Sayt test holatida ishlamoqda!
23 Noyabr, 2026   |   13 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:57
Quyosh
07:15
Peshin
12:15
Asr
15:17
Shom
17:01
Xufton
18:17
Bismillah
23 Noyabr, 2026, 13 Jumadul soni, 1448

E’TIBOR, EHTIROM VA E’ZOZ

06.09.2024   12345   10 min.
E’TIBOR, EHTIROM VA E’ZOZ

Dil izhori

Alloh taologa beadad shukrlar bo‘lsinki, yurtimiz mustaqilligining 33 yilligini katta xursandchilik bilan kutib oldik. Bugun har bir go‘shada bayram shukuhi hukmron. Bu ayyom o‘zini shu Vatan farzandi deb bilgan har bir inson uchun qadrli, aziz va mo‘tabar. Chunki u bizga o‘zligimiz, insoniy haq-huquq va qadr-qimmatimizni baxsh etdi.

Eng ulug‘, eng aziz bayram arafasida Prezidentimiz farmonlariga muvofiq turli soha vakillari faxriy unvon, orden va medallar bilan taqdirlandi. Shunday fidoyi yurtdoshlarimiz qatorida uch nafar imom-xatib “Imom Buxoriy” ordeni bilan mukofotlangani barcha diniy soha vakillarini benihoya xursand qildi. Aytish joizki, yaqin o‘tmishda imom-xatiblarga bu darajada ehtirom ko‘rsatilmagan.  Ushbu quvonchli voqea yangi O‘zbekistonda islom dini va soha xodimlariga qaratilayotgan e’tiborning yana bir yorqin ifodasi bo‘ldi.

Imom-xatiblar yuksak mukofotlarni 30 avgust kuni Ko‘ksaroy qarorgohida davlatimiz rahbaridan qabul qilib oldi. Quyida ularning dil so‘zlari bilan tanishasiz.

Ma’rifiy sohada ilmiy asos yaratilmoqda

— Bugun men juda ham shodman. Mana shunday ulug‘ mukofotni shaxsan davlatimiz rahbarining o‘zidan qabul qilib olish menga yuksak sharaf bo‘lish bilan birga, katta mas’uliyat ham yukladi. Mamlakatimizda Prezidentimiz  rahbarligida barcha sohalarda inson qadri va uning sha’nini yuksaltirish borasida olib borilayotgan izchil islohotlarning samaralarini birma-bir sanab adog‘iga yetish mushkul.

O‘zbekiston zamini islom ilm-fani va madaniyatining qadimiy beshiklaridan biri hisoblanadi. Xalqimizning boy tarixiy, ilmiy, ma’naviy merosini har tomonlama o‘rganish, jahon hamjamiyatiga keng tanitish, eng muhimi, islom dinining asl insonparvarlik mohiyatini chuqur ochib berish maqsadida yurtimizda Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy, Imom Nasafiy kabi buyuk allomalarimizning bebaho ilmiy maktabini o‘rganish va tadqiq etish uchun ilmiy-tadqiqot markazlari faoliyati keng yo‘lga qo‘yildi.

Dinimizni ilmiy jihatdan o‘rganishni rivojlantirish maqsadida O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi, Buxoroda Mir Arab oliy madrasasi, Samarqandda Hadis ilmi maktabi va Surxondaryoda Imom Termiziy nomidagi islom instituti hamda shu nomdagi madrasaga asos solindi. Samarqandda Imom Buxoriy, Surxondaryoda Imom Termiziy, Toshkentda Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari tashkil etildi. Ularda talabalar va yosh tadqiqotchilar buyuk ajdodlarimizning boy merosini o‘rganish va tadqiq etish barobarida zamonaviy ilmlarni ham o‘zlashtirib, yetuk olim bo‘lib kamol topadi. Shular qatorida turli hududlarda hadis, kalom, tasavvuf, fiqhni o‘rganishga ixtisoslashgan ilmiy maktablar, xususan, bizning viloyatimizda ham tasavvuf ilmi maktabi faoliyati yo‘lga qo‘yilgani diniy-ma’rifiy sohada yangi davr boshlaganidan darak beradi.

Quvonarlisi, mamlakatimiz rahbarining tashabbusi bilan Buxoro Ark qo‘rg‘oni yaqinida Mir Arab oliy madrasasining yangi binosi barpo etildi va foydalanishga topshirildi. 200 o‘ringa mo‘ljallangan oliy madrasada Qur’oni karim, hadis, fiqh va tasavvuf ilmlari, xorijiy tillar puxta o‘rgatiladi. Bugungi kunda 100 nafardan ortiq talaba zamonaviy jihozlangan o‘quv xonalari, kutubxona, faollar zali, talabalar yotoqxonasi va sport zalida malakali ustozlardan ta’lim olmoqda.

2021–2024 yillarda viloyatimizdagi 15 ta masjidning yangitdan qurib foydalanishga topshirilgani, 42 ta masjidda esa yirik ta’mirlash ishlari olib borilgani mamlakatimizda muborak dinimizga qaratilayotgan alohida e’tiborning isbotidir.

Mustaqillik bayrami arafasida shunday ulug‘ e’tirofga sazovor bo‘lish, menga cheksiz g‘urur bag‘ishladi. Kelajak avlodni yangi O‘zbekistonning chinakam bunyodkori qilib tarbiyalash, xalqimizning madaniy-ma’rifiy, diniy-axloqiy dunyoqarashini boyitish yo‘lidagi faoliyatimda bu mukofot menga qanot bag‘ishlaydi, deya ishonch bilan ayta olaman.

Jobir domla ELOV,

O‘zbekiston musulmonlari idorasining

Buxoro viloyatidagi vakili,

Buxoro viloyati bosh imom-xatibi,

Mir Arab oliy madrasasi rektori

* * *

Ajdodlarimizning o‘lmas merosi chuqur o‘rganilmoqda

— Bugun juda baxtiyorman. Eng ulug‘, eng aziz bayram — mustaqilligimizning 33 yilligi arafasida davlatimizning eng yuksak mukofotlaridan biri “Imom Buxoriy” ordeni bilan taqdirlanganimdan quvonchim cheksiz, so‘z bilan ta’riflashga ojizman. Prezidentimiz tashabbusi bilan ta’sis etilgan ordenga birinchilardan bo‘lib loyiq ko‘rilganimdan, yuksak mukofotni davlat rahbarining o‘z qo‘lidan olganimdan boshim ko‘kka yetdi.  

Turli sohalarda erishilayotgan barcha yutuqlar vatanimizda hukm surayotgan tinchlik va osoyishtalik, odilona siyosat natijasidir. Islom dini ilmlari rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk vatandoshlarimizning ulkan ilmiy merosini yanada chuqur o‘rganish, tabarruk ziyoratgoh va qadamjolar, ko‘hna masjid va madrasalarni obod qilish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Viloyatimizda o‘nlab yangi masjidlar qurildi, mavjudlarida qayta qurish va ta’mirlash ishlari olib borilyapti. Misol uchun, bir vaqtlar yo‘q bo‘lib ketish arafasida turgan Abul Muin Nasafiy ziyoratgohini bugun butun dunyo sayyohlari  katta zavq va hayrat bilan tomosha qilmoqda.

Mazkur majmuada Abul Muin Nasafiy ilmiy merosiga bag‘ishlab o‘tkazilgan xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyalarda Turkiya, Misr, Fransiya, Rossiya, Bangladesh, Qozog‘iston, Tojikiston, Qirg‘iziston kabi davlatlardan yuzlab olim va kalomshunos mutaxassislar ishtirok etib, yurtimizda e’tiqod erkinligini ta’minlashga qaratilayotgan e’tiborni yuksak baholadi. Shuningdek, Kasbi tumanidagi Sulton Mir Haydar, Kitob tumanidagi Xo‘ja Ilm Koni va Mavlono Darvesh Muhammad Vaxshuvoriy, Qamashi tumanidagi Langar ota majmualarini rekonstruksiya va restavratsiya qilish ishlari amalga oshirildi.

