‘-e’tiborlariga munosib tarzda qayta qurilib, ulkan va mahobatli majmua sifatida barpo etilgani ham u zotga munosib voris bo‘lishning bir namunasi ekani ta’kidlab o‘tildi.
Muftiy hazratlari Imom Buxoriy hazratlarining hayot yo‘li haqida so‘zlar ekan, u kishining otasi Ismoil vafoti oldidan bunday deganini keltirdilar: “Topgan molimda bir dirham ham harom yoki shubhali narsa borligini bilmayman”. Demak, komil va olim farzand yetishtirishda luqmasining halol bo‘lishi juda muhim ekan. Qolaversa, Imom Buxoriy hali go‘dakligida ko‘rish qobiliyati susayib ketadi. Shunda onasining tinimsiz duolari, parvarishi sababli Muhammad ibn Ismoil yana ko‘ra boshlaydi. Bundan xulosa qilish mumkinki, to‘g‘ri ta’lim-tarbiya bilan birga, ota-ona farzandi haqiga ko‘plab duolar qilib turishi ham lozim bo‘ladi.
Imom Buxoriy hazratlari ilm talabida Makka, Madina, Shom, Misr, Nishopur, Basra, Kufa, Bag‘dod, Vosit, Marv, Ray va Balx kabi shaharlarga safar qilgani, u zamonlarda buning naqadar mashaqqatli bo‘lgani haqida so‘z borar ekan, bugungi rivojlangan zamonda ilm o‘rganishga har jihatdan qulay sharoitlar muhayyoligi, shunday ekan, yoshlarimizni ilmga yanada targ‘ib etish lozimligi eslatib o‘tildi.
Go‘zal mav’iza so‘ngida yurtimizdan yana Imom Buxoriydek ulug‘ olimlar chiqishini so‘rab duo qilindi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati