Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
20 Август, 2026   |   7 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:10
Қуёш
05:37
Пешин
12:26
Аср
17:15
Шом
19:19
Хуфтон
20:41
Bismillah
20 Август, 2026, 7 Рабиъул аввал, 1448
Мақолалар

Ақида билмаган шайтона элдир

30.01.2025   9049   3 min.
Ақида билмаган шайтона элдир

 - 64فَخُوضُوا فِيهِ حِفْظًا وَاعْتِقَادًا تَنَالُوا جِنْسَ أَصْنَافِ الْمَنَالِ

 

Маънолар таржимаси: Шунинг учун (эй ўқувчилар) ёдлаб, (маъноларига) эътиқод қилиб, унга киришинглар. (Шунда) турли мукофотларга эришасизлар.

 

Назмий баёни:

Сўзларин ёд олинг қилиб эътиқод,
Мукофотларидан бўласизлар шод.

 

Луғатлар изоҳи:

فَ – “таълилия” маъносида келган ҳарф.

خُوضُوا – “шўнғиш” маъносидаги خَوضًا масдаридан олинган амр феъли. Фоили охиридаги واو дир.

فِيهِ – жор мажрур خُوضُوا га мутааллиқ. هُوَ замир олдинги байтдаги نَظْمًا га қайтади.

حِفْظًا – тамйизликка кўра насб бўлиб турибди.

وَاعْتِقَادًا – бу калима ҳам тамйизликка кўра насб бўлган. Нозим ўқувчилардан ушбу назмни фақат ўқиб қўйиш билан чекланмасдан сўзларини ёд олиб маъноларига эътиқод қилишни сўраган.

تَنَالُوا – “эришмоқ” маъносидаги نَيْلاً масдаридан олинган амр феъли. Фоили охиридаги واو дир.

جِنْسَ – мафъул. Жинс ҳақиқати ҳар хил нарсаларга, нав эса ҳақиқати бир хил нарсаларга нисбатан ишлатилади. Масалан, ҳайвон жинс, инсон навдир. Шунга кўра ушбу калимадан ҳақиқатлари турли мукофотларга эришасизлар, маъноси тушунилади.

اَصْنَافِ – музофун илайҳ. Бу калима صَنْفٌ нинг кўплик шакли бўлиб, “турлар”, “навлар” маъноларига тўғри келади.

الْمَنَالِ – луғатда “эришиладиган мукофот” маъносини англатади. Яъни дунёю охиратда Аллоҳ таоло берадиган мукофотларга эришасизлар.

 

Матн шарҳи:

Ушбу қисқа ва лўнда назмни ёдлаб, унда баён қилинган масалаларга эътиқод қилинса, мусаффо ақидага эга бўлинади. Эътиқоди мусаффо кишининг эса қилган озгина амали ҳам кўп мева беради, яъни Аллоҳ таоло унинг ақидаси мусаффолиги сабабли унга икки дунё бахт-саодатини ато этади. Сўфи Оллоҳёр бобомизнинг машҳур сўзларига эътибор беринг:
 

Ақида билмаган шайтона элдир,
агар минг йил амал деб қилса, елдир.

*****

Уялма маърифатни ўрганурдин
Танур жойинг бўлур, қолсанг танурдин.

Яъни ақида билмаган кимсада шайтондан ўзини ҳимоя қиладиган энг муҳим восита бўлмайди. Шайтон бундай ҳимоясиз кимсани бир ҳамладаёқ ўз измига солиб етаклаб кетаверади. Шайтонга эргашган кимсанинг эса ўзича ибодат деб қилаётган нарсалари, аслида, беманиликдан бошқа нарса бўлмайди. Шунинг учун маърифатни, яъни Аллоҳ таоло тўғрисидаги соф эътиқодни ўрганишга астойдил ҳаракат қилиш лозим.

Мусаффо эътиқоддан баҳраманд бўлганларни Аллоҳ таоло хотиржамлик ва қаноат неъматидан баҳраманд қилиб қўяди. Қайси бир инсон эришган муваффақиятлари сабабли ҳовлиқишга эмас, шукр қилишга ўтаётган бўлса, бошига тушган мусибат ё омадсизликлар сабабли ортиқча маҳзунликка эмас, савоб умидида сабр қилишга ўтаётган бўлса, дунёнинг ўзидаёқ мусаффо эътиқодининг самарасини кўраётган бўлади.

مَنْ شَاءَ عَيْشًا رَحِيبًا يَسْتَطِيبُ بِهِ فِى دِينِهِ ثُمَّ فِى دُنْيَاهُ اِقْبَالاً
فَلْيَنْظُرَنْ اِلَى مَنْ فَوْقَهُ وَرَعًا وَلْيَنْظُرَنْ اِلَى مَنْ دُونَهُ مَالاً

“Динида хайрли ҳаёт излаган,
Қарасин тақвода ким ундан ўзар.
Дунёда фаровон ҳаёт кўзлаган,
Ўзидан ночорга ташласин назар”[1].


Кейинги мавзу:
Дуо қилиш одоблари баёни.

 

[1] Мулла Али Қори. Шарҳу айнил илм, II жуз. – Қозон: “Харитонов босмахонаси”, 1908. – Б. 209.

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Ўзбекистон халқининг 35 та АНЪАНАВИЙ ҚАДРИЯТИ

20.08.2026   2756   6 min.
Ўзбекистон халқининг 35 та АНЪАНАВИЙ ҚАДРИЯТИ

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Бугун азиз Ватанимизнинг ҳар бир фарзандининг юраги ҳапқириб турибди. Негаки, биз Она-юртимизнинг энг улуғ, энг азиз айём – Мустақиллик байрамини, Ўзбекистон Республикаси истиқлолини қўлга киритганининг 35 йиллик шодиёналарини катта тантана қилаяпмиз. 

Жаннатмакон юртимиз, муқаддас Ватанимиз, доно халқимизнинг диний қадриятлари, миллий анъаналари ниҳоятда бисёр, беқиёс ва бетакрор бўлса-да, қутлуғ айём арафасида дориломон кунларга етказгани учун яна ва яна шукр қилиш мақсадида бу йил Мустақиллигимизни 35 йиллигини нишонлаётганимиз учун фақат 35 тасинигина зикр қилмоқчимиз:

 

 

  1. Оила муқаддаслиги – жамиятнинг мустаҳкам асоси.
  2. Ота-онага ҳурмат – ота-онани эъзозлаш ва уларнинг хизматларини қадрлаш.
  3. Меҳмондўстлик – меҳмонни очиқ чеҳра ва очиқ кўнгил билан кутиб олиш.
  4. Меҳнатсеварлик – ҳалол меҳнат ва касб-ҳунарни қадрлаш.
  5. Катталарга ҳурмат – оқсоқоллар ва нуронийларни эъзозлаш.
  6. Тинчликсеварлик – тинч-тотув ҳаётга интилиш.
  7. Анъаналарни асраш – миллий урф-одат ва удумларни сақлаш ҳамда давом эттириш.
  8. Маънавият – юксак ахлоқ ва миллий-диний қадриятларга ҳурмат.
  9. Поклик – уйда, кийимда, танада ва кўнгилда озодаликка риоя қилиш.
  10. Дастурхон саховати – меҳмонни саховат ва меҳр билан кутиб олиш.
  11. Қўшничилик қадриятлари – маҳаллада аҳиллик ва ўзаро ёрдам.
  12. Ёрдамга тайёрлик – яқинлар ва муҳтожларга мурувват кўрсатиш.
  13. Камтаринлик – одобли ва камтарона ҳаёт кечириш.
  14. Ёш авлодга ғамхўрлик – фарзандлар тарбиясига алоҳида эътибор бериш.
  15. Аёлларга ҳурмат – она, рафиқа, опа-сингилларни қадрлаш.
  16. Таълимга интилиш – илм олиш ва билимни қадрлаш.
  17. Ор-номус – ҳалоллик ва виждон билан яшаш.
  18. Маросимларга риоя – миллий маросим ва оилавий удумларни эъзозлаш.
  19. Сўзга содиқлик – ваъдага вафо қилиш.
  20. Матонат ва сабр – қийинчиликларга бардош билан ёндашиш.
  21. Ҳунармандчиликни қадрлаш – миллий ҳунар ва устачилик анъаналарини асраш.
  22. Табиатга меҳр – ер, сув ва атроф-муҳитни авайлаш.
  23. Бағрикенглик – турли миллат, дин ва маданият вакилларига ҳурмат билан муносабатда бўлиш.
  24. Одоб-ахлоқ – юксак муомала маданиятига амал қилиш.
  25. Миллий байрамларни эъзозлаш – Наврўз, ҳайитлар ва Мустақиллик байрамини қадрлаш.
  26. Адолат – ҳалоллик, тенглик ва қонун устуворлигини қадрлаш.
  27. Миллий мусиқа ва рақслар – аждодлардан мерос бўлган санъатни асраш.
  28. Тил ва маданиятни асраш – ўзбек тили ва миллий меросни эъзозлаш.
  29. Ватанпарварлик – Ватанни севиш ва унинг равнақига ҳисса қўшиш.
  30. Миллатлараро тотувлик – турли миллат ва элат вакиллари ўртасида аҳилликни мустаҳкамлаш.
  31. Жамоавийлик – ҳамжиҳатлик ва ўзаро ҳамкорлик.
  32. Миннатдорчилик – қилинган яхшиликни қадрлаш.
  33. Устозга ҳурмат – устозларни эъзозлаш ва уларнинг меҳнатини қадрлаш.
  34. Миллий кийимлар – миллий маданият ва одоб тимсоли сифатида қадрлаш.
  35. Аждодларга ҳурмат – тарихий мерос ва миллий илдизларни эъзозлаш.

* СИЗ яна қўшишингиз мумкин...

*** ЭНГ  муҳими:  йўқотиб қўйишдан олдин  уларнинг  ҚАДРИГА  етиш !!!

 

  1. Қуръони карим ояти карималари;
  2. Жаноби Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг муборак ҳадиси шарифлари;
  3. динимиз асослари;
  4. шариатимиз аҳкомлари;
  5. шарқона одобларимиз;
  6. мазҳабимиз меъёрлари;
  7. жамиятшунослик алоқалари;
  8. одамгарчилик муносабатлари;
  9. инсоний туйғулар;
  10. руҳшунослик сир-асрорлари;
  11. юртимиз урф-одатлари;
  12. ўзбекчилик қоидалари;
  13. маданиятимиз ахлоқлари;
  14. инсоний ақл ва ахлоқий нормалар;
  15. доно мақолларимиз;
  16. миллий анъаналаримиз;
  17. диний қадриятларимиз;
  18. халқимиз онг-тафаккури;
  19. миллатимиз менталитети,
  20. анъанавий фалсафаси;
  21. ўзбек халқининг илғор қадриятлари;
  22. улуғларимиз ҳикматлари;
  23. доно халқимиз дунёқараши;
  24. мусулмончилигимиз кўрсатмалари

 

а с о с    в а    н е г и з л а р и д а

 

  • улуғ аждодларимиздан давом этиб келаётган дуру гавҳар ривоятлари  ва  ноёб  ҳикматлари,
  • буюк  ота-боболаримиздан  эшитиб келаётган тилло билан тенг панд-насиҳатлари  ва бетакрор ҳикоялари,
  • меҳрибон  ота-оналаримиздан  ўрганиб  келаётган гавҳар ўгитлари ва  мислсиз  сўзлари,
  • элимиз  таниган ва халқимиз тан олган устозларимиздан таълим олиб келаётган зар тушунчалари ва бебаҳо илмлари,
  • жаннатмакон  юртимиз – муқаддас  Ватанимиз  таълим  масканларида  таралаётган  дурдан  аъло фанлар ва беқиёс билимлар,
  • замонавий олимларнинг билимлари, турли соҳа мутахассисларининг  ажойиб  кашфиётлари,
  • бугунги  кунда  ва доим  керак бўладиган  ҳаётий  масалалар, долзарб  мавзулар,  қизиқарли  маълумотлар  ҳамда халқимиз орасида  эътироф этилган мезонлар
  •  
  •  

 

Бу рўйхатни яна кўплаб давом эттириш мумкин... Бироқ фикримизни мухтасар қилган ҳолда Аллоҳдан Ўзбекистон халқининг бундай фазилатлари янада кўпайишини, юртимиз тинч, осмонимиз мусаффо, халқимизга сиҳат-саломатлик, оилаларимизга бахт-саодат сўраб қоламиз. 

 

Аллоҳ таборака ва таоло ҳар бир хонадонга соғлик-саломатлик, тинчлик-хотиржамлик, илоҳий файз-барака, кўпдан-кўп яхшиликлар ато этсин!

Илоҳо жаннатмакон юртимиз тинчлиги, муқаддас Ватанимиз равнақи, доно халқимиз саломатлиги ва фаровонлиги учун, муборак динимиз камолоти ҳамда масжиду-мадрасаларимизни ободлиги учун муҳтарам Юртбошимизнинг доно раҳбарликлари остида, ҳукуматимиз томонидан оқилона олиб борилаётган хайрли, савобли ишларни амалга ошириш мақсадида вилоятларимиз раҳбарлари ҳамда шаҳар ва туман раҳбарларининг бошчиликларидаги меҳнаткаш халқимиз олиб бораётган барча хайрли, яхши, савобли ишларда Аллоҳ таоло Ўзи мададкор бўлсин! Турмушимиз обод, хирмонларимиз мўл, оилаларимиз мустаҳкам, болаларимиз ҳар томонлама соғлом, маънавиятимиз юксак бўлсин!

Меҳрибон Парвардигоримиз доно халқимизни доимо турли хил ўринларда ҳар хил шаклларда қилаётган яхши, хайрли, чиройли, савобли ишларини Ўз даргоҳи илоҳийсида қабул айласин! Илоҳо халқимизга тинчлик-хотиржамлик, сиҳат-саломатлик, оилаларимизга файзу илоҳий, бахт-саодат, тўкин-сочин дастурхонлар насиб қилсин! Меҳрибон Парвардигоримиз Ўзи – эшитиб турувчи, кўриб турувчи ва билиб турувчи Зот! Ҳаммаларимизнинг дилларимиздаги ниятларимизни, қалбимиздаги орзуларимизни ва барча ҳожатларимизни ўйлаганимиздан ҳам афзали-зиёдаси билан раво қилсин!

Илоҳо деҳқончиликларимизга ва касб-корларимизга хайр-барака бериб, ишларимизда кўпдан-кўп омадлар, муваффақиятлар ва беҳисоб хурсандчиликлар ато этиб, икки дунёда ҳам азизу мукаррам айласин!

 

         Иброҳимжон домла ИНОМОВ

 

 

 

Мақолалар