Mustaqillikning dastlabki yillarida muborak haj amalini ado etishga muyassar bo‘lgan vatandoshlarimiz soni barmoq bilan sanoqli bo‘lgan. Bugungi kunda vijdon erkinligi va diniy-ma’rifiy muhit barqarorligini ta’minlashga qaratilayotgan alohida e’tibor tufayli ularning soni 15 mingdan oshdi. Joriy yilda faqat Qashqadaryo viloyatining o‘zidan 801 nafar fuqaro haj amallarini bajarib keldi.

Haj mavsumida Prezidentimiz hojilar holidan xabar olib, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari bilan telefon orqali muloqot qilgani nafaqat haj ziyoratiga borganlarni, ularning oila a’zolarini, barcha mo‘min-musulmonlarimizni behad quvontirdi.

Bunday g‘amxo‘rlikdan ruhlangan hojilarimiz, viloyatimizdagi barcha jome masjidlar imom-xatiblari va ularning noiblari “Yangi O‘zbekiston fidoyisi bo‘lib, ma’naviyat targ‘ibotchisiga aylanamiz” shiori ostida xayrli amallarni bajarishmoqda.

Rahmatullo USMONOV,

O‘zbekiston musulmonlari idorasining

Qashqadaryo viloyatidagi vakili,

viloyat bosh imom-xatibi

* * *

Yuksak ma’naviy-axloqiy jamiyat barpo etish yo‘lida

Ko‘ksaroy qarorgohida mamlakatimizda ko‘zga ko‘ringan ilm-fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, adabiyot, madaniyat vakillari qatorida davlat mukofoti bilan taqdirlanganim menga cheksiz faxru iftixor bag‘ishladi.

Yaratganga behad shukrlar bo‘lsinki, yurtimizda Istiqlol bayrog‘i ostida xalqimizning yurt ravnaqi yo‘lidagi azaliy istaklarini ro‘yobga chiqa boshladi. Bu, albatta, o‘z-o‘zidan bo‘lib qolmaydi. Davlatimiz rahbari boshchiligida jamiyat hayotining barcha jabhalarida olib borilayotgan islohotlarning tub mohiyati, eng avvalo, inson manfaatiga qaratilgan bo‘lib, ularning negizida farovon turmush, ilm-fan ravnaqi, yuksak ma’naviy-axloqiy, ilmiy-ijodiy salohiyatni yanada yuksaltirish va rivojlantirish yotadi.

Bugun shu maqsadda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan ulkan islohotlar, erishilayotgan yutuqlar maqtovga loyiq. Jumladan, Prezidentimiz tashabbusi bilan Imom Buxoriy me’moriy majmuasi yuksak darajada va  mahobatli shaklda bunyod etilmoqdaki, u bir necha asrlar davomida yurtimiz va dunyo mo‘min-musulmonlari uchun ruhiy-ma’naviy oziqa oladigan muhtasham dargohga aylanadi. Shuningdek, kelajak avlod uchun bir necha yuz yillar ziyo sochadigan, yoshlarga ilm-ma’rifat nurini taratadigan osori-atiqa bo‘ladi.

Davlatimiz yetakchisi rahbarligida bunyod etilayotgan va Uchinchi Renessans poydevori, deya ta’riflanayotgan Islom sivilizatsiyasi markazi ham buyuk allomalarimizning jahon tamadduniga qo‘shgan hissalarini dunyo hamjamiyatiga namoyon etadigan, islom ma’rifatini keng tarqatadigan va yoshlarni ulug‘ allomalarga munosib avlod qilib tarbiyalaydigan ma’rifat koshonasi bo‘lib asrlar osha xizmat qildi, insha Alloh.

Mana shu o‘zgarishlar ko‘z o‘ngimda ro‘y berayotgani va o‘zim ham unda ishtirok etib, ulkan savobli ishlarga sababchi bo‘layotganimdan faxrga to‘laman. Bundan o‘ttiz yil oldin Farg‘ona viloyatining Quvasoy shahrida yangi qurilgan jome masjidining imom-xatibi sifatida o‘z faoliyatimni boshlaganman. Istiqlolning ilk davrlarida viloyatimizda bor yo‘g‘i 4 masjid bor edi. Ulardagi shart-sharoitlar haqida so‘z yuritishning hojati ham yo‘q. Bugun viloyatimizda 200 dan ortiq masjid faoliyat yurityapti. Ularning barchasi zamon talabiga mos tarzda ta’mirlangan, binolari yangidan bunyod etilib, namozxonlar uchun barcha sharoitlar hozirlangan.

Yana bir ta’kidlash joiz bo‘lgan voqea imom-xatib va diniy soha xodimlarining jamiyatdagi o‘rni mustahkamlandi. Oldinlari  faqat to‘y-ma’rakalardagina ko‘rinish beradigan imomlarimiz bugun yurtimizda olib borilayotgan islohotlarda, uni xalqqa yetakazishda astoydil fidoyilik ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, yoshlarimizni yot g‘oyalar ta’siridan asrab-avaylash, hanafiy mazhabiga xos diniy tushunchalarni targ‘ib qilish, dindoshlarimiz to‘g‘ri yo‘lda yurishi uchun olib borilgan ma’naviy-ma’rifiy ishlarda bevosita ishtirok etayotganimdan behad xursandman. 

Kamtarona mehnatim yuksak qadrlanishidan, “Imom Buxoriy” ordeni bilan taqdirlanganimdan behad minnatdorman. Aslida bu mukofot nafaqat mening, balki butun Farg‘ona viloyatida faoliyat ko‘rsatayotgan barcha imom-xatib va noiblarning ulkan mehnati natijasi, deb hisoblayman.

Biz, din peshvolari bunday e’tibor va ehtirom oldida qarzdorlikni mudom his etamiz. Bunga javoban yurtimiz tinchligi va aholi farovonligi yo‘lida yanada kuch-g‘ayrat va fidokorlik bilan xizmat qilamiz. Shuningdek, davlatimiz rahbari tomonidan olib borilayotgan islohotlar bardavom bo‘lishini doimo Rabbimizdan so‘raymiz. Zero, Alloh taolo Qur’oni karimda: “Menga duo qiling va sizga ijobat qilurman...”, deb marhamat qilgan.

Alisher NAIMOV,

Farg‘ona viloyati bosh imom-xatibi o‘rinbosari,

Quvasoy shahar bosh imom-xatibi

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Istanbuldagi o‘zbeklar dargohi: uch asrga yaqin tarix yangi tadqiqotlar asosida

23.09.2026   144204   9 min.
Istanbuldagi o‘zbeklar dargohi: uch asrga yaqin tarix yangi tadqiqotlar asosida

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilmiy-ma’rifiy platformasida ilmiy-tadqiqot ishlari qizg‘in davom etmoqda. Ayni paytda tayyorlanayotgan qator ilmiy-ommabop kitoblar orasida Markaziy Osiyo xalqlarining xorijdagi tarixiy-madaniy merosi va ko‘p asrlik aloqalarini yoritishga bag‘ishlangan tadqiqotlar ham bor. Shunday nashrlardan biri Istanbul shahrining Uskudar tumani, Sultontepa hududida joylashgan O‘zbeklar dargohi — “O‘zbeklar xonaqohi” tarixiga bag‘ishlangan ilmiy maqolalar to‘plami, xabar bermoqda iccu.uz.

Mazkur kitobda qariyb ikki asr davomida Markaziy Osiyodan Istanbul orqali haj safariga chiqqan ziyoratchilar, Naqshbandiya tariqati vakillari, shoir va yozuvchilar, ziyolilar hamda turli maqsadlarda safar qilgan vatandoshlarimiz uchun muhim qo‘nalg‘a va manzilgoh bo‘lib xizmat qilgan dargohning tarixi keng yoritilgan.

