Namoz Islom dinining ustunidir. Musulmonning xujjatidir. Qullikni ifodasidir. Namoz bu shunchaki odatga aylanib qolgan kundalik vazifa ham emas. Namoz musulmon kishining nafaqat oxiratini, balki, dunyosini ham obod qiladigan, hayotini, yashash tarzini tartibga soladigan ilohiy ko'rsatmadir. Namoz qiyomat kunida bandadan eng avvalo hisobi so'raladigan farz amaldir.
Haqiqiy namozxon kishi esa o'z hayotini Robbisining roziligi bilan muvofiq qilib olgan, Alloh taolo buyurgan namoz ibodatini bekamu ko'st ado qiladigan, namozi uni turli tuman faxsh va yomon amallardan to'sib turadigan kishidir.
Namozxonlarga dunyoda ham, oxiratda ham judayam ko'p yaxshiliklar va'da qilingan. Dunyodagisi halovat, baraka va hokazolar bo'lsa, oxiratdagisi baland daraja, engil hisob kitob hamda Alloh taoloning roziligidir.
Biroq, shunday namozxonlarni ko'ramizki, ularning namozlari faqatgina ma'lum bir vaqtda, ma'lum joylarda, bir xil holatdagi harakatlarni bajarishdangina iborat bo'lib qolganga o'xshaydi. O'qiyotgan namozining asari hayotida aks etmaydi. Kiyinishida, muomalasida va o'zgalar bilan bo'ladigan oldi-berdi yoki boshqa muomalasida ko'rinmaydi.
Ho'sh, Alloh taolo ta'riflagan, maqtagan namoz o'qiguvchini qanday sifatlarga ega bo'lishi kerak. Alloh taolo jannatlarda va'da qilgan darajotlarga, mukofotlarga ega bo'lish uchun namozxon qanday bo'lishi kerak? Namozxon faqat ibodat chog'ida mo'min bo'lishi kerakmi? Bu savollarning javobini ham Robbimizning kalomidan qidiramiz. Alloh taolo aytadi:
“Darhaqiqat inson betoqat qilib yaratilgandir. Qachon unga yomonlik (kambag'allik-kulfat) etib qolsa, u o'ta besabrlik qilguvchidir. Qachon unga yaxshilik (boylik, salomatlik) etsa u o'ta man' qilguvchi – baxildir. Faqat namoz o'qiguvchi zotlar (ya'ni musulmonlargina undoq emasdirlar)ki. Ular namozlarida doim – barqaror bo'lguvchi zotlardir. Ular (topgan) mol-mulklarida so'raguvchi va (mol-davlatdan) mahrum kishilar uchun ma'lum haq (ya'ni zakot) bo'lgan zotlardir. Ular jazo — Qiyomat kunini tasdiq etadigan zotlardir. Ular Parvardigorlarining azobidan qo'rquvchi bo'lgan zotlardir. Zotan Parvardigorlarining azobi (hech kim uchun) bexatar emasdir (ya'ni hech kimning «Menga Allohning azobi tushmaydi», deb xotirjam bo'lishga haqqi yo'qdir). Ular avratlarini (haromdan — zinodan pok) saqlaguvchi zotlardir. Magar o'z jufti halollaridan va qo'llaridagi cho'rilaridangina (saqlanmaydilar). Bas, ular malomat qilinmaslar. Endi kim bundan o'zgani (ya'ni, zino va shu kabi shariati Islomiyyada harom qilingan boshqa narsalarni) istasa, bas, ana o'shalar haddan oshguvchi kimsalardir. Ular (ya'ni mo'min-musulmonlar) o'zlariga ishonilgan omonatlarga va (o'zgalarga) bergan ahd-paymonlariga rioya qilguvchi zotlardir. Ular o'z guvohliklarini to'g'ri-xolis ado qilguvchi zotlardir. Ular namozlarini (vaqtida ado etib, qazo bo'lishdan) saqlaguvchi bo'lgan zotlardir. Ana o'shalar jannatlarda hurmat izzat ko'rguvchidirlar”. (Ma'orij surasi 19-35-oyatlar)
Hulosa: Alloh taolo maqtagan, yaxshi ko'rgan, jannatlarda ulkan daraja va maqomlar va'da qilingan haqiqiy namozxon:
Mana shu zikr qilingan sifatlarga ega bo'lgan namozxonlar “jannatlarda hurmat izzat ko'rguvchidirlar”. Shunday ekan, o'qiyotgan namozlarimiz axloqimizni ham isloh qilsin. Kishilar bizni namoz o'qiyotganimizni ko'rib emas, balki bizda mavjud bo'lgan ushbu go'zal sifatlar orqali namozxon ekanimizni bilsin. Axloqsizligimiz va beodobligimiz sababli, namoz degan ibodatga nisbatan noloyiq fikrlar, namozxonga nisbatan salbiy munosabatlar bildirilishiga sababchi bo'lib qolmaylik.
Zero, Robbimiz aytganidek: “Albatta, namoz faxsh va munkr ishlardan qaytaradi”. (Ankabut surasi, 45-oyat)
Olmazor tumanidagi “Mevazor” jome masjidi imom noibi Yorbek Islomov
2026 yil 13 aprel kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga “Largest museum of Islamic civilisation” — dunyodagi eng yirik islom sivilizatsiyasi muzeyi nominatsiyasi bo‘yicha Gennesning Rekordlar kitobi rasmiy rekordi berildi.
