Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Bugun Imom Faxriddin ar-Roziy o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasida O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi Qonuni qabul qilingan kun munosabati bilan “Til – millat ko‘zgusi” deb nomlangan ma’rifiy-ma’naviy uchrashuv bo‘lib o‘tdi.
Tadbirda muassasa ma’muriyati, ustozlar hamda talaba-yoshlar ishtirok etdilar. Uchrashuvning asosiy maqsadi – ona tilimizning boy va jozibador tarixini yoritish, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va ahamiyatini tushuntirish, yoshlarda milliy o‘zlikni anglash hamda ona tiliga bo‘lgan hurmat va muhabbat tuyg‘usini yanada kuchaytirishdan iborat bo‘ldi.
Tadbir davomida Urganch davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o‘qituvchisi Yuldashev Zafarbek ma’ruza bilan so‘zga chiqdi. U o‘z nutqida o‘zbek tilining shakllanish tarixi, uning sarchashmalari hamda buyuk mutafakkirlarimiz – Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur va boshqa ko‘plab allomalarning ona tilimiz rivojiga qo‘shgan beqiyos hissasi haqida atroflicha to‘xtalib o‘tdi.
“Ona tili – har bir millatning ruhi, g‘ururi va ma’naviy poydevoridir. Tilni asrab-avaylash, uning sofligi va boyligini kelajak avlodga yetkazish – har birimizning burchimizdir,” – deb ta’kidladi Z.Yuldashev.
Shuningdek, ma’ruzachi bugungi globallashuv davrida davlat tilining ijtimoiy-siyosiy va ma’rifiy sohaga joriy etilishi, uning nufuzini oshirish yo‘lida amalga oshirilayotgan islohotlar xususida ham atroflicha fikr yuritdi.
Imom Faxriddin ar-Roziy islom ta’lim muassasasi matbuot xizmati