Haj safaridagi muhim manzilgoh

O‘zbeklar dargohining shakllanish tarixini Istanbulning Usmoniylar davrida Markaziy Osiyo bilan olib borgan aloqalaridan ayri holda tasavvur etib bo‘lmaydi. O‘sha davrda Markaziy Osiyodan Makka va Madinaga haj safariga chiqqan ziyoratchilarning yo‘nalishlaridan biri Istanbul orqali o‘tar, safarning keyingi bosqichiga tayyorgarlik ko‘rish uchun ular shaharda muayyan muddat to‘xtab o‘tar edilar.

1752–1753 yillarda barpo etilgan O‘zbeklar dargohi ana shunday ziyoratchilar uchun muhim maskanga aylangan. Bu yerda musofirlar dam olgan, ibodat qilgan, safarga tayyorgarlik ko‘rgan. Keyinchalik dargohning vazifasi kengayib, Istanbulda istiqomat qilgan o‘zbeklar va Markaziy Osiyodan kelgan Naqshbandiya tariqati vakillarining doimiy maskaniga aylangan.

Tarixiy manbalarda dargohning nafaqat haj ziyoratchilari, balki ilm va ma’rifat ahli uchun ham ochiq maskan bo‘lgani qayd etiladi. Bu yerda turli suhbatlar, ilmiy-ma’rifiy muloqotlar, mushoira va madaniy tadbirlar o‘tkazilgan, mehmonlar qabul qilingan. Istanbuldagi o‘zbek xonaqohlari, umuman, Markaziy Osiyodan kelgan ziyoratchilar uchun qo‘noq, diniy ta’lim va ma’rifat maskani, madaniy hamda ijtimoiy markaz vazifalarini bajargan.

Naqshbandiya tariqati va ma’rifiy muhit

O‘zbeklar dargohi tarixida Naqshbandiya tariqati alohida o‘rin tutadi. Kitobda dargohdagi tasavvufiy faoliyat, shayxlar hayoti va ularning jamoatchilik hamda ma’rifiy hayotdagi ishtiroki arxiv manbalari asosida tadqiq etilgan.

Dargoh nafaqat zikr va ibodat maskani, balki Markaziy Osiyodan kelgan ziyolilar, shoirlar va ulamolar o‘zaro muloqot qiladigan ma’rifiy muhit sifatida ham shakllangan. Bu yerda turli mavzularda suhbat va bahs-munozaralar o‘tkazilgan, adabiy-ma’rifiy an’analar davom ettirilgan.

Dargohdagi ma’rifiy muhitning ko‘lamini unda saqlangan yozma manbalar ham ko‘rsatadi. Jumladan, xonaqoh ayvonida hijriy 1182 yil — milodiy 1769 yilda eski o‘zbek tilida arabiy yozuvda bitilgan kitobada uning Naqshbandiya dargohi sifatidagi maqomi aks etgan.

Dargohning vaqf tarixiga doir yangi ma’lumotlar

Kitobning muhim ilmiy yangiliklaridan biri O‘zbeklar dargohining vaqf tarixi va huquqiy maqomiga oid ma’lumotlarni arxiv hujjatlari asosida qayta ko‘rib chiqish bilan bog‘liq.

Tadqiqotlar natijasida ilmiy adabiyotlarda ilgari keltirilgan ayrim ma’lumotlarga aniqlik kiritilgan. Xususan, dargohning birinchi shayxi sifatida tilga olingan Shayx Abdullohning to‘liq ismi — Sayyid Shayx Abdulloh Akbar Afandi ibn Asadulloh al-O‘zbekiy ekani aniqlangan.

