Oilada yolg‘iz qiz bo‘lganim uchunmi, doim aytganim aytgan, deganim degan edi. Qaysarligim, sho‘xliklarimdan esa dugonalarimning ota-onalari ham uyimizga shikoyat qilib kelishardi. Buvim esa goh koyib, goh kuyinib: “Bolaginam, bu ishing yaxshi bo‘lmabdi, qiz bolaga sho‘xlik qilaverish yarashmaydi. Sen odob-axloqda, yurish-turishda hayo-iboli bo‘lmasang, akalaringning yuzini shuvit qilasan... Bunday ishlaring bilan ularni  do‘stlari, mahalla-ko‘y oldida uyatga qoldirasan...” der edi. Yosh bo‘lganim uchunmi, bu gaplar bir qulog‘imdan kirib, ikkinchidan chiqardi. Lekin hamma narsa ham vaqtincha ekan. Ulg‘ayganim sari sho‘xliklarim bosildi, ko‘chadagi o‘yinlar qiziq­tirmay qo‘ydi. Buvim erinmay uy-ro‘zg‘or ishlarini o‘rgatar, hayotda qiz bolaning vazifalarini, avvalo u yaxshi rafiqa, mehribon ona bo‘lishi zarurligini uqtirar edi. Ilgarilari qulog‘imga kirmagan so‘zlar endi qalbimga muhrlanib borardi...

Bir kuni so‘rida ko‘rpa qavib o‘tirarkan, imlab yoniga chaqirdi. Bordim, ko‘zlari jiqqa yosh. So‘z aytishga botinolmay, yonida jim o‘tirdim. Bir muddat sukutdan so‘ng gap boshladi:

- Bolajonim, manavi ko‘rpalarni senga atab tikyapman. Qiz bola palaxmon toshi, qayerga otsa, shu yerga tushadi, deyishadi. Ayang ikkimiz senga atab sep yig‘yapmiz. Lekin qizlar sepining ko‘pligi, qimmatbaholigi, taqinchoqlarining aslligi bilan emas, odob-axloqi, chiroyli tarbiyasi, shirinsuxanligi, sabr-toqati, itoati bilan e’zoz topadi. Nima demoqchiligimni anglagandirsan?..

Boshimni ham qilib tushundim, dedim. Buvim bag‘riga bosib, yuzlarimdan o‘pdi, ko‘zlarimga tikilib gapida davom etdi:

– Birovning uyiga kelin bo‘lib borasan. O‘z uyingdagi odatlar, shart-sharoitlar u yerda bo‘lmasligi mumkin. Jonim bolam, qanoatli va xushfe’lli bo‘l. Nima olib kelishsa, xursand qabul qilgin. Buyruqlariga itoatli, aytayotgan so‘zlariga diqqatli bo‘lgin! Erkaklar ozoda, sarishtali ayollarni juda suyishadi. Yomon hidlar dilni xira qiladi, shu bois, uyingdan noxush hidlar kelmasin. Ochlik va toliqish er kishining g‘azabini  keltiradi, janjalga yo‘l ochadi. Uddaburon beka bo‘lsang, ovqatlaring doim bir vaqtda pishadi, dasturxoning to‘kis bo‘ladi. Ro‘zg‘or ashyolari, mahsulotlarni ishlatishda tejamkor bo‘l, isrofga yo‘l qo‘yma, qadr topasan.

Qaynota, qaynonang, ularning yaqinlarini, qarindosh-urug‘larini hurmat qil. Ko‘cha-ko‘yda eshitgan har qanday so‘zni aytib, kuyov dilini g‘ash qilma, imkoni yetmaydigan narsani olib bering, deb qistama. Sirini ochma. Uyning gapini ko‘chaga, ko‘chaning gapini uyga tashima. Yana, er xafa bo‘lsa xursand bo‘lib, xursandligida xafa bo‘lib yurish farosatli va tarbiyali ayolning tutumi emas...

Buvim takror-takror: «Uqib olding­mi?!» deb so‘rardi. «Ha» deyman-u, uyatdan qizaraman. Ko‘p o‘tmay, o‘zga bir xonadonga kelin bo‘lib uzatildim...

Mana, oradan bir necha yil o‘tdi. Bugun buvim hayot emas, ammo nasihatlari hamon yodimda. Bugungi baxt-saodatim hikmati ham buvimning o‘sha  nasihatlarida yashirindir.

  Mahbuba SOBIROVA,

tayyorladi