Cavol: Bomdodning farziga kelgan kishi hali sunnatni o‘qimagan bo‘lsa, jamoatga qo‘shilib farzni o‘qib, undan keyin sunnatini o‘qib olsa bo‘ladimi? Bir sahobiy shunday qilganida Rasululloh sollallohu alayhi vasallam indamagan ekanlarku.

Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Bomdodning sunnatini o‘qiy olmasdan farziga ulgurib qolgan kishi keyin sunnatni qaytarib o‘qimaydi.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam fajrdan keyin quyosh chiqqunicha, asrdan keyin quyosh botgunicha (nafl) namoz o‘qishdan qaytardilar” (Imom Buxoriy rivoyati).

Imom Termiziy ham shu ma’nodagi hadisni rivoyat qilgan. Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Fajrdan keyin ikki rakatdan boshqa (nafl) namoz yo‘q”, dedilar.

Imom Termiziy mazkur hadisning davomida quyidagilarni aytadi: “Bu hadisning ma’nosi shuki, bomdod vaqti kirgandan boshlab bomdodning ikki rakat sunnatidan boshqa namoz o‘qilmaydi, deganidir. Bu masala barcha ahli ilm yakdil bo‘lgan masaladir. Ulamolar kishi bomdod vaqti kirgandan boshlab, bomdod namozining ikki rakat sunnatidan boshqa (nafl) namoz o‘qishni makruh deyishgan”.

Farzdan keyin ham o‘qisa bo‘ladi deydiganlar: “Farzdan keyin o‘qisa ham, bomdodning sunnatini o‘qiydiku, boshqa nafl namoz emasku?”, deyishlari mumkin. Unga javob quyidagicha: barchaga ma’lumki bomdodning sunnatining vaqti farzdan avval bo‘ladi. Farzdan keyin o‘qiladigan sunnat yo‘q. Shuning uchun farzdan keyin o‘qilsa, oddiy nafl namoz hukmida bo‘ladi.

Bu savol-javobdan shuni anglaymizki, bitta hadisni o‘qib, darrov xulosa chiqarish, biror hukm yoki fatvo aytish xato bo‘ladi. Faqih ulamolar esa hukm chiqarish uchun shu mavzudagi barcha hadislarni to‘plab, o‘rganib, tahqiq qilib keyin yakuniy xulosa chiqaradilar. Shuning uchun hadislardan qanday hukm chiqishini faqihlarning kitoblaridan o‘rganish kerak bo‘ladi. Vallohu a’lam.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi

Fatvo markazi.