Olimlarning fikricha, insonning miyasida milliardlab aql hujayralari bo‘lib, inson o‘qigan sari shu zarrachalar ochilib borarkan. Inson ilmdan uzoqlashib, o‘qimay qo‘ysa, hujayralar o‘lib, aql qorong‘ilashib, johillik botqog‘iga botib borar ekan. Kitobni ko‘p mutolaa qilish qalb oynasini yaltiratib, sayqallaydi. Chunki kitob eng sodiq do‘st, ishonchli sirdosh. Kitob va ilm bois rizq-ro‘zimiz mo‘l bo‘ladi. Pirovardida, yurt va davlat ham kuchli bo‘ladi. Odamlar ichida sadoqat va o‘zaro oqibat rishtalari mustahkam bo‘ladi.
Kitob bilan ongimizni o‘tkirlab, keskir qilib turmasak, aqlimiz borgan sari o‘tmaslashib, zanglab boradi. Zanglagan aql esa hech narsaga yaramaydi.
Bir otaxonni tanirdim, Alloh rahmat qilsin, 85 yoshida vafot etdi, oldimga tinmay kitob so‘rab kelaverardi. Keksaligiga qaramasdan, olti oyda o‘n beshtadan ortiq kitobni boshdan oxirigacha o‘qidi. Kunlarning birida otaxon:
– Yana ham yaxshi kitobingiz bormi? – dedi. U kishiga mos kitob topgunimcha bir oz xijolat chekdim. Ammo yana bir kitob topib, qo‘llariga tutqazdim. To‘g‘risi, otaxonga bergan kitoblarni ko‘pimiz to‘liq o‘qimaganmiz. Bir yil ichida ilmlari, ongi va tushunchalari shu qadar oshdiki, men bilan ilmiy munozaralar qilishga shu qadar shoshdiki, asti so‘ramang. Ilm aqlni tezgir aylashi va ilm izlash qabrgacha bo‘lishining hikmatini ko‘rib, Parvardigor, qudratingga ming tasanno dedim. Otaxon vafotiga qadar kitob o‘qidi.
Aziz kitobxon! Shuni bilingki, kitob insonni ulug‘likka yetaklaydi. Kitob o‘qisangiz, asar qahramoni bilan dildan suhbatlashasiz. Tushlaringizda birga yurib, uning yaxshi fazilatlarini o‘zingizda mujassam aylaysiz. Xato va kamchiliklaringizni tuzatasiz, yashashdan maqsad nimaligini anglaysiz. Bu esa ulkan baxtdir. Shu sabab kitobga oshno bo‘ling, qadrdon!
Aqlni ilmu hikmat aylagay tezgir,
Qilichu xanjardan bo‘ladi keskir.
Fikring daryosini gar bossa loyqa,
Qalbing qorayib, jisming ham eskir.
“Qasamini buzgan qiz” kitobidan
Hazrat Ali Rasululloh sollallohu alayhi vasallam xonadonlarida, u zotning mehribonchiliklarida voyaga yetdilar. U zot Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni yoshliklaridan behad sevar edilar, shuning uchun ham hali yosh bola bo‘lsalar-da, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga birinchilardan bo‘lib iymon keltirdilar. U zot juda yosh edilar, lekin ishq insonni shijoatli qiladi. U zot ana shu sevgi sharobidan ichib, jasur va bahodir yigitga aylandilar. Hazrat Ali Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga qaratilgan har qanday yovuzlikka qarshi sherdek tashlanar edilar. Ana shu ishq u zotni Hazrat Ali qilgan edi.
Ibn Sa’d rahmatullohi alayhi Abdulloh ibn Muhammaddan keltirgan rivoyatda bunday deyiladi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam tobutga qo‘yilganlarida Ali: «U zotning janozalariga hech kim imom bo‘lmaydi. U zot tirikliklarida ham, mayyitliklarida ham imomimizdir», dedilar. Odamlar to‘p-to‘p bo‘lib kirib, saf-saf bo‘lib, imomsiz janoza o‘qidilar. Ali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning ro‘paralarida turib: «Assalomu alayka, ayyuhannabiyyu va rohmatullohi va barokatuhu! Allohim! Guvohlik beramizki, u zot o‘zlariga nozil bo‘lgan narsani bizga yetkazdilar, ummatga nasihat qildilar. Alloh dinini aziz qilgunicha, so‘zini oliy qilgunicha Alloh yo‘lida jang qildilar. Allohim! Bizni u zotga nozil qilgan diningga ergashganlardan qilgin. U zotdan keyin bizni sabotli qilgin. U zot bilan bizni jam qilgin», dedilar.
Hazrat Ali roziyallohu anhudan «Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga muhabbatingiz qanday?» deb so‘rashganda, «Allohga qasamki, u zot bizga molu jonimizdan, bola-chaqamizdan, ota-onamizdan ham, tashna odamning muzdek suvga muhabbatidan ham sevimliroqlar», deb javob berganlar.
Shayx Zulfiqor Ahmad Naqshbandiyning
"Ishqi Rasul" kitobidan Nodirjon Odinayev tarjimasi