Uni masjidda uchratdim. G‘amgin va nursiz ko‘zlar. Titroq lablar. Tanasi xuddi soyaga o‘xshaydi. Hadeb o‘zini qo‘lga olmoqchi bo‘ladi, lablarini qattiq tishlaydi, ko‘zyoshlarini tiymoqchi bo‘ladi. Shu holida u mening ko‘zimga quriyotgan yaproqqa o‘xshab ko‘rindi.
– Yordam bering... Zulmatdan chiqib olishimga yordam bering... Ortiq chiday olmayman... Mening kuchim qolmadi... Kurashishga boshqa kuch topa olmayapman, kelajakdan umidimni ham uzdim... Men faqat mening xatolarimni boshqa biror kishi qaytarmasligini istayman... Xato ustiga xato…yo Parvardigor!
Go‘zallik – dahshatli qurol, u shunisi bilan xatarliki, hech kerak bo‘lmagan paytda portlaydi – inson yoshligida go‘zal bo‘ladi, ammo ko‘p narsadan xabari bo‘lmaydi. uning ko‘ziga dunyo behad go‘zal ko‘rinadi, ammo soddaligiga borib birgina xato qilib qo‘ysa, kulgulari qonli ko‘z yoshiga aylanadi, hayoti barbod bo‘lish chegarasiga kelib qoladi...
Suhbatdoshim gapida davom etdi: “12 yoshimda men faqat sinfda emas, maktab bo‘yicha eng chiroyli qiz edim... Shu boisdan atrofimda girgitton bo‘ladiganlar juda erta paydo bo‘ldi. Meni o‘z tengdoshlarim qiziqtirmas edi. Yuqori sinflardagi kuyovbolalar bilan suhbatlashishni yoqtirardim. Dastlabki kezlarda ozgina e’tibor, muloyim muomala, g‘amxo‘rlik, sovg‘alar, gullar... kifoya edi. Ularni ko‘rib men o‘zimni go‘zallik malikasidek his qilar edim. Keyin esa boshni aylantiradigan uchrashuvlarning achchiq mevalarini ham tatib ko‘ra boshladim. Aytadilar-ku, qayerda kirish bo‘lsa, o‘sha yerda chiqish ham bo‘ladi, deb. O‘n besh yoshga to‘lgunimcha bir necha bor abortlarni boshdan kechirishga ulgurdim… Kiprik qoqishga ulgurmasimdan navbatdagi homiladan qutulish uchun ginekologiya bo‘limida turgan bo‘lar edim. Hatto abortlarning soni nechta bo‘lganini ham eslay olmayman... 18 yoshimda shularning barchasini mast bo‘lsam unutarman deb aroq icha boshladim va ukol olishni ham kanda qilmadim, ammo bo‘lmadi... Dahshatli tushlar, abortda maydalab tashlangan bolalar meni aqldan ozdirayozdi... Giyohvandlikka o‘rganganimdan so‘ng bu dardlarim ikkinchi o‘ringa o‘tib qoldi, endi yanada dahshatli ko‘rguliklarim boshlandi: navbatdagi dozani qanday topaman... Kunlar juda tez o‘tib borar, ba’zida faqat zahri qotil topilguncha vaqt to‘xtab qolgandek bo‘lar edi… Eng qo‘rqinchlisi bir oy burun yuz berdi… Mast holimda rulga o‘tirdim, mashinam bilan bir mexanizmga aylanib ketishni istar edim. Juda katta tezlikda deyarli pastlab uchib borayotgan edim… Ko‘zimda yosh, qalbimda olov, yuragim kuyadi, azob, bo‘m-bo‘shlik... O‘tmishimni abadiy ortimda qoldirib ketmoqchi edim... Men rahmdillik, samimiylik hukmdorlik qiladigan, poklik qadrlanadigan, atrofingni gullar o‘rab olgan, hamma joy oppoq, charog‘on, qalblar pok, insonning amallari, hayratlari samimiy bo‘lgan yorug‘ kelajakka chiqib olishni istar edim… Qo‘qqisdan… Bilmadim, qanday bo‘ldi bu, qayerdandir, yerdan chiqdimi, osmondan tushdimi, yo‘l ustida uch-to‘rt yoshdagi bola paydo bo‘lib qoldi… Daf’atan hammasi ko‘z o‘ngimda sodir bo‘ldi, hammasi aylanib ketdi, Go‘yoki dunyoga kelmasdan nobud bo‘lgan bolalarim atrofimni o‘rab olib xuddi mana shu ko‘zlardek, yoshga to‘lgan ko‘zlar bilan tikilib turib “to‘xtang... to‘xtang, onajon... boshqa o‘limning keragi yo‘q...” deb shivirlayotgandek bo‘ldi. Men qaltiray boshladim, qo‘l-oyog‘im mavjudligini sezmay qoldim. Mashinani qanday tormozlaganimni, mashina qaysi tarafga qarab og‘ib ketganini, qanday qilib yon oynadan otilib chiqib ketganimni va o‘sha qizchaning oyog‘ining ostiga yiqilganimni eslay olmayman... Ko‘zlari... Uning