Abdulla Avloniy: “Tarbiya bizlar uchun yo hayot – yo mamot, yo najot – yo halokat, yo saodat – yo falokat masalasidur”, degan edi. Darhaqiqat, oilada farzand tug‘ilishi bilan uning ota-onasi va yaqinlari, avvalo, uni tarbiya qilish haqida qayg‘uradilar. Ismni ham yaxshi inson bo‘lsin, degan pok niyatlar bilan eng chiroylisini tanlaydilar. Olam-olam orzular, chaqaloqni hech narsadan kam qilmay ulg‘aytirish kerak degan maqsadlar bilan ota-ona farzandi uchun yashay boshlaydi. Biroq asosiy mohiyatni ba’zan unutib qo‘yadi. Tarbiya...

“Garchi har bir inson beshikdan to qabrgacha ilm olish qobiliyatiga ega bo‘lsa‑da, lekin uni bolalikdan tarbiyalash ta’sirliroq va juda muhimdir”, degan ekan Fitrat. Har bir ota-ona ana shu fikrni hamisha yodda tutmog‘i lozimdir. Binobarin, murg‘ak bolalar ongiga atrofdagilarning har bir so‘zi, qilayotgan ishlari saqlanib, kelajakda mustaqil bo‘lganida ana shu xotiralari bilan ish yuritadi. Demak, farzand tarbiyasi uchun avvalo oila a’zolarining o‘zi ham bevosita o‘rnak bo‘lishi kerak.

Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) bunday marhamat qilganlar: “Bolalaringizga odob beringlar va odoblarini chiroyli qilinglar”.  Haqiqatdan ham, farzandlarning go‘zal odob bilan bezanganligi Yaratgan nazdida muhim fazilatdir. Ushbu hadisni idrok etgan holda, har bir ota-ota o‘z dilbandining xulq-atvori, ma’naviyatiga chuqur e’tibor qaratishi, tarbiyasini doimo nazorat qilib borishi maqsadga muvofiqdir.

Yana bir muhim jihat – bolalarni bekor qolishiga yo‘l qo‘ymaslik kerak. Chunki bekorchilik har qanday yot fikrlarga yo‘l ochib berishi shubhasizdir. Bu borada hadisi shariflardan birida Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Avlodlaringizga suzishni, otishni va ot minishni ta’lim beringlar”, deganlar. Xuddi shunday, mazkur hadis bugun uchun ham ahamiyatlidir. Binobarin, bugungi kunda ham sog‘liqni saqlash, xastaliklarga chalinmaslik uchun badantarbiya qilish, sport bilan shug‘ullanish muhim hisoblanadi. Shu sababdan ham yosh avlod vakillari turli sport to‘garaklari, jismoniy mashg‘ulotlar va musobaqalarga jalb etilmoqda. Har tomonlama barkamol, yetuk yoshlarimiz jahon minbarlarida yuqori o‘rinlarni egallamoqdalar. Demak, yoshlarni sport to‘garaklari bilan band etish bir tarafdan uning vaqtini foydali mashg‘ulotlarga jalb etadi, ikkinchidan esa uning sog‘lom va fikri teran bo‘lishi uchun xizmat qiladi.

Buyuk bobokalonimiz Alisher Navoiy esa tarbiyaning samarasi haqida qimmatli misrasini bitgan:

Qatraga chun tarbiyat etdi sadaf,

El boshiga chiqquncha topdi sharaf.

O‘zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti bunday degan: “Odobli, bilimdon va aqlli, mehnatsevar, imon-e’tiqodli farzand nafaqat ota-onaning, balki butun jamiyatning eng katta boyligidir”. Chindan ham, bugun farzandlarning baxtu saodati, yorug‘ kelajagi uchun  yurtimizda ko‘plab islohotlar amalga oshirilmoqda. O‘g‘il-qizlarning barkamol inson bo‘lib voyaga yetishi, yuksak iste’dod sohibi bo‘lishi ota-ona hamda Vatani oldidagi farzandlik burchidir.

Ming afsuski, bugungi kunda ko‘plab buzg‘unchiliklar va razilliklarga sabab bo‘layotgan kimsalar uchrab turibdi. Ularning asosiy e’tiborlari yoshlar ongiga qaratilgani achinarlidir. Oilada yetarli tarbiya va mehr olmagan aksariyat yoshlarning buzg‘unchi oqimlarga kirib qolayotgani ham ayni haqiqatdir. Ushbu hodisalarni ko‘rib, bilib turgan har bir ongli inson farzandlarini bu xurujlardan himoya qilish maqsadida avvalo tarbiya ishlarini olib borishi, ayniqsa, bolaligidanoq nima halolu nima harom, Islom dinining musaffo e’tiqodlari haqida tushunchalar berishi zamon talabidir. Binobarin, ertangi kunning egalari kelajak taraqqiyotini belgilaydi.

Xoja Samandar Termiziy aytganidek:

Tarbiyadan tuproq gavhar bo‘ladi.

Nof ichra qon mushki asg‘ar bo‘ladi.

Qiymatsiz qora bir temirni iksir,

Tarbiya aylagach sof zar bo‘ladi!

Dilshod SOLIHOV,

“Ko‘kaldosh” o‘rta maxsus islom

bilim yurti 4-kurs talabasi