Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Aprel, 2026   |   25 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:22
Quyosh
05:46
Peshin
12:28
Asr
17:05
Shom
19:06
Xufton
20:22
Bismillah
14 Aprel, 2026, 25 Shavvol, 1447

Dinda savolim bor: Hijriy yil qanday hisoblanadi?

06.07.2022   4911   3 min.
Dinda savolim bor: Hijriy yil qanday hisoblanadi?

— Hijriy yil qanday hisoblanadi va oy nomlari ketma-ketlikda qanday keladi? Imkoni bo'lsa, hamma oy nomlarini ma'nolarini ham aytsangiz?

— Biz ishlatayotgan hijriy oylarning nomlanish tarixi melodiy beshinchi asrga, to'g'rirog'i, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning beshinchi bobolari Kilobning davriga borib taqaladi. Chunki Kilobning davriga qadar arablar qamariy nomlarni boshqa nomlar bilan nomlab yurishgan. Kilob davriga kelib arablar Qamariy nomlarni o'zgartirib chiqqan. O'sha nomlar hozirgi kunga qadar ishlatib kelinmoqda. Oylarning nomlanishiga kelsak, ularning har birining nomlanish sabablari bor. Ulamolar oylarning nomlanish sabablarini turlicha bayon qilishgan. Quyida o'sha fikrlarning eng to'g'rirog'ini keltirishga harakat qilamiz. Bu borada kim yanada kengroq ilmga ega bo'lishni istasa, Imom Saxoviy “Al-mashhur fi asmai ayyami vash shuhur” nomli kitoblarini mutolaa qilishi mumkin:

Muharram — ma'nosi harom qilingan. Qamariy yilning birinchi oyini bunday atashlariga sabab, arablarda ilgari Islom dini kelmasidan oldin ham bu oy urush harom qilingan oy hisoblangan, ushbu ma'noni takidlash uchun aynan shu nom bilan atashgan.

Sofar — bo'sh, xoliy degan ma'noni anglatadi. Ikkinchi oyga bunday nom berilishining sababi, arablar bu oyda tijorat va boshqa maqsadlarda safarga chiqib uylari bo'shab qolgan. Shuning uchun bu oyni shu nom bilan atashgan.

Robiul avval — Robiul axir uchinchi va to'rtinchi oyning ma'nosi bahor ko'kalamlik, degani. Arablar ushbu oyda ko'kalamzorlikdan bahramand bo'lgani uchun shu nomni 3-4 oyga berishgan.

Jumodul avval — Jumodul axir — jumod degani muzlash, qotib qolish degani. 5-6 oyning bunday nomlanishiga sabab, aynan ushbu ikki oyda suvlar muzlagan.

Rajab — ulug'lash degani. Arablar ushbu oyni ulug' sanashgani uchun shu nomni berishgan.

Sha'bon — bo'linish degani. Arablar ushbu oyda bo'linib suv izlashgan. Bir qiylda boshqa oylarga nisbattan ushbu oyda ko'p bo'linishgani uchun shu nomni olgan.

Ramazon — issiq degani. Aynan ushbu oy boshqa oylarga nisbatan juda issiq bo'lgani uchun shu nomni olgan.

Shavvol — tugab, to'xtab qolish degani. Ushbu oyda tuyalar homilador bo'lib suti to'xtab qolgan. Shuning uchun ushbu nomni olgan.

Zul qa'da — o'tirib qolish, degan ma'noni anglatadi. Ushbu oyda urush harom qilingan oy bo'lgani uchun barcha harakatlardan to'xtab, uyda o'tirishgan. Shuning uchun shu nom bilan atalgan.

Zul hijja — hajli degani. Islomdan oldin arablar aynan mana shu oyda haj ziyoratiga safarga chiqqanlari uchun shu nom bilan atalgan.

Eslatma: Bu oylarning nomlanishidan kelib chiqib, demak o'sha oyda oyning ma'nosini ifodalovchi hodisa bo'lishi kerak. Misol uchun, Jumodul uloda suvlar muzlab, havo sovuq bo'lishi, kerak degan xayolga bormang. Bu hodisalar Kilob davrida oylarni nomlayotganda sodir bo'lgani uchun arablar shu nomlarni berishgan. Vallohu a'lam!

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Yangi qiyofadagi Imom Buxoriy majmuasi: ziyorat va ma’rifat maskani

14.04.2026   1695   4 min.
Yangi qiyofadagi Imom Buxoriy majmuasi: ziyorat va ma’rifat maskani

O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi tashabbusi bilan Navoiy viloyati hokimligi hamda O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi viloyat bo‘limi hamkorligida bir guruh navoiylik jurnalistlar, OAV vakillari, blogerlar ishtirokida “O‘zbekiston bo‘ylab sayohat qil!” loyihasi doirasida Samarqand viloyati Payariq tumanida qaytadan bunyod etilgan Imom Buxoriy majmuasiga press-tur tashkil etildi.


So‘nggi yillarda yurtimizda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar doirasida tarixiy merosni asrash, uni zamonaviy talablar asosida rivojlantirish hamda ziyorat turizmini yuksaltirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. 


Press-tur ishtirokchilari dastlab Imom Buxoriy maqbarasini ziyorat qildi.


Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan qayta barpo etilgan majmuada ziyoratchilar uchun barcha qulayliklar muhayyo etilgan. Majmua hududida 15 gektar maydonda barpo etilgan infratuzilma doirasida to‘rt va uch yulduzli mehmonxonalar, oilaviy mehmon uylari hamda avtoturargohlar qurilgan. Barcha obyektlar zamonaviy kommunikatsiya tarmoqlari bilan ta’minlangan bo‘lib, hududda obodonlashtirish ishlari ham yuqori saviyada amalga oshirilgan. Bu o‘zgarishlar natijasida majmua bir kunda 65 ming nafar ziyoratchini qabul qilish imkoniyatiga ega bo‘lib, ziyorat turizmining rivojiga katta hissa qo‘shmoqda.


Majmuada 10 ming kishiga mo‘ljallangan ulkan masjid, 154 ustunli milliy uslubdagi muhtasham ayvon va ma’muriy binolar barpo etilgan. 9 pavilondan iborat innovatsion muzeyda esa Imom Buxoriyning hayoti va ilmiy merosi, islom ma’rifati rivojiga qo‘shgan beqiyos hissasi haqida keng ma’lumotlar jamlangan. Muzey ekspozitsiyalarida Qur’onda nomi zikr etilgan payg‘ambarlar tarixi, hadis ilmining shakllanishi va rivoji haqida ham qiziqarli ma’lumotlar o‘rin olgan. 


Qadamjoda 14 ta moviy gumbaz va 75 metrlik 4 ta minora majmuaga ulug‘vor qiyofa bag‘ishlagan. Press-tur ishtirokchilari Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida ham bo‘lib, uning faoliyati, ilmiy salohiyati va amalga oshirilayotgan ishlar bilan tanishdi.

Joriy yil 27 mart kuni Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi tashkil etilganiga 9 yil to‘ldi. Markazning tashkil etilishi mamlakatimizda diniy-ma’rifiy sohada olib borilayotgan izchil islohotlarning yaqqol amaliy natijasi bo‘lib, u ajdodlarimizning bebaho ilmiy va ma’naviy merosini, islom ilmlarini chuqur o‘rganish va keng jamoatchilikka yetkazishda muhim ilmiy platformaga aylandi.


– Butun musulmon olamida hadis ilmi haqida gap ketsa, Imom Buxoriy nomi alohida tilga olinadi, – deydi markazning ilmiy-tadqiqot ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari Otabek Muhammadiyev. 


– Imom Buxoriyning “Sahihi Buxoriy” kitobi dunyoda tan olingan eng mo‘tabar oltita hadis kitobidan biridir. O‘n yoshidan boshlab hadis ilmini o‘rgangan alloma bobomiz 20 dan ortiq asar yozganlar. Muzeyimizdan o‘rin olgan har bir ekspozitsiya buyuk bobokalonimizning hayoti va faoliyatidan so‘zlaydi. Xullas, yangilangan majmua bugungi kunda nafaqat ziyoratgoh, balki ilm-ma’rifat, tarbiya va ma’naviy yuksalish maskani sifatida xizmat qilmoqda. Bu esa mamlakatimizda inson qadrini ulug‘lash, milliy va diniy merosni asrab-avaylash borasida olib borilayotgan izchil siyosatning yorqin namunasidir.


Tadbir davomida markaz faoliyatiga bag‘ishlangan taqdimot o‘tkazilib, so‘nggi yillarda amalga oshirilgan ilmiy tadqiqotlar, nashrlar, xalqaro hamkorlik aloqalari va ma’naviy-ma’rifiy loyihalar haqida batafsil ma’lumot berildi.
Ishtirokchilar qo‘lyozmalarni restavratsiya qilish va konservatsiyalash laboratoriyasida bo‘lib, nodir qo‘lyozmalarni asrash va o‘rganish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar bilan tanishdi. 
 

– Bugungi kunda fondimizdagi mingga yaqin qo‘lyozma kitoblar mavjud bo‘lib, ularning orasida restavratsiyaga muhtoj kitoblar ham bor, – deydi markazning ilmiy xodimi Baxtiyor Ibotov. – Bu kitoblarning barchasi qo‘l mehnati orqali restavratsiya qilinadi va tabiiy ashyolardan foydalaniladi. Restavratsiya jarayonida kitobning asl holati va ko‘rinishiga alohida e’tibor qaratamiz. Unga boshqacha tuzatishlar kiritilishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Har bir kitobni restavratsiya qilish uchun uning holatiga qarab uch oydan ikki yilgacha vaqt talab etiladi. Bizda konveyer usuli qo‘llanilmaydi. Har bir xodimimiz muqovani, sahifani hamda kitobni tikish jarayonini to‘liq bajara olishi kerak. Shuning uchun xodimlarimiz doimiy ravishda yurtimizda va xorijiy davlatlarda malaka va bilimlarini oshirib boradi.

Press-tur doirasida OAV vakillari majmuaga sayohat qilib, qimmatli ma’lumotlarga ega bo‘ldi. 
 

A. Bo‘riyev, S. Aslonov (surat), O‘zA

Yangi qiyofadagi Imom Buxoriy majmuasi: ziyorat va ma’rifat maskani Yangi qiyofadagi Imom Buxoriy majmuasi: ziyorat va ma’rifat maskani Yangi qiyofadagi Imom Buxoriy majmuasi: ziyorat va ma’rifat maskani Yangi qiyofadagi Imom Buxoriy majmuasi: ziyorat va ma’rifat maskani Yangi qiyofadagi Imom Buxoriy majmuasi: ziyorat va ma’rifat maskani
O'zbekiston yangiliklari