Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Assalomu alaykum va rahmatullohi va barakatuhu.
Ayting-chi, bu dunyoda kim siz uchun jonini bera oladi, kim siz uchun o‘zini qurbon qilishga tayyor? Bir o‘ylab ko‘ring-chi? Allohga qasamki, onangizdan boshqa odamni topa olmaysiz. Hech kim sizni onangiz kabi sevmaydi, sizga g‘amxo‘rlik qilmaydi.
Hikoya qilishlaricha, bir yosh yigit o‘z onasini yoqtirmas ekan. Onasining tashqi ko‘rinishidan uyalarkan. U: “Onamning ovozini eshitishni ham, o‘zini ko‘rishni ham istamayman” deb aytardi. Axir hech kim onasini sotib olmaydi. Nima bo‘lganda ham u sizning onangiz-ku! Siz onangizning roziligini topishingiz kerak. Aks holda, Allohning g‘azabiga uchraysiz.
Bu yigitning onasi juda mehribon edi. Lekin ona qanchalik yaxshilik qilmasin, farzandi yaxshi munosabatda bo‘lmasdi. Chunki mushtipar onaning faqat bir ko‘zi bor edi. Farzandi onasini tug‘ilganidan beri shunday holatda ko‘rdi. Shu sababli, o‘g‘li onasining tashqi ko‘rinishini yoqtirmasdi. Do‘stlari bilan uchrashganda ham onasidan uyalardi. Kunlarning birida ona o‘g‘lining maktabiga borganda farzandi “nima uchun bu yerga keldingiz, boshqa kelmang!” deb jahl qildi.
Aziz yoshlar, aslo onangizga bunday qo‘pol munosabatda bo‘lmang! Uning qalbini sindirmang! Bunday qilsangiz Allohning g‘azabiga uchraysiz.
Axir farzand o‘z onasiga ham shunday muomala qilishi mumkin-mi?!
Ammo, ming afsuski hikoyamizdagi yigit o‘z onasiga juda qo‘pol munosabatda bo‘lardi. Kunlar o‘tishi bilan uning muomalasi yanada yomonlashardi. Lekin ona hamon o‘g‘liga juda mehribon edi. Ona yolg‘iz o‘zi farzandini hech kimdan kam qilmay katta qilardi. Farzandi maktabni tugatdi. Ammo o‘qishni xorijda davom ettirishga qaror qildi. Onasi qancha iltijo qilib, yalanib, yolvormasin farzandi qarorini o‘zgartirmadi. Onasini yolg‘iz tashlab o‘zi xorijga uchib ketdi.
Oradan oylar, yillar o‘tdi. Ona o‘z farzandini juda sog‘inar, soatlab dilbandining rasmiga tikilib o‘tirardi, suratlarini bag‘riga bosardi.
Ona har kuni o‘g‘lini izlardi. Va nihoyat, kunlarning birida ona farzandi haqida xabar topdi. Unga: “Farzandingiz ishga kirdi, uylandi, farzandli bo‘ldi” deyishdi. Ona mayus ovozda “Ha, men bu haqda bilmas ekanman” dedi.
Ona ortiq o‘g‘lini kuta olmas, hatto o‘z uyiga ham sig‘mas edi. Oxir oqibat o‘g‘lini ko‘rgani xorijga ketdi. O‘g‘lining uyini topib bordi. Eshik qoqqan edi bir ayol eshikni ochdi. “Men o‘g‘limning onasiman” dedi. Ayol qariya ayolni uyga kiritdi. Buni ko‘rgan o‘g‘ilning ikki yuzi qizarib, peshonasidan ter oqdi. “Nima uchun keldingiz?” dedi. O‘g‘il hamon o‘z onasidan uyalardi. Ayol turmush o‘rtog‘ining onasiga yaxshi so‘zlar aytdi. “Biznikida qoling” dedi.
