17 Май, 2026, 29 Зулқаъда, 1447
17 Май, 2026, 29 Зулқаъда, 1447
Кунлардан бир кун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ансорий саҳобийлардан бирининг боғига кирдилар. Боғнинг салқинроқ бир жойида суви қуриб қолган бир кичикроқ қудуқ бор эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам келиб шу қудуққа муборак оёқларини солиб ўтирдилар. Ортларидан Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу у зотни қидириб келиб, у киши ҳам оёқларини солиб ўтирдилар, кетларидан Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу келиб, худди шундай ўтирдилар. Сўнг Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳу келиб қолдилар. Ҳолбуки, у кишига бу қудуқда жой қолмаганлиги учун бошқа жойга ўтирдилар. Аллоҳ таолонинг тақдири билан бу ажралмас уч дўстнинг бир қудуққа оёқларини солиб ўтиришлари ҳикмати уларнинг қабрлари бир жойдалигига боғлиқ бўлди…
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг касалликлари кучайиб кетганидан кейин барча аёлларидан Оиша розияллоҳу анҳонинг уйида қолишга изн сўрадлар. Чунки, Оиша розияллоҳу анҳо аёлларининг ичида энг ёши эдилар. Аёллари рухсат бергач, ўша уйда турдилар ва шу уйда, олтмиш уч ёшларида вафот этдилар. Дафн этилган жойлари ҳам шу уй бўлди.
Маълумки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан кейин ўринларига Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу халифа бўлганлар. Абу Бакр розияллоҳу анҳу “Вафот этганимда мени Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оёқ томонларига дафн этинглар”, деб илтимос қилдилар. Барча бунга рози бўлди. У зот ҳам олтмиш уч ёшларида вафот этдилар ва васият қилган жойларига, Оиша онамизнинг уйи, Набий алайҳиссаломнинг оёқ тарафларига дафн этилдилар.
Вафотларидан кейин ўрниларига Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу халифа бўлдилар. У зот ҳам вафот этсалар, Оиша розияллоҳу анҳодан шу уйга қўйилишга рухсат сўрадилар. Шунда Оиша розияллоҳу анҳо: “Мен бу жойни ўзимга сақлаётган эдим, майли, ўрнимни Умарга бердим” дедилар. Ҳикматни қарангки, Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу ҳам олтмиш уч ёшларида вафот этиб, шу уйга дафн этилдилар. Бу уйда бўш жой қолмаганлиги боис Оиша розияллоҳу анҳо бошқа ерга қўйилдилар.
“Қиёматли дўст – ажралмас”, деб, бекорга айтилмайди. Мана бир минг тўрт юз йилдан ўтибдики, бу уч дўст ҳали ҳам бир уйда, бир жойда, ҳали ҳам биргалар..!
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Савол: Мадинаи мунавварага борган зиёратчилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қабрлари қаршисида туриб, У зотга салом ва салавот айтади. Шу салом ва салавотни паст овозда ёки қалб орқали йўллаш кифоя қиладими ёки қабрга етиб борадиган даражада баланд овозда айтиш керакми?
Жавоб: Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак зотлари ва у зотга боғлиқ бўлган ҳар бир ҳолатда одоб-ахлоқ қоидаларига риоя қилиш ҳар бир мусулмон эркак ва аёл учун лозимдир. Айниқса, Аллоҳ таоло Мадинаи мунавварага бориш ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни зиёрат қилишга муяссар этган бахтли инсон Сарвари оламга салом айтишни юксак одоб сақлаган ҳолатда амалга ошириши талаб этилади. Шунинг учун салом ва салавот йўллаш ҳамда дуо қилиш вақтида овозни ҳаддан ташқари баланд кўтармаслик гўзал исломий одобдир. Зеро, Аллоҳ таоло Қуръони каримда Ул зот алайҳиссаломга нисбатан қандай овозда мурожаат қилишни ўргатиб, бундай марҳамат қилган:
Ана шулардан келиб чиқиб, уламоларимиз қабри шариф қаршисида туриб салом йўллаш борасида қуйидаги тавсияларни берадилар:
“Қабр деворининг пастки қисмига нигоҳини қаратган ҳолда, ҳайбат ва эҳтиром мақомида кўзларини қуйи солиб, қалбини дунё алоқаларидан фориғ қилиб туради. Қалбида ўзи турган мақомнинг улуғлигини ва ҳузурида турган зотнинг юксак мақомини ҳис қилади. Сўнгра овозини баландлатмасдан, мўътадил ҳолатда салом бериб, бундай дейди: “Ассаламу алайка я Расулаллоҳ, Ассаламу алайка я Набияллоҳ”.
Демак, зиёратчи Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қабри шарифлари олдига борганда баланд овозда салом айтиши одобга зиддир. Одобнинг талаби шуки, паст овозда салавот ва салом йўллаб, ожизлик ва тавозелик билан шафоат сўраб дуо қилади. Агар салом бергандан сўнг ўша ерда тўхтаб дуо қилиш бошқаларга озор беришга, тирбандликка сабаб бўлса, у ҳолда одоб билан салом бериб, олдинга қараб юриб, ундан кейин қиблага юзланган ҳолда дуо қилади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа