Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
«Sovchilik» degani muayyan bir ayol yoki qizga uylanish istagini uning o‘ziga yoki valiysiga bildirishdir. Aslida, ayol kishining o‘zi yoki yaqinlari tomonidan kuyovning o‘ziga yoki uning oila tarafiga sovchilik qilinishi ham mumkin.
Bu bildirish uylanmoqchi kishining o‘zi yoki uning vakili tomonidan bo‘lishi mumkin. Shuningdek, sovchilikni nikohi istalgan shaxsga yoki uning ishboshilaridan biriga bildirish ham mumkin.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Hafsa onamizga uylanganlarida u kishining otalari Umar roziyallohu anhuga sovchilik qilganlar.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ummu Salama roziyallohu anhoga uylanganlarida u kishining o‘zlariga sovchilik qilganlar.
Faziylatli kishilarga ayolning o‘zi, ota-onasi yoki ishboshilaridan biri sovchilik qilishi joiz.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga ba’zi ayollar kelib, o‘zini nikohlab olishlarini so‘raganlar.
عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida edik. Bir ayol kelib, u kishiga o‘zini taqdim qildi. U zot unga boshdan-oyoq nazar solib qaradilar" (Beshovlari rivoyat qilganlar).
Boshqa bir rivoyatda: Anas: «Bir ayol o‘zini Nabiy sollallohu alayhi vasallamga taqdim qildi», dedi.
Anasning qizi kulib: «Muncha ham hayosi oz ekan!», dedi. Shunda Anas: «U sendan yaxshiroq. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamga o‘zini taqdim qildi», dedi.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.
Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Hafsa Xunays ibn Huzafa as-Sahmiydan beva qoldi. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan bo‘lib, Madinada vafot etgan edi. Bas, Umar aytdi: «Hafsani Usmonga taqdim qildim. U «O‘ylab ko‘ray-chi», dedi. Bir necha kun kutdim. So‘ng u menga uchrab, «Hozirgi kunda uylanmay turganim ma’qulga o‘xshaydi», dedi.
Abu Bakr Siddiqqa uchrab, «Xohlasang, senga Hafsani nikohlab beraman», dedim. Abu Bakr indamadi. O‘shanda undan Usmondan achchig‘im chiqqanidan ko‘ra ko‘proq achchig‘im chiqdi. Bir necha kun turganimdan so‘ng unga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sovchi bo‘ldilar va men uni u zotga nikohlab berdim. So‘ngra Abu Bakr menga uchrab:
«Hafsani menga taqdim qilganingda, men esa senga javob bermaganimda, achchig‘ing chiqqan bo‘lsa kerak?» dedi.
«Ha», dedim.
«Meni senga javob berishdan faqat Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning uni zikr qilganlarini eshitganim man qildi, xolos. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sirlarini fosh qilishim mumkin emas edi. U zot tark qilganlarida, uni qabul qilar edim», dedi Abu Bakr».
Buxoriy rivoyat qilgan.
Bizning sharoitimizda, odatda, sovchilik yigitning ota-onasi yoki ular tayinlagan kishilar tomonidan kelinlikka nomzodning ota-onasiga yoki oila a’zolariga qilinadi.
Aytaylik, mazkur ish sodir bo‘ldi. Erkak tomondan ayol-qiz tomonga sovchilik qilindi. Endi ayol-qiz taraf munosib kuyov tanlash majburiyatida qoladi. Albatta, ular ham bu tanlashda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko‘rsatma va tavsiyalariga amal qilsalar, juda ham yaxshi bo‘ladi va bunday o‘ta nozik, umr savdosi bo‘lgan ishda eng to‘g‘ri yo‘l tutgan bo‘ladilar.
"Baxtiyor oila" kitobidan
Pokiston poytaxti Islomobod shahrida “International Silk Route Festival – 2026” xalqaro festivali bo‘lib o‘tdi,deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Festivalning tantanali ochilish marosimida Pokiston Bosh vazirining turizm masalalari bo‘yicha maslahatchisi Sardar Yasir Ilyas Xan, Pokiston Turizmni rivojlantirish korporatsiyasi rahbari Aftab Ur Rehman Rana, Shri-Lanka va Malayziya turizm idoralari rahbarlari, diplomatik korpus vakillari, mahalliy va xorijiy turistik kompaniyalar, mehmonxona biznesi vakillari, ommaviy axborot vositalari hamda keng jamoatchilik vakillari qatnashdi.