ko‘zlarini eslab qoldim... Och-ko‘k, shu qadar sof va pokiza ko‘zlar… Bir necha daqiqa oldin yakson qilib o‘tib ketishimga salgina qolgan qizginaning gaplari xotiramdan o‘lgunimcha o‘chmasa kerak. “...xola... xolajon... hech joyingiz lat yemadimi? Qayeringiz og‘riyapti?..” Keyin o‘sha pokiza ko‘zlar g‘oyib bo‘ldi... Zulmat... Zimiston... Qahraton... Juda qattiq sovuq qotdim... Ammo hech narsani ko‘rmayotgan, boshqa hech narsani his qilmayotgan edim. Xayolimga shunday o‘y keldi: “Bo‘ldi... hammasi tugadi... o‘lim ana shunday qilib kelsa kerak...” To‘satdan zulmat ortidan chaqmoq chaqqandek qorong‘ulik bag‘ridan OVOZ tarqaldi... Dahshatli, qo‘rqinchli OVOZ... “Imonsizlarga rahmi kelgan dindorlar azob-uqubatni yengillatishni so‘radi, Hech kim Alloh taolo tayin qilgan jazoni to‘xtata olmaydi, Chunki u olamlarning Rabbisidir...” Hushimga kelib ko‘zimni ochganimda oppoq shiftni, oppoq devorlarni, oppoq choyshablarni va derazadan tushib turgan charog‘on quyosh nurini ko‘rdim... Men shifoxonada yotgan edim... Bo‘g‘zimga bir narsa tiqilib, ko‘z yoshlarim yuzimni yuva boshladi... Nihoyat men nosog‘lom hayot kechirganimga, johillikda yashaganimga qalban iqror bo‘lganimni anglab yetdim. Dunyoda eng yomon narsa johillik, gunohlar zulmatida hayot kechirmoq va yovuzlikdir... Men o‘zgarishni istayman... Men islom diniga kirib Buyuk Yaratuvchidan Uning o‘zi yaratgan shariat yo‘lidan og‘ishmasdan yashashimga yana bir bor imkon berishini so‘ramoqchiman. Yordam bering... Mening zulmatdan chiqib olishimga yordam bering...”
Uning ko‘z yoshlari jala bo‘ldi... Uvvos solib, na’ra tortdi...
Ayonki, inson to‘g‘ri javobni juda kam holda birinchi harakatidayoq topadi, chunki to‘g‘ri javob – tanlangan, donishmand kishilarga xos bo‘lib bilish jarayoni har doim sinovlar va xatolar bilan kechadi. Yodda tutaylik: bu dunyoda omonatmiz, vaqti yetib hamma yiqqan-terganlarimizni qoldirib ketamiz. Lekin ana shu olib keta olmagan narsalarimizning, o‘tkazgan kunlarimizning, qilgan yaxshi-yomon ishlarimizning birma-bir hisobini beramiz. Faqat Allohning huzuriga ezgu amallarimizni olib boramiz. Shunday ekan, harakatlarimizni samimiy ixlos ila Haq yo‘lida qilaylik, o‘zingizni ehtiyot qiling! Barchamizni Alloh taolo O‘z panohida asrasin!
Gulnoz SOBITOVA
Ruschadan Damin JUMAQUL tarjima qildi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Tilla taqinchoqlardan zakot chiqarishni tushuntirib bersangiz. Ayrim tanishlarim taqinchoqlardagi sof tilladan chiqariladi deyishmoqda. Ular ChatGPT dan olgan javoblarida 585 probali tilla zanjirning hammasi ham tilla emas. Uning 58,5 % tilla, qolgani esa, boshqa metall bo‘ladi. Undagi sof tilla hisoblanib zakoti beriladi, deyilgan ekan. Bu javob qanchalik asosli?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Avvalo, shar’iy masalalar sun’iy intellektdan so‘ralmaydi, balki shu sohani yaxshi biluvchi ahli ilmdan so‘raladi. Bu haqda ijtimoiy tarmoqdagi sahifalarimizda batafsil javoblar qo‘yilgan. Tilladan yasalgan taqinchoqlardagi zakot berishning shar’iy qoidasi shuki, ulardagi tilla miqdorining oz yoki ko‘pligiga qaraladi. Agar taqinchoq tarkibining ko‘p qismi (50% dan ziyodi)ni tilla tashkil etsa, taqinchoq butunlay tilla deb e’tiborga olinadi va uning umumiy vaznidan zakot chiqariladi. Masalan, 585 probali, 85 gr tilla zanjiri bor musulmonga mazkur taqinchoqdan zakot berish farz bo‘ladi. Chunki taqinchoqdagi tilla miqdori boshqa metallarga qaraganda ko‘p (58,5%) bo‘lgani uchun to‘lig‘icha tillaga hukm qilinadi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.