Бугун юртимизда тўй масаласи деярли ҳар бир оиланинг ташвишига айланган. Албатта, тўй – халқимиз учун муқаддас қадрият, икки ёшнинг ҳалол никоҳ билан янги ҳаётга қадам қўйиш маросимидир.

Бироқ, сўнгги йилларда бу муборак анъана асл маъносидан йироқлашиб, ортиқча дабдаба ва исроф майдонига айланмоқда. “Одамлар нима деркин?” деган ўй билан амалга оширилаётган тантаналар кўрсатиш ва мақтаниш воситасига айланиб бормоқда.

Ислом ҳар бир ишда ўрта йўлни, яъни меъёр ва иқтисодни буюради. Аллоҳ таоло Қуръонда бундай марҳамат қилади: “Чунки, исрофгарлар шайтонларнинг биродарларидир. Шайтон эса, Парвардигорига нисбатан ўта ношукур эди.” (Исро сураси, 27-оят). 
 

Яъни, ортиқча сарф-харажат қилиш, бевақт ва кераксиз нарсаларга молни йўқотиш – шайтон йўлидир.

Пайғамбаримиз Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳам бу ҳақда бундай деганлар: “Еб-ичишда, кийинишда ва эҳсон қилишда ҳам исроф қилмангиз, чунки Аллоҳ исрофни яхши кўрмайди.” (Ибн Можа ривояти)

Яна бир ҳадисда эса: “Албатта, энг баракали никоҳ – энг осон бўлганидир.” (Ибн Ҳиббон ривояти), – деб таъкидлаганлар.

Демак, барака дабдабада эмас, соддалик ва самимиятдадир.

Афсуски, бугун кўплаб тўйларда юзлаб меҳмонлар, қиммат ресторанлар, нафсга мос кийимлар, ҳашаматли кортежлар одатга айланиб бормоқда. Бу нафақат иқтисодий, балки маънавий йўқотиш ҳамдир.

Шу ҳақда “Юксалиш” ҳаракати 2025 йил 19 июн – 3 июль кунлари “Ўзбекистонда тўйлар” мавзусида ўтказган сўровнома ҳам яққол тасдиқ беради. Сўровнома онлайн тарзда мамлакатнинг турли ҳудудларида ўтказилган бўлиб, ижтимоий сўровда қатнашганларнинг 71,13 фоизи турмуш қурганлар экани маълум бўлди.

Таҳлилларга кўра, кўпчилик оилаларда даромад даражаси билан тўй харажатлари ўртасида катта тафовут мавжуд. Ижтимоий сўровда қатнашувчиларнинг 65,2 фоизи тўйга 50 миллиондан 100 миллион сўмгача ёки ундан ортиқ маблағ сарфлаганини билдирган. Бу эса кўплаб оилаларнинг бир йиллик даромадига тенг ёки ундан ҳам юқори кўрсаткичдир.

Бу ҳолат шундан далолат берадики, урф-одат ниқоби остидаги исроф нафақат иқтисодий, балки маънавий иллатга айланмоқда. Аллоҳ берган неъматни қадрлаган инсон исроф қилмайди; исроф қилган киши эса неъматнинг ҳаққини бермай, шайтон йўлига кириб қолади.

Шундай экан, тўйда исроф қилиш – риё ва кибрнинг кўриниши. “Одамлар нима деркин?” деган ният билан қилинган ҳар қандай ишда Аллоҳнинг розилиги бўлмайди.

Шариатда никоҳ маросими учун ортиқча сарф талаб қилинмаган. Суннатга мос тўй – оддий, ҳалол ва самимиятга тўла бўлиши лозим. Шу боис, ота-оналар фарзандларига дабдаба эмас, муҳаббат, барака ва тотувликка асосланган ҳаёт тилашлари керак.

Чунки ҳақиқий тўй – элнинг дуоси, оилаларнинг бирлиги ва муҳаббатнинг ибтидосидир. Тўй – Аллоҳнинг неъмати. Уни шукр билан, ортиқча дабдабасиз ва суннатга мувофиқ ўтказиш – ҳар бир мусулмоннинг бурчи.

Зеро, соддаликда барака, исрофда эса ҳалокат бор. Шунинг учун ҳам Ўзбекистонда тўй харажатларининг ортиб боришига қарши маърифат, жамоатчилик назорати ва соғлом анъаналарни рағбатлантирувчи тизимли чоралар зарур. Жамият ўзгаришларга тайёр, энди эса амалий қадамлар вақти келди.

Анвар АГЗАМОВ