Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Aprel, 2026   |   9 Zulqa`da, 1447
search icon
Avvalgi sayt
ЎЗ РУ EN AR

Toshkent shahri
Tong
03:59
Quyosh
05:26
Peshin
12:26
Asr
17:14
Shom
19:20
Xufton
20:41
Bismillah
27 Aprel, 2026, 9 Zulqa`da, 1447
Avvalgi sayt
#search
 YouTube

QUR_''ONI KARIM TILOVATIDA BASMALA

20.02.2023   11449   3 min.
QUR_''ONI KARIM TILOVATIDA BASMALA

Basmala – buبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِdir, Qur'on o'qimoqchi bo'lgan kishi tilovatga kirishishdan avval basmala aytishi lozimdur.

Alloh taolo o'z rasuliga shunday amr etgan: “O'qi (ey, Muhammad! Butun borliqni) yaratgan zot bo'lmish Rabbing ismi bilan!” (A'laq, 1).

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Avvali Allohning ismi ila boshlanmagan har bir ish, oxiri yaxshilik ila tugamaydigan ishdir”, deganlar, (Imom Ahmad rivoyati).

Basmalani aytish Alloh taoloning buyrug'iga va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sunnatlariga amal qilishdir.

Basmala isti'ozadan keyin, oyatdan avval o'qiladi. Faqatgina “Tavba” surasining boshida o'qilmaydi. Sababi, mushaflarda shunday kelgan. Yana bir sababi shuki, basmalada rahmat, mehr ma'nosi bor. “Tavba” surasi esa, urush, shiddat, mushriklarga nisbatan qattiqlik haqidadir. Yana boshqa bir sababi, “Tavba” surasi o'zidan avvalgi “Anfol” surasining davomi, ya'ni, bu ikki sura aslida bitta sura ekanligi ehtimoli ham bor.

Istioza, basmala va suraning boshini o'qilishi

  1. Hammasini qo'shib o'qish, ya'ni istioza, basmala va suraning boshini bir nafasda orasini uzmay, bir-biriga qo'shib o'qish.
  2. Hammasini alohida-alohida o'qish, ya'ni istiozani o'qib, to'xtab, nafas olib, keyin basmalani o'qib, to'xtab, nafas olib, keyin suraning boshini o'qish.
  3. Istioza va basmalani qo'shib, bir nafasda o'qib, to'xtab, suraning boshini alohida o'qish.
  4. Istiozani o'zini o'qib, to'xtab, basmala va sura boshini bir-biriga qo'shib, bir nafasda o'qish.

Sura oxiri, basmala va keyingi suraning boshini o'qilishi

Ya'ni bir surani tamomlab, keyingi suraga o'tmoqchi bo'lganimizda, quyidagi uch yo'ldan birini tanlashimiz mumkin:

  1. Hammasini alohida-alohida o'qish. Avvalgi suraning oxirgi oyatini o'qib, to'xtab, basmalani alohida o'qib olib, keyin suraning boshini o'qish.
  2. Hammasini qo'shib o'qish. Suraning oxiri, basmala va suraning boshini bir nafasda qo'shib o'qish.
  3. Suraning oxirini o'qib, to'xtab, basmalaga keyingi suraning boshini qo'shib o'qish.

Bunda to'rtinchi ko'rinish yo'q, ya'ni suraning oxirini basmalaga qo'shib o'qib, to'xtab, keyingi suraning boshi o'qilmaydi, chunki basmala suraning oxirgi oyatiga o'xshab qoladi. Basmala suraning boshida o'qish uchundir, oxirida emas.

“Anfol” surasining oxirini va “Tavba” surasining boshini o'qilishi:

  1. “Anfol” surasining oxirini “Tavba” surasining boshiga qo'shib, bir nafasda o'qish.
  2. “Anfol” surasini tugatib, to'xtab, “Tavba” surasini boshlash.
  3. Sakta qilish. Ya'ni “Anfol” surasining oxirgi oyati va “Tavba” surasining boshini nafas olmay, to'xtab, sakta qilib o'qish.

Mulohaza: Biz istioza, basmala va sura boshi haqida gapirib o'tdik. Agar suraning boshidan emas, o'rtasidan o'qilmoqchi bo'linsa, istioza, basmala va qasd qilingan oyat o'qiladi.