Shu bilan birga, 1752–1753 yillarda barpo etilgan dargoh uchun aynan dastlabki davrda alohida vaqf tashkil etilgani haqidagi qarash arxiv hujjatlari asosida qayta ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotlarga ko‘ra, O‘zbeklar dargohi uchun alohida vaqf 1788 yilda al-Hoj Xalil Og‘a ibn Ahmad Afandi tomonidan tashkil etilgan va shu orqali dargohning huquqiy maqomi rasmiylashtirilgan. Vaqf hujjatida dargoh Naqshbandiya xonaqohi sifatida qayd etilib, dastlab Samarqand shahrining Qalandarxona mahallasidan kelgan darveshlarga xizmat ko‘rsatgani ko‘rsatilgan. Keyinchalik vaqf shartlariga o‘zgartish kiritilib, boshqa Naqshbandiya darveshlarining ham dargohda tunab qolishiga ruxsat berilgan.

Bu ma’lumotlar O‘zbeklar dargohining faqat diniy inshoot emas, balki muayyan huquqiy, iqtisodiy va ijtimoiy tizim asosida faoliyat yuritgan tarixiy muassasa bo‘lganini anglash imkonini beradi.

Shayxlar va dargohning jamoat hayotidagi o‘rni

Kitobda dargoh shayxlari haqidagi arxiv ma’lumotlari ham alohida tadqiq etilgan. Ularda shayxlarning nafaqat dargoh hayoti, balki Istanbuldagi Markaziy Osiyoliklar o‘rtasidagi aloqalarda tutgan o‘rni ham ko‘rinadi.

Arxiv hujjatlarida 1797 yilda Usmoniy davlatidan panoh so‘ragan Movarounnahr ulamolari — Shayx Abdurahim, Shayx Hamza, Shayx Muhammad Salim va Shayx Abdukarim hamrohlari bilan Uskudardagi O‘zbek takyasida mehmon bo‘lgani qayd etilgan. Shuningdek, XIX asrda dargoh shayxi Suloymon Afandining Markaziy Osiyodan kelgan shaxslarni qo‘llab-quvvatlashdagi roliga ishora qiluvchi hujjatlar ham mavjud.

Bu kabi hujjatlar O‘zbeklar dargohi Markaziy Osiyodan Istanbulga kelgan kishilar uchun oddiy qo‘nalg‘a emas, balki ularni birlashtiruvchi ijtimoiy va ma’rifiy markaz vazifasini ham bajarganini ko‘rsatadi.

Iqtisodiy va madaniy faoliyat

Tadqiqotda dargohning ichki hayotining iqtisodiy tomonlari ham chetlab o‘tilmagan. Xususan, undagi ishlab chiqarish jarayonlari, hisob-kitob daftarlari va iqtisodiy faoliyat alohida ilmiy maqolalarda tahlil qilingan.

Shuningdek, dargohdagi me’moriy yozuvlar, kitobalar, musiqiy meros va san’at namunalari ham o‘rganilgan. Bu esa O‘zbeklar dargohi tarixini faqat diniy inshoot tarixi sifatida emas, balki o‘z davridagi ijtimoiy, madaniy va iqtisodiy hayotni o‘zida aks ettirgan ko‘p qirrali maskan sifatida tadqiq etish imkonini beradi.

Ayrim arxiv hujjatlarida dargoh shayxi Suloymon Afandining matbaa ta’limi uchun zarur harf terish uskunalari va boshqa materiallarni so‘rab qilgan murojaati, shuningdek, Balx, Buxoro, Qo‘qon va Qoshg‘ar hojilari foydalanishi uchun Jiddada barpo etilgan zaviya bilan bog‘liq ishlar haqidagi ma’lumotlar ham uchraydi.

Milliy ozodlik harakatidagi o‘rni

O‘zbeklar dargohi tarixining yana bir muhim qirrasi uning Turkiya milliy ozodlik harakati davridagi faoliyati bilan bog‘liq.

Kitobda keltirilgan tadqiqotlarda dargohning Usmoniylar imperiyasining so‘nggi yillarida va Turkiya milliy ozodlik urushi davrida tutgan o‘rni ham yoritilgan. Jumladan, 1919 yilda dargohda Turkiya milliy armiyasi askarlari uchun gospital joylashtirilgani haqida ma’lumotlar keltiriladi.