Ammo o‘z farzandi unga yomon munosabatda bo‘ldi. Uning qo‘pol munosabatiga ona zo‘rg‘a 3 kun chidadi. Lekin kelinining oldida juda hijolat bo‘lganidan o‘z vataniga qaytishga qaror qildi.
Ona uyiga qaytgach, bolasi bilan boshqa aloqa qilmadi. O‘g‘lining farzandlari asta-sekin ko‘z o‘ngida katta bo‘lishardi. Shunda o‘zida otalik tuyg‘ularini his qila boshladi. O‘zining onasini esladi, onasiga qilgan qo‘pol muomalasidan afsuslandi. Ammo endi juda, judayam kech edi...
Onasini sog‘indi, uni ko‘rishni istadi. Uyiga qaytib onasidan kechirim so‘rashga qaror qildi. Bir nechta joylardan onasini izladi. Lekin unga har safar “bu yerdan ko‘chib ketgan” deb javob berishdi. Oxiri onasi yashagan so‘nggi manzilni topdi. Ular “Ha, onang shu yerda yashardi, lekin u olamdan o‘tgan”, deyishdi.
Farzand qattiq xafa bo‘ldi. “Onang senga bir maktub qoldirgan edi” deb onaning omonatini o‘g‘ilga berishdi. Farzand xatni olib, darhol o‘qib chiqdi. Unda bunday jumlalar yozilgan edi:
Farzand onasining qabriga borib, tinmay ko‘z yosh to‘kdi. “Onajon meni kechiring” deb dod solardi.
Aziz yoshlar, hatto kattalar onangizni hayotlik davrida qadriga yeting. Hayotingizning quvonchi va barakasi – onangizdir. Hatto jannat uning oyoqlarining ostidadir. Onangizning oyoqlaridan o‘pib oling! Shu so‘zlarni eshitiboq onangizning holidan xabar oling, uni xursand qiling, quchoqlab, “men sizni yaxshi ko‘raman” deb ayting!
Maskat, 2026 yil 3 noyabr. O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov boshchiligidagi delegatsiya O‘mon Sultonligiga amaliy tashrifini boshladi. Tashrifda O‘zbekiston Respublikasining O‘mon Sultonligidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Abdusalom Xatamov, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi vakillari, shuningdek, Markaz Ilmiy kengashi a’zolari — O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti Bahrom Abduhalimov, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti rektori Uyg‘un G‘afurov hamda Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy xodimi Shorustam Shomansurov ishtirok etmoqda.
Tashrif doirasida delegatsiya O‘mon Sultonligi Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasi raisi, doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy bilan uchrashdi, xabar bermoqda iccu.uz..
Uchrashuvda O‘mon tomoni boshqarmaning asosiy faoliyat yo‘nalishlari, tarixiy hujjatlarni restavratsiya qilish, saqlash, tizimlashtirish va raqamlashtirishda qo‘llanilayotgan zamonaviy texnologiyalar hamda ilg‘or tajribalar haqida ma’lumot berdi. Shuningdek, muassasaning ilmiy nashrlari va kitob to‘plamlari taqdim etildi. Delegatsiya a’zolariga boshqarma faoliyati va uning muhim loyihalariga bag‘ishlangan videomaterial ham namoyish qilindi.
Muzokaralar davomida ilmiy va madaniy-tarixiy hamkorlikni rivojlantirish, arxivshunoslik sohasida o‘zaro tajriba almashish, hujjatli merosni asrab-avaylash hamda qo‘shma ilmiy-tadqiqot loyihalarini amalga oshirish istiqbollari muhokama etildi.
Muloqotning muhim yo‘nalishlaridan biri O‘zbekiston va O‘mon o‘rtasidagi tarixiy, madaniy va ijtimoiy aloqalarga bag‘ishlangan qo‘shma xalqaro konferensiya o‘tkazish tashabbusi bo‘ldi.
Doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy ikki xalqning tarixiy mushtarak jihatlari, turmush tarzi, diniy-ma’naviy merosi, me’morchilik an’analari hamda tarixiy numizmatika sohasidagi aloqalarini chuqur tadqiq etish taklifini ilgari surdi.
Hamkorlik istiqbollariga to‘xtalar ekan, doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy quyidagilarni ta’kidladi:
«O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi mintaqaning boy tarixiy, ilmiy va ma’naviy merosini o‘rganish hamda uni xalqaro miqyosda keng targ‘ib etish uchun katta imkoniyatlar yaratmoqda. Biz O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning mamlakat taraqqiyoti, tarixiy-madaniy merosni asrab-avaylash va keng ko‘lamli ma’rifiy tashabbuslarni amalga oshirish borasidagi sa’y-harakatlarini yuksak qadrlaymiz. Davlat rahbarining ezgu maqsad va rejalari ro‘yobga chiqishini tilaymiz. Ishonamizki, Islom sivilizatsiyasi markazi bilan O‘mon muassasalari o‘rtasidagi hamkorlik yangi ilmiy tadqiqotlar olib borish, tarixiy manbalar almashish va qo‘shma ko‘rgazma loyihalarini amalga oshirishga xizmat qiladi».
O‘z navbatida, Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov xalqaro hamkorlikni kengaytirish muassasa faoliyatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri ekanini ta’kidladi.
«O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning topshirig‘iga muvofiq, Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatining uch yillik dasturini ishlab chiqishga kirishdik. Ushbu dasturning asosiy yo‘nalishlaridan biri xalqaro ilmiy va madaniy hamkorlikni kengaytirish, xorijiy muassasalar bilan sheriklik aloqalarini mustahkamlash hamda qo‘shma tashabbuslarni hayotga tatbiq etishdan iborat. Ishonchim komilki, O‘mon Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining, ayniqsa, tarixiy hujjatlar va qo‘lyozmalar bilan ishlash borasidagi tajribasi ushbu dastur doirasida muhim ahamiyat kasb etadi va mutaxassislar o‘rtasidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishga xizmat qiladi», — dedi Firdavs Abduxoliqov.
Tashrif dasturi O‘mon Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining ixtisoslashtirilgan bo‘linmalari faoliyati bilan tanishish orqali davom etdi. Delegatsiya a’zolari tarixiy hujjatlarni zararsizlantirish, restavratsiya qilish va saqlashga ixtisoslashgan bo‘limlarda bo‘lib, arxiv materiallarini muhofaza etishning zamonaviy usullari, maxsus uskunalar va texnologik jarayonlar bilan tanishdilar.
Ayniqsa, tarixiy hujjatlarga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan zamburug‘lar, bakteriyalar va hasharotlarga qarshi ishlov berishga ixtisoslashgan bo‘lim faoliyati katta qiziqish uyg‘otdi. Mutaxassislar arxiv materiallarini biologik omillar ta’siridan himoya qilish bo‘yicha qo‘llanilayotgan amaliy usullar va maxsus jihozlarni namoyish etdilar.
O‘mon Sultonligi Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining yetakchi mutaxassisi Fahd bin Muborak al-Damdamiy tajriba almashish va sohaviy kadrlarni tayyorlash muhimligini ta’kidladi:
«Ushbu sohadagi 16 yillik faoliyatim davomida arxiv merosini saqlashda zamonaviy laboratoriya texnologiyalari va mutaxassislarning kasbiy tayyorgarligi naqadar muhim ekaniga amin bo‘ldim. Bizda zarur uskunalar va tajribali mutaxassislar jamoasi mavjud. Shu bois o‘zbekistonlik mutaxassislar uchun amaliy stajirovkalar tashkil etishga va ularni ish jarayonida qo‘llanilayotgan usullar bilan tanishtirishga tayyormiz».
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi delegatsiyasining O‘mon Sultonligiga amaliy tashrifi davom etmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati