Savol: Uzrli (orqa avratdan operatsiya tufayli doimiy qon kelib turuvchi) kishi haj va umra safariga borsa bo‘ladimi? Borsalar, ularga qanday tavsiya beriladi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Albatta, savolda tilga olingan uzrli odamlar sog‘ligi ko‘tarsa, haj va umra singari muborak safarlarga borishi durust. Faqatgina tavofda e’tiborli bo‘ladi. Sababi tavofda tahoratli bo‘lish tavofning vojiblaridan sanaladi. Betahorat tavof qilish qo‘y so‘yishni lozim qiladi.
Savolda aytilgan odamning orqa avratidan tinimsiz, ya’ni tahorat olib, vaqti kirgan namozni shu tahorati bilan o‘qiy olmaydigan darajada najosat chiqib tursa, bu odam “sohibi uzr” hisoblanadi. Namoz vaqti kirganda tahorat oladi va namozini o‘qiyveradi.
Shuningdek, shu namoz vaqti chiqib ketguniga qadar tavof ham qilaveradi. Chiqadigan najosat ehrom libosi va yerni nopok qilib qo‘ymaslik uchun biror mato yoki shu kabi narsa (pampers) bog‘lab oladi.
Masalan, asr vaqtida tahorat olgan bo‘lsa, shom namozi vaqti kirgunicha tavof qilaveradi. Shom vaqti kirgach, qayta tahorat oladi. Bu narsa unga qiyinchilik tug‘dirsa, xufton kabi vaqti uzoq davom etadigan namoz vaqtida tavof qilishi tavsiya etiladi. Sa’y uchun tahoratli bo‘lishi vojib emas.
Agar najosat tez-tez emas, uzoq vaqtda, masalan, taxminan 15 daqiqa va undan ko‘p vaqtda chiqib turadigan bo‘lsa, har najosat chiqqanda tahorat olib, tavof qiladi. Chunki bunday odam sohibi uzr bo‘lmaydi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
Madina shahri Islom tarixida bir nechta nomlar bilan atalgan. Ulardan eng mashhurlaridan biri “Toyyiba”dir.
Islomdan oldin shahar Yasrib deb atalgan. Bu nom “ayblash” va “yomonlash” kabi ma’nolarni anglatadi.
Muhammad sollallohu alayhi vasallam shaharga hijrat qilganlarida, unga yangi nom berdilar. U zot alayhissalom shaharni “go‘zal” va “poklangan” ma’nosini anglatuvchi “Toyyiba” deb atadilar.
Shuningdek, Toyyibaga yaqin bo‘lgan va o‘xshash ma’noni anglatuvchi “Toba” nomi ham ushbu shahar uchun ishlatilgan.
Madinada topilgan VIII asrga oid qoyatosh yozuvida shahar Toyyiba nomi bilan atalgan. Bu esa ushbu nom Islomning ilk asrlaridanoq qo‘llanib kelinganini ko‘rsatadi.
Toyyiba bilan bir qatorda, shahar muayyan tarixiy jihatlarini aks ettiruvchi yana bir necha nomlar bilan ham tanilgan:
| Nomi | Ma’nosi |
| Madina | Shahar |
| Madinatu Nabiy | Payg‘ambar shahri |
| Madinai Munavvara | Munavvar shahar |
| Dorul Hijra | Hijrat diyori |
Po‘latxon Kattayev,
Toshkent islom instituti katta o‘qituvchisi