Bugungi sertashvish dunyoda qalblarimiz boylik, mol-dunyo to'plash, baland-baland imoratlar qurish, qimmat mashinalar minish bilan mashg'ul bo'lib qoldi. Kimdan so'rasangiz, orzulariga eta olmayotganidan, ko'ngli xotirjam emasligidan, huzur-halovat yo'qligidan noliydi.
Aslida, rizq-ro'z ham, mol-dunyo va farovon hayot ham imon quvvatida, ibodat va toatlar, tasbeh va zikrlar bardavomligidadir. Bejiz Alloh taolo Qur'oni karimda: «Ular imon keltirgan va qalblari Allohning zikri bilan orom oladigan zotlardir. Ogoh bo'lingizki, Allohni zikr etish bilan qalblar orom olur (va taskin topur)», demagan (Ra'd surasi, 28-oyat).
Qalbimiz zikr va tasbehlar bilan orom oladi. Chunki Buyuk Rabbimiz ko'plab oyati karimalarda – Hadid, Hashr, Saf suralari 1-oyatlar – «Osmonlar va Yerdagi (bor) narsa Allohga tasbeh aytur», deb marhamat qilgan bo'lsa, Jum'a va Tog'obun suralarining 1-oyatlarida «Osmonlardagi va Yerdagi (hamma) narsa Allohga tasbeh aytur», deyilgan.
Shuningdek, Isro surasi 44, Nur surasi 36, 41, Hashr surasi 24-oyatlarda ham etti osmon, Yer va ulardagi barcha mavjudot va maxluqot Parvardigorimizga tasbeh aytishi bayon etilgan.
Tasbeh va zikr qilishda ham ulug'larimizning tutgan yo'llari biz uchun ibratdir. Buyuk sahoba Abu Hurayra roziyallohu anhu bir kunda 12 ming marta tasbeh aytgan. U zotning oq ipi bo'lib, bu ipda mingta tugun bo'lgan. Shu ipni 12 marta aylantirib tasbeh sanamagunicha ko'ziga uyqu kelmagan.
Abu Hurayra roziyallohu anhu Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan eng ko'p hadis rivoyat qilgan sahoba. Shu ulug' sahoba arqonni tugun qilib olib, tasbeh sanagani uchun bid'atchi bo'ladimi? Alloh asrasin! U zotlar Nabiy alayhissalomning tarbiyalarini olgan, nabaviy axloq bilan xulqlangan edilar.
Abu Hurayra roziyallohu anhu bid'atchi bo'lmagan, shuningdek, ko'p zikr qilishlari va tasbeh aytshlari rivoyat qilingan ulug' zotlar ham aslo bid'atchi, zalolatga boshlovchi emas. Aksincha ular sunnat va hidoyat imomlaridir (Imom Ibn Abu Shayba, “Musnad”).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Men har kuni nafsim qarzini uzish uchun (Alloh yaratganiga shukr keltirish uchun) 12 ming marta tasbeh aytaman” (Imom Ibn Abu Shayba rivoyati).
Demak, har dardning davosi bor. Qalb xotirjamligining davosi zikr qilish, tasbeh aytishdir.
Aziz o'quvchi! Bir sinab ko'ring-a: har kuni o'zingiz bilan tasbeh va zikrlarni kanda qilmay aytib yuring. Tez orada qalbingiz xotirjam bo'ladi, huzur-halovat topasiz. Alloh taolo umringizga, rizqingizga baraka kiritib qo'yadi.
Tolibjon NIZOM
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Yurtimizda ko‘plab o‘quv markazlari tashkil qilinib, faoliyat yurgizib kelmoqda. Ana shunday markazlarning ayrim tinglovchilari darsga nisbatan beparvolikliklari tufayli mashg‘ulotlarga kech qolayotgan yoki darslarni yaxshi o‘zlashtirmayotgan bo‘lsa, undaylarga nisbatan moliyaviy jarima qo‘llab, yig‘ilgan mablag‘larni yaxshi o‘zlashtirayotgan tinglovchilarga mukofot sifatida berish mumkinmi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Talabalarni o‘quv muassasasi tartib va qoidalariga amal qilishga o‘rgatib borish sog‘lom ta’lim muhitini saqlab qolish uchun zarurdir. Ammo o‘rnatilgan tartiblarga amal qilmayotganlarga moliyaviy jarima solish joiz bo‘lmaydi. Chunki musulmon kishining mol-mulkini shar’iy asossiz boshqa odam olishi mumkin emas. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Musulmon kishining moli boshqaga halol bo‘lmaydi, faqatgina o‘zi rozi bo‘lib, ko‘nglidan chiqarib bersa, halol bo‘ladi” (Imom Ahmad rivoyati).
Intizomni saqlash uchun boshqa joiz bo‘lgan usullardan foydalanish maqsadga muvofiqdir. Masalan, davomati joyida va imtihonlarda yaxshi natija ko‘rsatib kelayotgan talabalar uchun maxsus mukofotlar e’lon qilish, ta’lim to‘lovlariga chegirmalar berish va boshqa rag‘batlantiruvchi choralarni ko‘rish ana shular jumlasidandir. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.