“Tavba” surasining o'rtasidan o'qilmoqchi bo'lsa, istiozaning o'zi bilan kifoyalanib, basmalani o'qimagan durust.

Mir Arab o'rta maxsus islom bilim yurti o'qituvchisi
Abdusamad Tojiddinov

Qur'oni karim
Boshqa maqolalar

Otda yurish va chavandozlik

22.04.2026   10544   3 min.
Otda yurish va chavandozlik

Qur’oni karimning Anfol surasi 60-oyatida:

﴿وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ﴾

“Ular uchun imkoningiz boricha (harbiy) kuch va otliq bo‘linmalarni tayyorlab qo‘yingiz!” deb otlar zikr qilinadi.

Ushbu oyatdan ma’lum bo‘ladiki, otda yurishni o‘rganishga alohida e’tibor qaratilgan. Otlar qadimdan inson hayotida og‘irini yengil, uzog‘ini yaqin qiluvchi, janglarda esa muhim vosita hisoblangan. Shuning uchun, hadisi shariflarda ham ot minishni o‘rganish va unda chopishga keng targ‘ib qilingan. Arablar avvaldan chavandozlik bilan mashhur bo‘lganlar. Ular farzandlarini sakkiz yoshga to‘lmasdanoq ot minishni o‘rgatganlar. Islom dini yoyilgach, bu odatni yanada kengroq targ‘ib qilindi.

Ibn Umar roziyallohu anhu aytadilar: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Alloh taologa o‘yinlaringizning yaxshisi otda chopish, kamondan o‘q otish va ahllaringiz bilan o‘ynashishingizdir”, deganlar.

Boshqa bir hadisda Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam: “Ot mininglar. Chunki bu otangiz Ismoil alayhissalomning merosidir”, deganlar. U zot o‘zlari egarsizotni boshqarish va chopishda mohir bo‘lganlar. Ba’zan sahobalari bilan otda ham tuyada ham musobaqalashib turardilar.

Nabiy sollallohu alayhi vasallamning Azbo’ degan tuyalari bo‘lib, unda musobaqalashardilar. Bu tuyadan o‘zadigani yo‘q edi.Nabiy sollallohu alayhi vasallamuning ustida o‘tirganlarida bir a’robiy kelib, undan o‘zib ketdi. Bu holat musulmonlarga og‘ir botdi. Shunda, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Allohning dunyodagi narsalarni ko‘tarishi va tushirishi bordir”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).

Ushbu hadisdan ulovlarda musobaqalashish joizligi, musobaqalashganda kimdir yutib, kimdir yutqazsa, atrofdagilar ortiqcha bezovtalanmasligi va har qanday peshqadam yutqazishi mumkinligi tushuniladi.

Hazrat Umar ibn Xattob roziyallohu anhu turli shaharlarga maktub jo‘natganda, unda: “Farzandlaringizga suzishni va chavandozlikni o‘rgatinglar”, deb yozdirar edilar.

Amr ibn Oss roziyallohu anhu Umar ibn Xattob roziyallohu anhu xalifalik davrlarida Misr voliysi bo‘lganlar vau yerda ko‘plab chavandozlik musobaqalarini o‘kazganlar.

Otda chopishkishining jismoniy jihatdan chiniqib, baquvvat bo‘lishida muhim vositadir. Unda inson salomatligiga ko‘plab foydalar bor. Jumladan:

1. Otda chopish ochiq havoda bo‘lgani tufayli nafas olish tizimini yaxshilaydi.
2. Yurak urushi tezligini me’yoriga keltirib, tanani kislorod bilan to‘yinishini ta’minlaydi.
3. Tanadagi qon aylanish tizimini yaxshilaydi.
4. Asab tizimi faoliyatini mo‘tadillashtiradi va insonning diqqatini jamlab hushyorligini oshiradi.
5. Tana muskullari quvvati ortadi.

Doktor Sayyid Muhammad Abdunnabiy aytadi: “Germaniyada o‘tkazilgan tadqiqotlar natijasidan ma’lum bo‘lishicha, otda yurish bel, bo‘g‘imlardagi og‘riqni ketkazadi va qad-qomatdagi nuqsonlarni barataraf etadi”.

"Islomda salomatlik" kitobidan
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li