Abu Dovud Sulaymon ibn Ash’as ibn Is'hoq al-Azdiy Sijistoniy hujjat bilan hukm qiluvchi, huffozlarning sayyidi, hadislarni tahlil etuvchi «Kitobi Sahih» deb tan olingan olti muhaddisning biridurlar. Nisbatlari Basra qishloqlarining biri bo‘lgan Sijistongadir.
Bu zot 202 hijriy sana Basrada tavallud topdilar. Hadislarni to‘plashda Iroq, Xuroson, Shom, Misr, Arabiston Jazirasi kabi yurtlardagi ulamolar huzurida bo‘lib chiqdilar. 221 hijriy sanada Kufaga safar qildilar va ana shu yerdagi kishilardan ham hadislarni eshitib rivoyat qildilar.
Ulamolar bu zotda bo‘lgan sifatlarni ko‘p zikr qilishadi. Amr ibn Ali Bohiliy: «Imom Abu Dovud duosi ijobat bo‘luvchi kishilardan edilar»-deb aytadi. Muhammad ibn Sa’d Zuhariy: «Bu zot obid, taqvoli, fozil, solih, pok kishilardan edilar»-deb aytadi. Abu Hotim ar-Roziy: Bu zotdek tazarru’li va bu kishidek hujjati ishonchli kishini ko‘rmaganman» - degan.
Abu Dovudning «Sunan» kitoblari to‘g‘risida ham ulamolar g‘oyatda maqtov fikrlar bildirishgan: Zakariyo Soniy aytadi: «Qur’on Islomning asli, «Sunani Abu Dovud» Islomning ahdidir». Ulug‘ zotlardan Xattobiy: «Bu kitob ikkita sahih kitobdan ko‘ra faqihroq va hadis ilmida buning singari kitob tasnif etilmagan» -deb aytadi.
Imom Abu Dovud hammasi bo‘lib 50000 hadis rivoyat qilib, bulardan 4800-ta sahih hadisni «Sunan» kitoblariga kiritdilar. Imom Abu Dovudning «Sunan» kitoblariga ko‘plab sharh va muxtasarlar yozildi.
Bu zot hadislarni Muslim ibn Ibrohim, Sulaymon ibn Xarb, Abu Umar Havziy, Abu Valid Tayolisiy, Abu Muammar al-Muaqqad, Abdulloh ibn Maslama al-Qa’nabiy, Ahmad ibn Hanbal, Usmon ibn Shayba, Amr ibn Avn, Hishom ibn Ammor Dimashqiy, Rabiy’ ibn Nofi’ Halabiy, Ahmad ibn Solih Misriy va boshqa bir nechta jamoat kishilardan eshitdilar.
Imom Abu Dovuddan Termiziy, Nasaiy, o‘g‘illari Abdulloh, Ahmad ibn Muhammad ibn Horun, Ali ibn Husayn ibn Abd, Muhammad ibn Muhammad ad-Davriy, Ismoil ibn Muhamad Saffor, Ahmad ibn Salmon Najjor va boshqa bir necha kishilar rivoyat qilishdi.
Imom Abu Dovud hijratning 275 yili, Shavvol oyining 16-kunida Basrada vafot etdilar.
Bugun, 7 may kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining birinchi o‘rinbosari Homidjon domla Ishmatbekov tizimda faoliyat yuritayotgan yosh mutaxassislar bilan dildan suhbat qurdi.
Muloqot avvalida Homidjon domla yurtimizda yoshlarning bilim olishi va kasbiy yuksalishi uchun yaratilgan imkoniyatlarga to‘xtalib, Diniy idorada ham yosh mutaxassislarning salohiyatini ro‘yobga chiqarish uchun barcha sharoitlar muhayyo ekanini alohida qayd etdi.
Shuningdek, Idoraning shonli tarixiga nazar tashlab, 1943 yilda "Baroqxon" madrasasida boshlangan faoliyat 2007 yilda "Hazrati Imom" majmuasiga, 2026 yilga kelib esa muhtasham O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining yangi binosiga ko‘chganini so‘zlab berdi.
Suhbat davomida bugungi tinchlik va taraqqiyot ajdodlarimizning duolari va mehnatlari samarasi ekani ta’kidlandi. Shuningdek, Diniy idora nafaqat yurtimizda, balki qo‘shni davlatlarda ham yuksak ehtirom bilan tilga olinadigan dargoh bo‘lib, bu yerda faoliyat yuritgan ulug‘ ulamolarning xizmati beqiyos ekani qayd etildi.
Homidjon domla yoshlarni ularga nasib etgan mana shunday beqiyos imkoniyatlardan oqilona foydalanishga, o‘z bilim va malakalarini tinimsiz oshirib, din va millat rivoji uchun bor kuch-g‘ayratini sarflashga chaqirdi.
Uchrashuv yakunida yurtimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi hamda ma’rifat ziyosi yanada keng yoyilishini so‘rab xayrli duolar qilindi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati