Cavol: Qiyomat alomatlari hakida ma’lumot bersangiz.
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Qiyomat kuni qachon bo‘lishi Alloh taolo yashirgan sirdir. Lekin uning alomatlari haqida oyati karima va hadisi shariflarda bizga bir qancha ma’lumotlar yetib kelgan. Qiyomat alomatlari – qiyomat yaqinlashganda sodir bo‘ladigan voqea-hodisalardir.
Qiyomat alomatlarining hammasi yuzaga chiqib bo‘lsa Allohning irodasi bilan bu dunyo nihoyasi yetadi va qiyomat qoim bo‘ladi. O‘shanda butun borliqda hayot tugaydi. Borliqning hozirgi nizomi tamomila buziladi. Hamma narsa ostin-ustin bo‘lib ketadi. Ana o‘sha qiyomat qoim bo‘lganidir.
Ko‘plab hadisi shariflarda qiyomatdan oldin sodir bo‘ladigan katta va kichik hodisalar haqida so‘z yuritilgan. Jumladan, Huzayfa roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda bunday deyiladi: “Bir kuni suhbatlashib tursak, Nabiy sollallohu alayhi vasallam kirib keldilar va: “Nima haqda suhbatlashib turibsiz?”, dedilar. “Qiyomatni eslab turibmiz”, deyishdi. U zot: “O‘nta alomatni ko‘rmaguningizcha qiyomat bo‘lmaydi”, deb: Tutun (o‘rab kelishi), Dajjolning chiqishi, odamlarga gapiradigan hayvonning chiqishi, Quyoshning mag‘rib (botadigan joyi)dan chiqishi, Iso (alayhissalom)ning yerga tushishi, Ya’juj-Ma’jujning chiqishi, uchta yer yutishi: mashriq, mag‘rib va Arabiston yarim orolidagi yer yutishlarini, Yamandan odamlarni maxshargohga to‘playdigan olovning chiqishini eslab o‘tdilar” (Imom Muslim, Imom Termiziy va Imom Abu Dovud rivoyat qilgan).
Ba’zi qiyomat alomatlari aqida kitoblarimizdan ham joy olgan va musulmon kishi imon keltirishi lozimligi ta’kidlanadi. Masalan, “Aqoidi Tahoviya” kitobida bu borada bunday deyiladi:
وَنُؤْمِنُ بِأَشْرَاطِ السَّاعَةِ: مِنْ خُرُوجِ الدَّجَّالِ، وَنُزُولِ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِنَ السَّمَاءِ، وَنُؤْمِنُ بِطُلُوعِ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا، وَخُرُوجِ دَابَّةِ الْأَرْضِ مِنْ مَوْضِعِهَا.
“Qiyomat alomatlariga: Dajjolning chiqishi, Iso ibn Maryam alayhissalomning osmondan tushishi, Quyoshning mag‘rib (botadigan joyi)dan chiqishi, yer hayvonining chiqishiga imon keltiramiz”. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
Ijtimoiy tarmoqlarda, afsuski, bolalarning o‘z joniga qasd qilishi, uydan qochib ketishi, jinoyatga qo‘l urishi haqidagi xabarlar ko‘payib bormoqda. Bugun biz ko‘rayotgan kino va seriallarda ham, albatta, bebosh qahramonlar va ularning ayanchli taqdiri namoyish etilmoqda. Ota-onasi bor qizlarning o‘zaro janjali yoki o‘smir yigitlarning pichoqbozligi sabab bir oila yolg‘iz o‘g‘lidan ayrilgani aslida noto‘g‘ri tarbiya oqibati emasmi?
«Ular: “Parvardigoro, xotinlarimizdan va zurriyotlarimizdan bizlarga ko‘z quvonchini baxsh et va bizlarni taqvodorlarga peshvo qilgin!” deydigan kishilardir» (Furqon surasi, 74-oyat).
Oilalar bilan suhbatlashar ekanman, ajrimlarga qadar oiladagi nosog‘lom muhit, ayol o‘z dunyosi va haqiqati, erkak o‘z holicha yashayotgani natijasida bolalarga mutlaq befarq, ilmsiz va salomatligida ham nuqsonlar borligini ko‘raman. Biz bolalarni duo qilishni, ularni tinglash va ular bilan suhbatlashishni bilmaymiz. Ular o‘z-o‘zidan tarbiyalanib, katta bo‘lib qolmaydi axir. Ayniqsa, hozirgi murakkab davrda, turli zararli ta’sirlar ko‘paygan bir vaqtda farzandlarimizni sog‘lom fitratda ushlab qolish oson emas.
Bir safar ajrim yoqasidagi oila bilan suhbatlashdik. Ayol va erkak janjal qilar, o‘smir qiz bir chetda o‘yin o‘ynab o‘tirar, ota-onasining bu holati unga ahamiyatsizday edi. Qizig‘i, ular bolaga qaramaslik, undan xalos bo‘lish uchun o‘zaro nizolashar edi. O‘z holiga tashlab qo‘yilgan qiz axloqsiz bo‘lib ulg‘aygan. O‘zlarining tarbiyasi hosilasini “bosh og‘rig‘i” deyishgani bizni yanada ajablantirdi. Bu kabi taqdirlar har birimizni o‘ylantirishi lozim.
Afsuski, ko‘p ota-onalar farzandlariga faqat taqiq qo‘yishadi, tinglashni istashmaydi. Bir voqea butun bir qishloqni larzaga soldi. Maktab o‘quvchisi o‘z joniga qasd qildi. Sababi esa, qo‘shnisining uyida o‘ynab uning o‘g‘li bilan janjallashgani uchun bolani haqoratlagan, ota-onasiga yomonlagan. O‘z uyidagilar ham bolani eshitishni istashmagan. Buning oqibatida qattiq tushkunlikka tushib, u o‘z joniga qasd qilgan. Bu kabi ko‘plab voqelar ota-onalarni farzand tarbiyasiga befarq bo‘lmaslikka chaqiradi. So‘nggi pushaymon – o‘zimizga dushman.
Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam dedilar:
«Uch duo rad etilmaydi:
Alloh farzandlarimizni ko‘z quvonchimiz qilsin!
Gulnora IBRAGIMOVA,
Xatirchi tumani “Bog‘ishamol” mahallasi otinoyisi
“Mo‘minalar” jurnalining 2025 yil 9-sonidan