Sayt test holatida ishlamoqda!
18 Aprel, 2026   |   29 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:15
Quyosh
05:39
Peshin
12:27
Asr
17:08
Shom
19:10
Xufton
20:28
Bismillah
18 Aprel, 2026, 29 Shavvol, 1447
Maqolalar

Ramazondan keyin-chi?

24.03.2025   10038   2 min.
Ramazondan keyin-chi?

Mana, muborak Ramazon oyi ham o‘z poyoniga yetdi. Ramazon kechalarini ibodat bilan o‘tkazganlarimiz, kunduzlari ro‘zador yurganlarimiz, tunu kun Qur’on o‘qiganlarimiz esingizdami?!

Namozlarimizni masjidlarda jamoat bilan o‘qishga qattiq harakat qilar edik. Masjidlar ham namozxonlarning ko‘pligidan to‘lib-toshib ketardi. Shu damlarni esingizdan chiqarmadingizmi?!

Xo‘sh, endi ayting-chi! Hozir ham Ramazondagi kabi hayot tarzidamizmi?! O‘sha kunlarda bo‘lgani kabi bir kecha Qur’on o‘qimay qolsak xijolat bo‘lamizmi?! Kunduzgi va tungi amallarimizni puxta bajarishga kirishganmizmi?! Tafakkur, xushu’, taammul va bo‘yinsunish ila Rabbimizdan qo‘rqyapmizmi?!

Odamlarning Ramazondagi va undan boshqa paytlardagi holatlarini solishtirgan kishi dangasalik, ibodatlarga loqaydlikni ko‘rib, hayratdan yoqa ushlaydi. Ularning holatlaridan “Tavba, ibodat faqatgina Ramazon oyiga tegish­limi?! Alloh taolo barcha oylarning ham Robbi-ku?!

Ramazon oyi boshqa oylarda ibodatlarga ixlos ila yondashish uchun zaxira to‘plab olinadigan oydir.

 Ulug‘lardan biri aytadi: “Kim bo‘shashish, dangasalik va rohat tomon og‘sa, hech ikkilanmay aytish mumkinki, u odam haqiqiy rohatdan quruq qolibdi”.

 Bir hikmat bor: “Charchamaslikni xohlasangiz, charchab (bo‘shashib) qolmaslik uchun  (ibodat bilan) charchang!”.

 Bu kabi tavsiyani Alloh taolo O‘z Nabiyyiga bergan: «Forig‘ bo‘lsang, (ibodatga) uringin»[1]. Chunki dangasalik orqali haqni yetkazib bo‘lmaydi, vojiblarni ado etish qiyin masala.

Ibodatga sho‘ng‘ish, tinmay mashg‘ul bo‘lish, yaqinlarining haqlaridan ularni mahrum qilish Payg‘ambar alayhissalomning sunnatlari emas. Aksincha, har ishda mo‘tadillik lozim. Yaxshi ishni oz-ozdan bo‘lsa ham doimiy qilib yurgan afzal. 

Tavbadan keyin qilingan bir gunoh undan avvalgi gunohdan anchayin yomonroqdir. Kasallikning qaytalanishi birinchisiga qaraganda anchayin qiyin kechadi. To dunyodan o‘tguningizga qadar toatlarda mahkam turish, astoydil bo‘lishni Alloh taolodan so‘rang. Qalblarning almashinuvidan esa panoh tilang. To‘qigan narsasini tayyor bo‘lganidan keyin qirqim qilib kesib, chuvalab tashlagan ayolga o‘xshamang.

Allohning toati yo‘lida sizga yordamchi bo‘ladigan kishini do‘st deb biling. Ramazon oyida duo qilishga haris bo‘lganingizdek, boshqa oylar ham duoda mahkam bo‘ling. Haftada bir marotaba bo‘lsa ham tahajjudga turing. Qur’on tilovatini unutmang. Ramazondan keyin ham Ramazondagi holatingizda davomli bo‘ling.

 


[1]  Sharh surasi, 7-oyat.

 

 

Ramazon
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Junub holatda tirnoq, soch va boshqa tuklarni olish joizmi?

15.04.2026   11603   1 min.
Junub holatda tirnoq, soch va boshqa tuklarni olish joizmi?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Savol: Men junub holatida soch va shu kabilarni tozalab bo‘lmasligi haqida eshitganman. Lekin bir do‘stim, unday gap yo‘q, olsa bo‘laveradi, dedi. Aslida junub holatda soch, tirnoq va kindik osti tuklarini olsa bo‘ladimi yoki yo‘qmi?

Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Junublik holatida soch va tirnoq olish hamda badandagi ortiqcha tuklarni tozalash makruh hisoblanadi. Bu ishning makruhligiga faqihlarimiz, Alloh taolo ularni rahmatiga olsin, dalil o‘laroq “Sharhi shir’atil islom” kitobida kelgan quyidagi hadisni keltiradilar: “Kim g‘usl qilishdan oldin tuklarini olsa, har bir soch tolasi (qiyomat kuni) kelib: "Ey Robbim! Nima sababdan meni poklamay turib, olib tashlaganini undan so‘ra”, deydi. 

Imom G‘azzoliy rahimahulloh ham “Ihyo ulumiddin” kitobida tuk, tirnoq kabi tanadan nopok holda ajratilgan narsalar qiyomat kunida da’vo qilishi haqidagi rivoyatni keltirganlar. 
Fuqaholarimiz biror masalaga joiz yoki nojoiz deb hukm aytgan bo‘lsalar, albatta, ma’lum bir dalilga asoslanadilar. Shu sababli mo‘tabar kitoblarimizda kelgan gaplarga amal qilish eng to‘g‘ri yo‘l hisoblanadi. Vallohu a’lam.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi

Maqolalar