Abu Dovud Sulaymon ibn Ash’as ibn Is'hoq al-Azdiy Sijistoniy hujjat bilan hukm qiluvchi, huffozlarning sayyidi, hadislarni tahlil etuvchi «Kitobi Sahih» deb tan olingan olti muhaddisning biridurlar. Nisbatlari Basra qishloqlarining biri bo‘lgan Sijistongadir.
Bu zot 202 hijriy sana Basrada tavallud topdilar. Hadislarni to‘plashda Iroq, Xuroson, Shom, Misr, Arabiston Jazirasi kabi yurtlardagi ulamolar huzurida bo‘lib chiqdilar. 221 hijriy sanada Kufaga safar qildilar va ana shu yerdagi kishilardan ham hadislarni eshitib rivoyat qildilar.
Ulamolar bu zotda bo‘lgan sifatlarni ko‘p zikr qilishadi. Amr ibn Ali Bohiliy: «Imom Abu Dovud duosi ijobat bo‘luvchi kishilardan edilar»-deb aytadi. Muhammad ibn Sa’d Zuhariy: «Bu zot obid, taqvoli, fozil, solih, pok kishilardan edilar»-deb aytadi. Abu Hotim ar-Roziy: Bu zotdek tazarru’li va bu kishidek hujjati ishonchli kishini ko‘rmaganman» - degan.
Abu Dovudning «Sunan» kitoblari to‘g‘risida ham ulamolar g‘oyatda maqtov fikrlar bildirishgan: Zakariyo Soniy aytadi: «Qur’on Islomning asli, «Sunani Abu Dovud» Islomning ahdidir». Ulug‘ zotlardan Xattobiy: «Bu kitob ikkita sahih kitobdan ko‘ra faqihroq va hadis ilmida buning singari kitob tasnif etilmagan» -deb aytadi.
Imom Abu Dovud hammasi bo‘lib 50000 hadis rivoyat qilib, bulardan 4800-ta sahih hadisni «Sunan» kitoblariga kiritdilar. Imom Abu Dovudning «Sunan» kitoblariga ko‘plab sharh va muxtasarlar yozildi.
Bu zot hadislarni Muslim ibn Ibrohim, Sulaymon ibn Xarb, Abu Umar Havziy, Abu Valid Tayolisiy, Abu Muammar al-Muaqqad, Abdulloh ibn Maslama al-Qa’nabiy, Ahmad ibn Hanbal, Usmon ibn Shayba, Amr ibn Avn, Hishom ibn Ammor Dimashqiy, Rabiy’ ibn Nofi’ Halabiy, Ahmad ibn Solih Misriy va boshqa bir nechta jamoat kishilardan eshitdilar.
Imom Abu Dovuddan Termiziy, Nasaiy, o‘g‘illari Abdulloh, Ahmad ibn Muhammad ibn Horun, Ali ibn Husayn ibn Abd, Muhammad ibn Muhammad ad-Davriy, Ismoil ibn Muhamad Saffor, Ahmad ibn Salmon Najjor va boshqa bir necha kishilar rivoyat qilishdi.
Imom Abu Dovud hijratning 275 yili, Shavvol oyining 16-kunida Basrada vafot etdilar.
Qoraqalpog‘iston musulmonlari qoziyoti tizimidagi barcha masjidlar va diniy soha xodimlari ushbu tashabbusga labbay deb javob bergan holda, hududlarni tozalash, obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirish ishlarida faollik ko‘rsatmoqdalar.
Masjidlar xodimlari va ko‘ngilli namozxonlar nafaqat ziyoratgohlar va masjidlar atrofini, balki mahallalar, ko‘chalar va aholi xonadonlarini tartibga keltirishda jonbozlik ko‘rsatishmoqda. Ayniqsa, ko‘makka muhtoj, imkoniyati cheklangan va nogironligi bo‘lgan vatandoshlarimizning uy-joylari, hovlilari va atroflarini obodonlashtirib berishga alohida e’tibor qaratilayotgani ayni mehr-saxovat namunasidir.
Poklik — imon javharidir
Islom dini poklik va ozodalikka juda katta e’tibor beradi. Sarvari koinot Rasululloh sollallohu alayhi vasallam o‘z hadisi shariflarida: «Poklik imonning yarmidir», deb marhamat qilganlar. Musulmon kishi nafaqat o‘z tanasi va kiyimini, balki yashab turgan uyini, mahallasini va atrof-muhitni ham doimo ozoda saqlashi lozim. Zero, go‘zal axloq va tozalik nafaqat sog‘lom turmush garovi, balki ruhiy xotirjamlik manbai hamdir.
«Ozodalik ko‘ngildan boshlanadi», deydi dono xalqimiz. Bugun Qoraqalpog‘iston diyorlarida olib borilayotgan bunday xayrli amallar nafaqat atrof-muhitning ko‘rkiga ko‘rk qo‘shmoqda, balki insonlar qalbida mahalladoshlik, birodarlik va shukronalik tuyg‘ularini yanada mustahkamlamoqda.
Xayrli ishlar, obodonlashtirish va mehr-saxovat tadbirlari Qoraqalpog‘iston bo‘ylab tizimli ravishda davom etmoqda.
Qoraqalpog‘iston musulmonlari qoziyoti Matbuot xizmati