Diyorimizga ulug‘ ayyom kirib kelmoqda. Qutlug‘ Iydul Azho vatandoshlarimizni xayru saxovat, mehr-oqibat sari chorlaydi. Bu bayram chin ma’noda odamiylik ayyomi. Insonlarga mehr, o‘ksik ko‘ngillarga shodlik ulashish fursati.
Qalblari himmat va karam ne’matidan bobahra xalqimiz bu muazzam kunlarni boy bermaslik uchun fursatni g‘animat biladilar va savobdan bahramand bo‘lib qolishga harakat qiladilar.
Dinimiz ko‘rsatmalari, shariat hukmlarini ustivor tutgan qodir vatandoshlarimiz qurbonliklar qilib, Haqni rozi qilishga, haqdorlar ko‘nglini olishga intiladilar. Yaratganning rahmati yog‘ilib turgan damlarda duolar mustajob bo‘ladi. Alloh taolo o‘zining kalomida “Parvardigoringiz uchungina namoz o‘qing va qurbonlik qiling”, - deb marhamat qiladi.
Bu borada sarvari koinot sayyidimiz ibratlari o‘rinli. Oila a’zolarimizni yo‘qlash, qo‘shnilar holidan xabar olishda, miskinlarni sevintirish-u, xastalar ahvolidan ogoh bo‘lishda ularning hadisi muboraklari bizga nurli yo‘l, deymiz.
Amallar ko‘p. Ularga beriladigan savoblarning darajasi amalga qarab belgilanadi. Eng savobi ko‘p amal bu farz hisoblansa, boshqalarga yaxshilik ulashish undan keyingi o‘rinda turadigan ulug‘ ibodatdir!
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam muborak hadislarida boshqalarga qilinadigan yaxshilikni farzdan keyingi o‘rinda turishini bayon qilib shunday dedilar: “Farzlarni ado qilishdan keyingi o‘rinda turadigan Allohga eng suyukli bo‘lgan amal bu musulmoning qalbiga xursandchilikni kiritishdir”.
Shuning uchun Shayx Abdulloh Hoshim rahmatullohi alayh qozilikdan kelgan maoshning teng yarmiga shirinlik sotib olib, o‘zlari bilan olib yurar va har doim uchratgan bolaga shirinlikdan berib, uni xursand qilar edilar.
Ulug‘ kunlarda turibmiz. Har damni g‘animat bilishlik, bir birimizga saxovatda ibrat bo‘lishimiz savobli amallar ekanini his qilmog‘imiz lozim. Bu kunda isrofgarchilikdan xoli dasturxonlar yozish, borimizni boshqalar bilan bo‘lishishga intilishimiz darkor. Xayrni, yaxshilikni gunohga almashtirib qo‘ymaslik uchun ham uyg‘oq ko‘ngil bo‘lish talab etiladi.
Bugun muazzam kunlar og‘ushidamiz, dedik. Vatandoshlarimiz ulug‘ safarlarni ixtiyor etganlar. Ayni fursatlarda hojilarimiz Mino, Arofat vodiylarida, Muzdalifada – duolar qabul bo‘ladigan makonlarda, zamonlarda ibodatlar qilib, elu yurtga tinchlik, osoyishtalik so‘ramoqdalar. Bu duolar barakotidan diyorimiz ahliga qancha yaxshiliklar yetishadi, inshaalloh. Ibodatlar huzurini totgan odamlarning qalbi salim, ehsonu, muruvvatda peshqadam bo‘lishlari bu eng katta yaxshilik aslida. Hojilarimiz safar odoblarini tushunib, ulug‘ dargohlardan nasibador bo‘lib qaytadilar. Diyorimizga qaytganlaridan so‘ng esa yoshlarimiz ma’naviyatiga kamarbasta bo‘ladigan, Haq va haqiqat yo‘lida sidqidil xizmat qiladigan xolis Haq xizmatchilariga aylanadilar, degan umidimiz bor. Bunday ulug‘ ziyoratlar insonni qaysi yoshda bo‘lmasin, ezguliklarga xayrixox qiladi. O‘zgalar qalbini tushunishga, vatan va xalq manfaati yo‘lida sa’y-harakatga chorlaydi.
Bu kunlarning Yaratgan dargohidagi o‘rni musharraf. Hayit kechalarida duolar qabul bo‘ladi. Qurbonlik go‘shtlaridan nasibador oilalarga xursandchilik kiradi. Bu ehsonlar ortida ham mehr-oqibat, o‘zaro bag‘rikenglik maqsadi mujassam. Biz bu makonda yasharkanmiz, turli millatlar vakillari yagona O‘zbekistonning fuqarolarimiz. O‘zaro tenglik, adolat hukm surgan yurtda birodarlik, yaxshi qo‘shnichilik an’analarini qadrlab yashamoqdamiz. Mahallalarda hamkorlik bilan obodlik sari yo‘l ochilyapti. Vatanimiz kundan- kunga farovon, xalqimiz turmushi chiroyli bo‘lib boryapti. Bu ne’matlarga shukrona qilish, to‘g‘ri yo‘lda sobitqadam bo‘lish ma’rifatimiz, ma’naviyatimiz kamolidan darak beradi.
Xalqimizga saodat va sano ayyomi – Qurbon hayiti muborak bo‘lsin! Barchamizni Yaratgan xayru xursandchiliklar ustida bardavom qilsin. Vatanimiz tinch, yurtdoshlarimizning oilalari farovon bo‘lsin.
Xolmurod MAMAJONOV,
Farg‘ona shahar “Ummul quro” masjidi imom-xatibi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Avtobusda ketar ekanman, yosh yigit va keksa kishi o‘rtasidagi janjal diqqatimni tortdi. Aftidan mo‘ysafid yigitchaning o‘zini beadablarcha tutishiga e’tiroz bildirgan va bu tortishuvga sabab bo‘lgan edi. O‘smir cholga qarab: “Men bilan ishingiz bo‘lmasin, nasihatingizni uyga borib nevaralaringizga qiling”, deb gap qaytarar, qariya: “Bolam, odobni o‘rgan, jamoat joyida yurish-turishingga, og‘zingdan chiqayotgan gap-so‘zga e’tiborli bo‘l”, derdi. Bahsga atrofdagilar ham aralashib, yigitchani insofga chaqirishdi, ammo u gapdan qolay demasdi. Avtobus bekatga to‘xtagach, chol: “Hayf senga shuncha gap”, degancha qo‘l siltab tushib ketdi va o‘smir ham ortidan bir nimalar dedi.
O‘ylanib qolasan: bu yigitcha o‘z ota-onasiga ham shunday muomala qilarmikan? Bunga shubha yo‘q. Chunki begonalarni hurmat qilmaydigan kishi o‘z yaqinlariga ham shunday munosabatda bo‘ladi. Bu unga yoshlikdan to‘g‘ri tarbiya berilmagani, odob o‘rgatilmaganining oqibatidir. Endi esa ushbu xatoni to‘g‘rilash ancha mushkulot tug‘diradi.
Tan olish kerak, bugungi kunda ayrim yoshlar orasida betgachoparlik, gap qaytarish, kattalarga hurmatsizlik kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat oila, balki butun jamiyat Betgachoparlik – kibrning nishonasi ma’naviyati uchun xavf tug‘diradi.
Betgachoparlik faqat qo‘pollik emas, balki qalbdagi kibrning nishonasidir. Katta kishi so‘zlayotganda gap qaytarish, ovozni baland qilish, yuzni burish, telefondan bosh ko‘tarmaslik, masxaraomuz kulish – o‘ziga bino qo‘yishning eng yuqori ko‘rinishi. Unutmaslik lozim, avvaliga “oddiy holat”dek tuyulgan bu harakatlar asta-sekin xulq-atvorga aylanadi.
Tasavvur qiling: ota o‘g‘liga muloyimlik bilan nasihat qilmoqda. Farzand esa qo‘lida telefon, ko‘zi ekranda. Pand-nasihatni eshitgisi kelmay, “Ha, bo‘ldi-da!” deb jerkiydi. Otaning qalbi og‘riydi. Eng og‘ir holat – ota-onaga nisbatan qattiq so‘z ishlatish. Bu nafaqat odobsizlik, balki og‘ir gunohdir.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kichiklarimizga mehribon bo‘lmaganlar, kattalarimiz haqini bilmaganlar bizdan emas”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, kattalarni hurmat qilish – oddiy axloqiy talab emas, balki iymon belgisidir.
Bugungi kunda achinarli bir holatga guvoh bo‘lyapmiz. Ya’ni ijtimoiy tarmoqlarda ayrim “vayn”chilar katta yoshli insonlarni masxaralash, ularga qo‘pol hazillar qilish orqali obunachilarini ko‘paytirish payida. Bu esa yoshlar tarbiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Oqibatda ayrim yigit-qizlar begonalar tugul, o‘z ota-onasining ham yuziga tik qarash, ularni muhokama qilishgacha borishyapti.
Ko‘pincha yoshlarning bunday qilmishiga arzimas kamchilikdek qaraymiz. Ammo uning oqibatlari jiddiydir. Ya’ni bunday odobsizlik ota-ona roziligidan mahrum bo‘lish, odamlar orasida hurmatni yo‘qotish, yaqinlar bilan munosabatlarning sovishi, bu qilmishning kelajakda farzandlardan qaytishiga olib kelishi mumkin. Oilada yaxshi axloqiy muhitni kuchaytirmas, farzandlarga kichikligidan kattalarga hurmat ko‘rsatishni o‘rgatmas, bu borada ularga namuna bo‘lmas, telefon va internetdan foydalanishlarini nazorat qilmas ekanmiz, bunday ayanchli oqibatlarning oldi olinmaydi.
Esdan chiqarmaylik, yoshlik – faqat faxr yo g‘urur emas, kamtarlik davridir. Kimki o‘z kamolotiga intilsa, husni xulq, odobni mahkam tutadi. Kamolotga poydevor esa navqironlik faslida qo‘yiladi.
To‘lqin ShЕRNAYEV