Hasad – kimgadir Alloh ato qilgan ne’mat va yutuqqa norozi bo‘lish, uning shu ne’matdan judo bo‘lishini istashdir.

Ko‘rolmaslik (hiqd)ning asosida esa adovat va xusumat saqlash, odamlar bilan munosabatda orani uzishlik yotadi.

Hasadchi – hech kimni ayamaydigan, hech kimga tinchlik bermaydigan, adolatsiz va beshafqat odamdir.

Allohning Payg‘ambari sollallohu alayhi vasallam barcha gunohlar uch sifatga asoslanishini va ulardan biri hasad ekanini aytganlar:

“Uch sabab barcha gunohlarning asosidir, ulardan qo‘rqing va uzoqlashing:

Kibri-havo (boshqalardan o‘zini ustun ko‘rish)dan saqlaning, haqiqatda mana shu kibr Iblisni Allohning amriga itoat etishidan qaytardi. Odam alayhissalomga sajda (ta’zim) qilmadi;

Kuchli istak-hirsdan saqlaning, haqiqatda aynan shu istak Jannatdagi ta’qiqlangan daraxt mevasidan totib ko‘rishga Odam alayhissalomni undadi;

Hasaddan saqlaning, haqiqatda aynan hasad tufayli Odam alayhissalomning o‘g‘li Qobil o‘z tug‘ishgani Hobilni o‘ldirdi” (Ibn Asokirning Ibn Mas’uddan rivoyat qilgan hadisda ham xuddi mazmunda kelgan, 40/49).

 Allohning O‘z payg‘ambarlardan biri Sulaymon ibn Dovud alayhumossalomga shunday vahiy jo‘natgani rivoyat qilinadi:

“Hech qachon solih bandalarimni g‘iybat qilma va hech qachon bandalarimdan birortasiga hasad qilma!”

Shuningdek, bir taqvodor, solih kishining quyidagi so‘zi mashhur:

“Qachonki Yaratgan biror bandasini bag‘ritosh dushmanga giriftor etmoqni iroda etsa, unga hasadchini yo‘liqtirib qo‘yadi”.

Hasad insonning dinini o‘ldirib, uning manfaatini qalbidan ketkazadi, chunki undan qalbni chulg‘ab oluvchi zulmat va parda paydo bo‘ladi.

Allohning Rasuli sollallohu alayhi vasallam marhamat qiladilar: “Sizlarga o‘tgan qavmlarda bo‘lgan kasallik yopishdi. Bu hasad va birovni nafrat bilan ko‘rolmaslikdir. U yulib oluvchidir. Bilasizmi, yulib oluvchi deganda sochni yulib oladi demayapman. U dinni yulib oladi...” (Zubayr roziyallohu anhudan rivoyat qilgan, Termiziy rivoyati, “Sifatul Qiyomat” 57, (2512).

Shuning uchun oriflardan birlari marhamat qilgan ekanlar:

“Uch toifa kishining duosi Alloh nazdida maqbul emas: haromxo‘rning, g‘iybatchining va mo‘minlarga nisbatan hiqdu hasad qilguvchining”.

Bu toifalarning duolari maqbul bo‘lmasligining hikmati, ehtimol, Allohning o‘z bandalaridan biriga marhamat ko‘rsatib bergan ne’matlarini ko‘rolmaganliklari sababidandir.

“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.