Mamlakatimizning Pokistondagi elchixonasi tomonidan festival maydonida O‘zbekiston paviloni tashkil etildi.
O‘zbekiston milliy stendida mamlakatimizning ziyorat, madaniy, gastronomik, tibbiy, ishbilarmonlik va MICE-turizm yo‘nalishlaridagi salohiyati, rivojlangan turistik infratuzilmasi, zamonaviy xizmatlar hamda sayyohlik manzilgohlari namoyish etildi.
Shuningdek, diplomatlar tomonidan O‘zbekistonning sayyohlik salohiyatiga doir taqdimotlar o‘tkazildi. Ularda turizm infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha zamonaviy loyihalar haqida ma’lumot berildi.
“Uzbekistan Airways” va “Centrum Air” aviakompaniyalari O‘zbekiston va Pokiston o‘rtasida haftasiga to‘qqizta to‘g‘ridan to‘g‘ri aviaqatnovni amalga oshirayotgani, yo‘nalishlar tarmog‘ini kengaytirish, qulay aloqa va xizmatlarni taklif etish bo‘yicha ishlar davom etayotgani ta’kidlandi.
Tadbir doirasida Pokiston va boshqa mamlakatlarning yetakchi turoperatorlari, investorlari hamda ommaviy axborot vositalari vakillari bilan B2B formatida uchrashuvlar o‘tkazildi.
O‘zbekiston paviloniga Pokiston Bosh vazirining turizm masalalari bo‘yicha maslahatchisi Sardar Yasir Ilyas Xan tashrif buyurdi. U O‘zbekistonning sayyohlik salohiyatini va mamlakatimiz rahbariyati tomonidan xorijiy sayyohlarni jalb etish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlarni yuksak baholadi.
– Turizmni iqtisodiyotning drayver sohasiga aylantirish borasida O‘zbekiston tajribasini o‘rganish biz uchun har tomonlama foydali bo‘ladi, – dedi Pokiston Bosh vazirining maslahatchisi. – Xususan, O‘zbekiston Pokistondan ham sayyohlarni jalb etishda faollik ko‘rsatmoqda. So‘nggi ikki yil ichida pokistonliklar uchun viza tartibi soddalashtirildi, Islomobod, Lahor va Karachi shaharlariga to‘g‘ridan to‘g‘ri aviaqatnovlar yo‘lga qo‘yildi. O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Pokiston hududlarida muntazam targ‘ibot tadbirlari o‘tkazilmoqda. Biz O‘zbekiston tajribasini o‘rganish va turizm sohasidagi hamkorlikni kengaytirish maqsadida Pokiston hukumati hamda xususiy sektor vakillari ishtirokida maxsus ishchi guruh tashkil etmoqdamiz.
Anjumanning ikkinchi kunida “Ipak yo‘lida turizm, savdo va investitsiyalar” mavzusida muloqot sessiyasi bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev nutq so‘zlab, mamlakatimizda turizm sohasini rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan islohotlar va O‘zbekistonning turistik jozibadorligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar haqida atroflicha to‘xtaldi. O‘zbekiston va Pokiston o‘rtasidagi tarixiy-madaniy mushtaraklik, umumiy meros va xalqlar o‘rtasidagi an’anaviy do‘stlik aloqalarini turizm, savdo, investitsiyalar hamda mintaqaviy bog‘liqlik sohalaridagi amaliy hamkorlikka aylantirish vaqti kelganini ta’kidladi.
Diplomatik missiya rahbari, shuningdek, Yangi Toshkent loyihasi doirasida barpo etilayotgan zamonaviy shaharsozlik infratuzilmasi, biznes va investitsiyalar uchun ochilayotgan yangi imkoniyatlarga alohida to‘xtalib o‘tdi hamda Pokiston kompaniyalari va investorlarini turistik, infratuzilmaviy va boshqa istiqbolli loyihalarda faol ishtirok etishga chaqirdi.
Quvonarlisi, O‘zbekiston paviloni ikki kun davomida pokistonliklar va Islomobod shahri mehmonlari bilan gavjum bo‘ldi. Ularga O‘zbekistonning sayyohlik salohiyatiga bag‘ishlangan jurnallar, broshyuralar, bukletlar va boshqa tarqatma materiallar tarqatildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati