Sayt test holatida ishlamoqda!
19 Avgust, 2026   |   6 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:09
Quyosh
05:36
Peshin
12:27
Asr
17:16
Shom
19:21
Xufton
20:43
Bismillah
19 Avgust, 2026, 6 Rabi`ul avval, 1448

Qur'oni karimning to'rtdan biriga teng sura

16.02.2022   8473   6 min.
Qur'oni karimning to'rtdan biriga teng sura

«(Ey Muhammad) ayting: “Ey kofirlar! Men sizlar ibodat qilayotgan narsaga ibodat qilmasman. Sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qiluvchi emassizlar. Men sizlar ibodat qilgan narsaga ibodat qiluvchi emasman. Sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qiluvchi emassizlar. Sizlarning diningiz sizlar uchun, mening dinim men uchundir» (Kafirun surasi, 5-oyat).

Oyatda Rasululloh sollallohu alayhi va sallamga ma'lum kofirlar zikr qilingan. Alloh taolo Payg'ambarimiz alayhissalomga ularning imon keltirmasliklarini bildirdi.

Rivoyat qilinishicha, qurayshliklardan bir guruhi: “Ey Muhammad, kel dinimizga ergash, biz ham diningga ergashamiz. Olihalarimizga bir yil ibodat etsang, Ilohingga bir yil ibodat qilamiz”, deyishdi. Shunda Nabiy alayhissalom: “Shirk keltirishdan Rabbim asrasin”, dedilar. Qurayshliklar: “Olihalarimizdan birini istilom etsang (o'psang), seni tasdiqlab Ilohingga ibodat qilamiz”, deyishdi. Ana shundan so'ng Kafirun surasi nozil bo'ldi. Ertasi kuni qurayshliklar Masjidul haromda to'planishganda Nabiy alayhissalom ularga surani o'qib berganlarida barchalari noumid bo'lishdi.

Ibn Abbos roziyallohu anhu aytadi: «Qurayshliklar Nabiy alayhissalomga: “Senga mol-dunyo beramiz, Makkaning eng boy kishisiga aylanasan. Istagan ayolingga uylantirib qo'yamiz. Ortingdan soyadek ergashamiz. Evaziga olihalarimizni ayblashdan to'xtaysan. Agar bunga rozi bo'lmasang, boshqa bir oqilona taklifimiz bor. Unda senga ham, bizga ham foyda bor. Bir yil bizning Lot va Uzzoga ibodat qilasan. So'ng biz Ilohingga bir yil ibodat qilamiz”, deyishdi. Ana shundan so'ng sura nozil bo'ldi».

“Ibodat qilmasman”, ya'ni sizning Ilohlaringizga kelgusida ibodat qilmasman. Siz ham Ilohimga ibodat etuvchi emassiz. “Men sizlar ibodat qilgan narsaga ibodat qiluvchi emasman”. Men oldin (ya'ni vahiy kelmasidan ilgari) ham butlarga ibodat etmaganman. Endi nima uchun ularga topinay? “Sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qiluvchi emassizlar”, ya'ni: “Men botilga, siz esa haqqa ibodat etuvchi emassiz”. “Sizlarning diningiz sizlar uchun, mening dinim men uchundir”Men sizlarga yuborilgan haq payg'ambarman. Sizni haqqa va najotga chaqiraman. Agar mendan shariatni qabul qilmas, ergashmas ekansiz, u holda meni o'z holimga qo'ying, shirkka chaqirmang.

“Men sizlar ibodat qilayotgan narsaga ibodat qilmasman” oyatining takror kelishiga sabab mushriklar talablarini bir necha bor arz etishdi. Ya'ni: “Men sizlar ibodat qilayotgan narsaga” bir on ham “ibodat qilmasman”“Sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga” bir on ham “ibodat qiluvchi emassiz”». «Kelajakda: “Men sizlar ibodat qilayotgan narsaga ibodat qilmasman”. Shuningdek, kelajakda: “Sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qiluvchi emassiz”».

Ibn Abbos va Ikrima roziyallohu anhumo sura Makkada nozil etilgan, deyishadi. Qatoda va Zahhok rahimahullohning fikriga ko'ra u madaniydir. Anas ibn Molik rivoyat qiladi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kafirun surasi Qur'onning to'rtdan biriga teng”, deb marhamat qildilar» (Imom Termiziy rivoyati). Ibn Umar roziyallohu anhu rivoyat qiladi: «Safarlarining birida Nabiy alayhissalom sahobalar bilan bomdod namozini o'qidilar. Uning rakatlarida Fotiha surasidan so'ng Kafirun va Ixlos surasini o'qidilar. So'ng: “Men sizga Qur'onning uchdan bir va to'rtdan bir qismini o'qib berdim”, deb marhamat qildilar». Jubayr ibn Mut'im roziyallohu anhu aytadi: «Nabiy alayhissalom: “Ey Jubayr, safarga chiqqaningda xamrohlaring orasida eng ko'rkami va yo'l ozuqasi ko'pi bo'lishni istaysanmi?” deb so'radilar. Men: “Albatta, xohlayman”, dedim. Shunda u zot alayhissalom: “Mana shu beshta: Kafirun, Nasr, Ixlos, Falaq va Nos suralarini o'qi. Qiroatingni “Bismillahir rohmanir rohim” bilan boshlagin”, dedilar. Jubayr aytadi: “Allohga qasam, ko'p mol-mulk egasi emasdim. Qachon safar qilsam, eng ko'rimsiz va ozuqasi kam kishi men bo'lardim. Shu suralarni o'qishim bilan galdagi safarimdan qaytgunimga qadar sheriklarimning eng ko'rkami hamda yo'l ozuqasi eng ko'pi aylandim”». Farva ibn Navfal Ashja'iy aytadi: «Bir odam Payg'ambarimiz alayhissalomga: “Menga nasihat qiling”, dedi. U zot alayhissalom: “Uyqudan odin Kafirunni o'qi. Bu sura shirkdan poklanishdir”, dedilar». Ibn Abbos roziyallohu anhu: “Qur'oni karimda shaytonni eng ko'p g'azablantiruvchi undan boshqa sura yo'q. Chunki u tavhid. Shuningdek, shirkdan poklovchidir”, deb aytgan.

Imom Zamaxshariy va Imom Qurtubiy tafsirlari asosida

Ismoil NURIMON tayyorladi.

“Islom nuri” gazetasining 2019 yil, 24-sonidan

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

18.08.2026   17555   4 min.
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.

Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.

Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.

Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.

O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.

O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.

Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.

Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.

Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.

Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.

Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.

– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.

– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.

Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.

– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari