Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Aprel, 2026   |   10 Zulqa`da, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:57
Quyosh
05:25
Peshin
12:26
Asr
17:14
Shom
19:21
Xufton
20:42
Bismillah
28 Aprel, 2026, 10 Zulqa`da, 1447

Riyo

02.08.2021   5442   2 min.
Riyo

Riyo — ish va harakatlarni ko'rsatmoq, bir yaxshilikni yoki amalni Allohning roziligi uchun emas balki, insonlarning maqtovi uchun qilishdir. Bu harakatlarni amalga oshirgan insonga riyokor deyiladi.

Riyo — insonlar orasida ruhiy ta'sir, shon-shuhrat, moddiy foyda uchun qilinadi. Dunyoga oid bu kabi moddiy va ma'naviy foydalarni qo'lga kiritish uchun, dinga bo'lgan hurmat va e'tiborni ishlatish, riyoning eng yomon shaklidir. Bunday harakatlar hiylakorlik va yolg'onchilikdir.

Riyokor — kishining so'z va harakatlaridagi samimiyatsizliklari, boshqa insonlar tomonidan qisqa vaqtda bilinadi. Bu insonlarga hech kim ishonmaydi. Riyoning hammasi axloqsizlik bo'lgani kabi, ibodatlarda riyokor bo'lish eng katta axloqsizlikdir.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam:

«Albatta siz uchun eng qo'rqadigan narsam, kichik shirk, ya'ni riyodir» deganlar (Termiziy rivoyat qilgan).

Ibodat Alloh uchun qilinadi. Allohning roziligidan boshqa bir maqsad uchun ibodat qilish, Allohning roziligini o'rtadan olib tashlaydi. Ko'rsatish va foyda tushunchasi bilan Qur'on o'qish, namoz o'qish, ro'za tutish, zakot berish, hajga borish, sadaqa berish ibodatlarni xabata, ya'ni bekorga chiqaradi.

Alloh taolo bu haqda O'zining kalomida shunday marhamat qiladi:

«Ey iymon keltirganlar! Sadaqalaringizni minnat va ozor berish bilan, molini Allohga va oxirat kuniga iymon keltirmasa ham kishilarga riyo uchun nafaqa qilganga o'xshab bekorga ketkazmang. U misoli bir ustini tuproq bosgan silliq toshga o'xshaydi. Bas, kuchli yomg'ir yog'sa, silliq bo'lib qoladir. Kasb qilganlaridan hech narsaga qodir bo'lmaslar» (Baqara surasi, 264-oyat).

Shu holda, Allohning buyrug'ini va roziligini o'ylab emas, dindor ko'rinish uchun ibodat qilish, olim va bilimli deyishsin, deya ilm bilan mashg'ul bo'lish, sahiy deb nomlanish uchun zakot va sadaqa berish, riyodan iborat yomon harakatdan boshqa bir ma'no ifoda qilmaydi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar:

«Shubhasiz riyo shirkdir» (Ibn Moja rivoyat qilgan).

Allohga va insonlarga qarshi o'zini samimiy tutib riyodan uzoq turish, iloji bo'lsa, ibodatlarni yashirin qilish, Allohning roziligini insonlarning maqtoviga, istagiga, qo'rquviga qarshi tanlash har bir musulmonning tamoyilidir.

Internet manbalari asosida tayyorlandi

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Nabaviy tabobat mahsulotlari: asal

27.04.2026   3435   2 min.
Nabaviy tabobat mahsulotlari: asal

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Alloh taolo yaratgan ajib ne’mat, insonning salomatligi uchun eng foydali mahsulotlardan biri asaldir.

Qur’oni karimda bunday marhamat qilinadi:

﴿وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآَيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴾

«(Ey, Muhammad!) Robbingiz asalarilarga vahiy (bo‘yruq) qildi: Tog‘larga, daraxtlarga va (odamlar) barpo qiladigan narsalarga inquringiz”. So‘ngra turli mevalardan yeb, Parvardigoringiz (siz uchun) qulay qilib qo‘ygan yo‘llardan yuringiz!» Ularning qorinlaridan odamlar uchun shifo bo‘lgan turli rangdagi sharbat (asal) chiqur. Albatta, bunda fikr yuritadigan qavm uchun alomat bordir» (Nahl surasi, 68-69-oyatlar).

Hadisi sharifda ham juda ko‘p o‘rinlarda asalning shifo ekani bayon qilingan. Jumladan: Abu Mutavakkildan, u Abu Said Xudriy roziyallohu anhudan rivoyat qiladi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallamga bir kishi kelib: “Mening bir birodarim qorni(kasalligi)dan shikoyat qilmoqda”, dedi. Boshqa rivoyatda; “Oshqozoni darmonsiz bo‘ldi”, deyilgan. U zot alayhissalom: “Unga asal ichirgin”, dedilar. U kishi jo‘nab ketdi va yana qaytib kelib: “Asal ichirgan edim. Undan biror narsani ketkazmadi”, dedi. Boshqa rivoyatda: “U (asal) faqat darmonsizlikni ziyoda qildi xolos”, dedi. Ikki yoki uch marta kelgan edi Rasululloh sollallohu alayhi vasallam unga yana: “Asal ichir!” dedilar.Uchinchi yoki to‘rtinchisida: “Alloh rost gapiradi. Do‘stingni qorni yolg‘onchi ekan”, dedilar (Imom Termiziy, Imom Nasoiy, Imom Ahmad rivoyati).

“Sahihi Muslim”da: “Do‘stingni qorni tuzalmas kasallikka chalinibdi” lafzi keltirilgan. Ya’ni, hazmi buzilibdi, oshqozoni kasallanibdi degan ma’noda.

Yana bir hadisda: “O‘zlaringizga ikki shifo; asal va Qur’onni lozim tutinglar” deyilgan (Imom Moja, Imom Hokim rivoyati).

Asal mijozi nam, sovuq kishilar uchun eng yaxshi ozuqadir. U jigar, yurakni tozalaydi. Siydikni haydaydi. Ko‘zga surtilsa, ko‘rish qobiliyatini oshiradi.

Erta tongda asalni suvga aralashtirib ichishda juda ko‘p foyda bo‘lib, salomatlikni yaxshilaydi va zehnni oshiradi.

"Islomda salomatlik" kitobidan
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li

Maqolalar