Tantanali taqdirlash marosimida Gennesning Rekordlar kitobi tashkilotining rasmiy vakili — sudya Sheyda Subasi ishtirok etib, Markaz barcha belgilangan xalqaro mezon va standartlarga to‘liq javob berishini tasdiqladi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi — bu keng qamrovli ilmiy-ma’rifiy va muzey majmuasi bo‘lib, u O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning tashabbusi bilan amalga oshirilgan yirik strategik megaloyiha hisoblanadi. Mazkur Markaz “Yangi O‘zbekiston”ning o‘ziga xos platformasi sifatida ilm-fan salohiyati, boy madaniy meros va zamonaviy texnologiyalarni yagona makonda uyg‘unlashtirishga qaratilgan.
Loyiha davlat rahbarining mamlakatning yangi gumanitar qiyofasini shakllantirish, milliy o‘zlikni mustahkamlash va O‘zbekistonni jahon miqyosida islom sivilizatsiyasining muhim markazlaridan biri sifatida ilgari surishga qaratilgan uzoq muddatli strategiyasini aks ettiradi.
Bugungi kunda Markaz mintaqaning eng ko‘p tashrif buyuriladigan ilmiy-madaniy maskanlaridan biriga aylangan bo‘lib, har kuni o‘rtacha 5 000 nafarga yaqin tashrifchi qabul qilmoqda. Bu esa uning aholi va xorijiy mehmonlar orasida katta qiziqish uyg‘otayotganini ko‘rsatadi.
Markaz ilk kunlardanoq yangi turdagi ilmiy-madaniy va ma’rifiy majmua sifatida konsepsiya qilingan. Unda tarixiy meros va zamonaviy multimedia texnologiyalari uyg‘unlashgan holda taqdim etilgan. Ekspozitsiya “Sivilizatsiyalar, Shaxslar, Kashfiyotlar” tamoyili asosida tuzilgan bo‘lib, mintaqaning eng qadimgi davrlaridan tortib, ilm-fan yuksalishi va zamonaviy bosqichigacha bo‘lgan taraqqiyot izchil yoritib beriladi.
Markaz tuzilmasida Qur’oni karim zali alohida o‘rin tutadi. Unda Usmon Mus'hafi deb nomlanuvchi eng qadimiy qo‘lyozmalardan biri namoyish etilgan bo‘lib, u YUNЕSKOning “Jahon xotirasi” reyestriga kiritilgan. Bu noyob asar nafaqat islom sivilizatsiyasining beqiyos yodgorligi, balki ilmiy-tadqiqot va ma’rifiy faoliyatni birlashtiruvchi muhim ma’naviy markaz sifatida ham katta ahamiyatga ega.
Markaz konsepsiyasining o‘ziga xosligi uni muzey, ilmiy tadqiqot infratuzilmasi va ta’lim muhitini birlashtirgan ilk namunaga aylantirib, jahon muzeychilik amaliyotida yangi bosqichni belgilamoqda.
Ushbu rekordga erishish ko‘p oylik tizimli ish natijasi bo‘lib, muzey parametrlarini tasdiqlash, to‘liq hujjatlar tayyorlash va mustaqil xalqaro ekspertlar ishtirokida ko‘p bosqichli verifikatsiya jarayonlarini o‘z ichiga oldi.
Muzey kolleksiyasini shakllantirishda arxeologiya, numizmatika, to‘qimachilik va qo‘lyozmalar sohasidagi yetakchi xalqaro mutaxassislar ishtirok etdi. Bu esa ekspozitsiyaning yuqori ilmiy va muzey darajasini ta’minladi.
Gennesning Rekordlar kitobi unvonining berilishi nafaqat Markaz ko‘lamining e’tirofi, balki ushbu loyihani amalga oshirishda ishtirok etgan yuzlab olimlar, mutaxassislar va ekspertlar mehnatiga berilgan yuksak bahodir.
Sudya Sheyda Subasi Markaz faoliyatini yuqori baholab, quyidagilarni ta’kidladi:
-O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari bilan uyg‘unlashtirishning noyob namunasidir. Loyihaning ko‘lami, konseptual yaxlitligi va amalga oshirish darajasi Gennesning Rekordlar kitobi mezonlariga to‘liq javob beradi. Bu shunchaki eng yirik muzey emas — balki madaniyatlar muloqoti va bilimlarni kelajak avlodlarga yetkazish uchun zamonaviy platforma hisoblanadi.
Ushbu rekord O‘zbekistonning islom ilmi, madaniyati va ma’rifatining muhim tarixiy markazlaridan biri ekanini yana bir bor tasdiqlaydi. Shu bilan birga, mamlakatning sivilizatsiyalar muloqoti, bag‘rikenglik va madaniy xilma-xillik tamoyillariga asoslangan zamonaviy xalqaro maydon sifatidagi nufuzini mustahkamlaydi.
Gennesning Rekordlar kitobi maqomini qo‘lga kiritish Markazning dunyodagi eng yirik shunday muzey sifatidagi o‘rnini mustahkamlab, uni intellektual merosni o‘rganish, asrash va ommalashtirish bo‘yicha yetakchi xalqaro platformalardan biriga aylantiradi.
Kelgusida O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi xalqaro ilmiy-madaniy maydon sifatida yanada rivojlanib, dunyoning turli mamlakatlaridan olim va mutaxassislarni birlashtiradi hamda “Yangi O‘zbekiston”ning gumanitar tashabbuslarini global miqyosda ilgari surishda muhim drayver bo‘lib xizmat qiladi.
t.me/islommarkazi