Shu tariqa, bir vaqtlar haj ziyoratchilari va musofirlar uchun qo‘nalg‘a bo‘lgan maskan keyinchalik mintaqa tarixidagi murakkab ijtimoiy-siyosiy jarayonlarning bevosita guvohi bo‘lgan.

Ajdodlar merosining bugungi ahamiyati

Bugungi kunda Sultontepadagi O‘zbeklar dargohi Turkiyaga tashrif buyurayotgan vatandoshlarimiz uchun yaqin o‘tmishdagi ajdodlarimizdan qolgan noyob madaniy meros sifatida alohida ahamiyat kasb etadi.

Dargoh tarixi O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi munosabatlarning zamonaviy bosqichidan ancha oldin shakllangan ko‘p asrlik madaniy-ma’rifiy aloqalar mavjud bo‘lganini ko‘rsatadi. Markaziy Osiyodan Istanbulga kelgan ziyoratchilar, ulamolar, shayxlar, shoir va ziyolilar orqali shakllangan bu aloqalar diniy hayot bilan bir qatorda adabiyot, ilm-fan, san’at, savdo va ijtimoiy munosabatlarni ham qamrab olgan.

Shu nuqtayi nazardan, O‘zbeklar dargohi tarixini o‘rganish nafaqat bir tarixiy obida taqdirini tadqiq etish, balki Markaziy Osiyo va Usmoniylar dunyosi o‘rtasidagi uzoq davom etgan sivilizatsion aloqalarni anglash uchun ham muhimdir.

Kitobda qamrab olingan tadqiqotlar

Tayyorlanayotgan kitobda O‘zbeklar dargohi tarixining turli yo‘nalishlariga bag‘ishlangan ilmiy maqolalar jamlangan. Jumladan, Hasan Demirtoshning «Uskudar O‘zbeklar dargohi vaqf nizomining diplomatik va tuzilmaviy tahlili», Erkan Ovuchning «O‘zbeklar dargohi shayxlari haqida arxiv ma’lumotlari», Serpil O‘zjanning «Sayyohlar qo‘nimgohi: Sultontepa O‘zbeklar dargohi», Umar Faruq Janning dargohdagi ishlab chiqarish va iqtisodiy faoliyatga bag‘ishlangan tadqiqoti, Umar Ko‘chyig‘itning dargoh kitobalari haqidagi maqolasi o‘rin olgan.

Shuningdek, Marva Kubro Injaning milliy ozodlik harakatlari paytida O‘zbeklar dargohining tutgan o‘rni, Melih Sodiq Kuchukerning Shayx Ato va Shayx Najmiddinlarning dargohdagi faoliyatiga oid oilaviy arxiv hujjatlari tahlili hamda Sulaymon Ergo‘narning O‘zbeklar dargohining musiqiy merosiga bag‘ishlangan tadqiqoti kitob mazmunini boyitgan.

Nashrda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy kotibi Rustam Jabborovning «Istanbulning o‘zbekona obidasi» nomli maqolasi ham joy olgan. Unda dargohning tarixiy ahamiyati, uning haj ziyoratchilari va Naqshbandiya tariqati vakillari hayotidagi o‘rni, Markaziy Osiyo bilan aloqalari hamda bugungi madaniy meros sifatidagi ahamiyati haqida so‘z yuritiladi.

Umuman, mazkur kitobda jamlangan tadqiqotlar O‘zbeklar dargohi tarixini turli manbalar — arxiv hujjatlari, vaqfnomalar, xatlar, qaydnomalar va shaxsiy arxiv materiallari asosida qayta ko‘rib chiqish, ilmiy jihatdan boyitish va yangi ma’lumotlarni ilmiy muomalaga kiritishga qaratilgan.

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida ushbu kabi tadqiqotlarning tayyorlanishi Markazning xalqaro ilmiy-ma’rifiy platformasi doirasida O‘zbekiston tarixiga, ajdodlar merosiga va xorijda saqlanib kelayotgan tarixiy-madaniy manbalarga yangicha ilmiy yondashuv asosida e’tibor qaratilayotganini ko‘rsatadi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari