Doxadagi Islom san'ati muzeyida Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlariga oid eksponatlarni namoyish etadigan yangi ko'rgazma ochildi, deb xabar bermoqda “Rossiya-1” telekanali.
Ekspozitsiyada Yava orolidan XIX-asrga oid nodir Qur'oni karim qo'lyozmalari, indoneziyaliklarning Makkaga qilgan ziyoratiga oid fotografik dalillar, arab xattotligi tushirilgan asarlar, shuningdek, zargarlik buyumlari, kiyim-kechak va uy-ro'zg'or buyumlari o'rin olgan.
Tarixdan ma'lumki, Janubiy va Sharqiy Osiyoda islomning tarqalishi Malayziya, Indoneziya va Hitoyda musulmon madaniyatining shakllanishiga yordam berdi.
“Janubiy-Sharqiy Osiyo san'at galereyalarining ochilishi tashrif buyuruvchilarga bu er asosiy musulmon jamoalarining uyi ekanligini eslatishi kerak. Dunyoning boshqa muzeylaridagi ko'rgazmalar juda kamdan-kam hollarda bu mavzuga bag'ishlanadi”, –dedi muzeyning ko'rgazma loyihalari rahbari Shayka Nosir An-Nasr.
Ko'rgazmada 800 yil avval Yava dengizida cho'kib ketgan kemada topilgan topilmalarga alohida xona ajratilgan.
“Ushbu vitrinda kema halokatida topilgan buyumlar namoyish etilgan. Bu topilmalar o'sha davrdagi mamlakatlar o'rtasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalar haqidagi tushunchamizni kengaytirdi. Madagaskardan billur, shisha idishlar, Indoneziyadan oltin, Hitoy kulollari buyumlari bor”, — deya qo'shimcha qildi Shayka Nosir An-Nasir.
Ushbu muzey Fors ko'rfazining arab davlatlarida paydo bo'lgan birinchi turdagi muzeydir. Qadimgi islom arxitekturasi uslubida qurilgan bino Pritsker mukofotining birinchi laureatlaridan biri bo'lgan me'mor Bey Yuming tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, hozirdanoq ko'plab tashrif buyuruvchilarni o'ziga tortmoqda. Mart oyining o'rtalaridan boshlab muzey mehmonlari uchun yangi galereyalar ochiladi.
O'MI Matbuot xizmati
Bismillahir Rohmanir Rohiym
1. Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhuda namoz arkonlarini o‘rniga qo‘yib, chiroyli o‘qigan qullarini ozod etish odati bor edi. Xojalarining bunday fe’lini bilgan qullari xo‘jako‘rsinga chiroyli namoz o‘qirdilar. Hazrati Abdulloh roziyallohu anhu esalar ularni ozod etardilar. Bu haqda kimdir u zot roziyallohu anhuga buni eslatganida: “Modomiki, kimdir Allohning diniga aloqador narsada meni aldamoqchi ekan, marhamat, men aldanishga tayyorman!” – deb javob beribdilar.
2. Axnaf ibn Qays[1] quddisa sirruhudan:
– Xushxulqlikni kimdan o‘rgandingiz? – deya so‘rashganda u zot quddisa sirruhu:
– Qays ibn Osim an-Naqriy quddisa sirruhudan, – deb javob berdilar.
Shunda undan:
– Qaysning qay bir xulqidan ibratlandingiz, – deya so‘rashganida hazrati Axnaf aytdilar:
– Bir gal Qaysning joriyasi unga kabob qovuradigan cho‘g‘li idishda kabob keltirayotib qo‘lidan tushirib yubordi. Ittifoqo, bu uning chaqalog‘ining ustiga tushib, go‘dak nobud bo‘ldi. Bundan boyagi cho‘ri ayol dahshatga tushib, aqldan ozayozdi. Bu holni ko‘rgan Qays unga shunday dedilar:
– Qo‘rqma, senga hech qanday ziyon yetmaydi, men seni Alloh yo‘lida, Alloh uchun ozod etdim!
3. Bolalar Uvays Qaraniy quddisa sirruhuni ko‘rishganida tosh otishardi. Shunda u zot quddisa sirruhu aytardilar:
– Agar menga tosh otmasdan turolmasangiz, mayli, oting, faqat maydarog‘idan, toki oyoqlarimni qattiq jarohatlamasin. Yo‘qsa, turib ibodat qilishga yaramay qolaman.
4. Bir gal qandaydir kishi Axnaf ibn Qays quddisa sirruhuga dashnom bergani holda ketidan ergashib kelardi. U zot o‘z mahallalariga yaqin yetib kelganlarida to‘xtab shunday dedilar:
– Ey yigit, menga tag‘in aytadigan gaping bo‘lsa, hammasini shu yerda aytaqol, yo‘qsa, bu mahallaning ba’zi telbasifat kishilari so‘kinishingni eshitib senga zarar yetkazib qo‘yishlari mumkinligidan xavotirdaman.
5. Naql qilishadiki, bir kuni amirul mo‘miniyn Ali ibn Abu Tolib karramallohu vajhahu xizmatkorni chaqirgan edilar, javob bermadi. Qayta-qayta chaqirgan edilar, yana javob bermadi... Nochor, o‘zlari turib borib so‘radilar:
– Chaqirganimni eshitmadingmi?..
Xizmatkor eshitganiga iqror bo‘ldi. Shunda Mo‘minlar amiri karramallohu vajhahu:
– Chaqirganimni eshitgan bo‘lsang, nimaga axir javob bermaysan, – deb so‘radilar. Shunda xizmatkor:
– Jazolamasligingizni bilib, shunchaki eringanimdan bormagandim...– deya javob berdi.
Shunda hazrati Ali karramallohu vajhahu unga:
– Seni Alloh uchun ozod etdim! – dedilar.
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.
[1] Axnaf ibn Qays (Alloh u zotdan rozi bo‘lsin) benihoya kamtar va ko‘plab yaxshi xulq sohibi bo‘lganlar. Arablar u kishini maqtalgan xulq va odoblari tufayli misol qilib keltiradilar - Muharrir.