Sayt test holatida ishlamoqda!
18 May, 2026   |   30 Zulqa`da, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:26
Quyosh
05:02
Peshin
12:24
Asr
17:26
Shom
19:42
Xufton
21:11
Bismillah
18 May, 2026, 30 Zulqa`da, 1447

Ro'zaning 7 hikmati

19.03.2024   11056   4 min.
Ro'zaning 7 hikmati

Ro'za tutgan kishining taqvodorligi ziyodalashadi. Alloh taolo Qur'oni karimda ro'zani oldingi ummatlarga farz qilganidek, ushbu ummati Muhammadiyyaga ham farz qilganini aytib, oyatning so'ngida albatta taqvodor bo'lasizlar deb ta'kidladi. Ro'za tufayli insonda Robbisini ko'rib turganligini his qilish kuchi, U zotdan qo'rqish hissi yanada ziyodalashadi. Ro'za tutish bilan banda Robbisiga bo'ysunib, buyrug'iga “labbay”, deb itoat qilgan bo'ladi.

Ro'za ko'zni nomahramlarga nazar solishdan saqlovchi, yomonliklarga undovchi shaytoniy nafsini susaytiradigan asosiy omillardandir. Chunki uning yordamida inson nafsining har qanday xohish-istaklariga g'olib keladi. Bu bilan insonning qiyinchilik, mashaqqatlarga bardosh berish, sabr qilish tajribasi oshadi.

Ro'zaning yana bir hikmati nochor, miskin, faqirlarni holatini eslatishdir. Kishi och, chanqoq bo'lmas ekan, faqirlar chekadigan qiyinchiliklarni qayerdan bilsin! Ro'za tutgan inson ochlik, chanqoqlik alamini totib ko'rib, bechora holdagilarni qanday kun kechirayotganini his etadi. Turmushimizda to'kin-sochin, farovon hayot kechirar ekanmiz, ko'p holatlarda, qarindosh-urug', qo'ni-qo'shni, atrofimizdagi insonlarning holati qay darajada kechayotganini, loaqal bir marotaba eslab qo'yish yodimizdan ko'tarilib qoladi. Ko'cha-ko'yda, avtobusda, metroga tushganimizda bozorga borganimizda, umuman olganda ko'plab o'rinlarda ibrat olishimiz kerak bo'lgan holatlarga duch kelamiz-u, ammo e'tibor bermasdan o'tib ketaveramiz. Shuning uchun ham xalqimizda “Qorni to'qning qorni och bilan nima ishi bor” degan ibora bejiz aytilmaydi. Haqiqatdan ham ba'zida bechorahol kishilarning oldidan o'tib ketadigan bo'lsak, ular ham biz kabi inson, ular ham biz kabi farovon hayot kechirishni istashlarini, ularning oldilaridagi jajji farzandlari, bizning farzandlarimiz kabi ota-onaning mehriga, atrofdagilarning e'tiboriga loyiq ekanlarini unutib qo'yamiz. Ha, inson unutuvchan va ba'zan noshukr bo'ladi, chunki kecha yaqinda o'zining holati ham shunday bo'lganini, o'zi ham boshqalarning ko'magiga muhtoj bo'lganida: “Men ham qachon o'zgalarga o'xshab ko'nglim tusagan narsani eyman”, deb Alloh taologa duo qilib yolvorganini esidan chiqaradi. Yoki bo'lmasa, umri davomida to'qchilikda yashab, taqdiri ilohiy bilan o'zining boshiga ham shunday kunlar tushib qolishi mumkinligi haqida o'ylab ham ko'rmaydi. Shuning uchun ham yuqorida ta'kidlab o'tganimizdek, ro'za insonni muruvvatga, o'zgalarga, xususan bechora hollarga e'tibor qaratishga undaydi. Kim o'zida rahm-shavqat sifatini shakllantirish va mustahkamlashni xohlasa ro'za tutsin!

Yana bir hikmati – uzoq-yaqindagi barcha musulmonlarni Ramozon oyida ro'za tutishga birlashtirishdir. Bir vaqtda ro'zani niyat qilib, bir vaqtda ro'zalarini ochadilar. Shu bilan ham ma'nan, ham hissan barcha ummatning yakdilligi ro'yobga chiqadi.

Ro'zaning navbatdagi hikmati, ro'za badan uchun sihat-salomatlik garovidir. Ro'zador ro'za tutishi sababli, o'z sog'lig'ini tiklab oladi. Bugungi kunga kelib butun dunyoda ro'za nafaqat sog'liqni saqlash uchun, balki bemorlarni davolash uchun ham o'ta zarur omil ekanligi oshkora aytilmoqda. Yaqinda olimlar ro'za tutish yo'li bilan davolangan bemorlar ro'yhatini e'lon qilishdi. Natija kishini hayratga soladigan darajada muvaffaqiyatli edi. Hatto saraton kasaliga mubtalo bo'lganlar ham mana shu yo'l bilan shifo topishibdi. Ro'za turli kasalliklarga davo bo'lishi bilan birga badandagi yomon, keraksiz yog'larni, xolerik-safro, flagmatik-balg'am, sangvinik-qon, melanxolik-qora o'tlarni ketkazadi. Qonni musaffo qiladi, oshqozonni yaxshilaydi. Natijada ro'zador ancha engillashib qoladi, zehni o'tkir, xotirasi kuchli, irodasi mustahkam bo'ladi. Ko'plab tibbiyot mutaxassislari: “Ro'za tutish badanning sog'lom va quvvatli bo'lishiga sabab bo'ladi”, deb ta'kidlaydilar.

Ro'za tutgan kishining gunohlari tutgan ro'zasi sababli mag'firat qilinadi.

Ro'za tutgan kishi o'z ro'zasi sababli farishtalar sifati ila sifatlanadi. Ma'lumki, emaslik, ichmaslik va jinsiy yaqinlik qilmay, doimo toatda bo'lish farishtalarga xos sifatdir. Ro'za tutgan inson o'zining ro'zadorligi bilan aynan ana shu sifatlarga sohib bo'ladi.

G'iyosiddin HABIBULLOH

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ilk marta Rasululloh ﷺni ko‘rganimda

18.05.2026   886   4 min.
Ilk marta Rasululloh ﷺni ko‘rganimda

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Robi’a ibn Ka’b roziyallohu anhu Allohning Rasuli sollallohu alayhi va sallam bilan uchrashgan kunini bunday hikoya qiladi:

«Qalbim iymon nuri bilan charog‘on bo‘lganida yoshgina yigitcha edim. Ilk marta Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni ko‘rishga musharraf bo‘lganimdayoq u zotni juda qattiq yaxshi ko‘rib qoldim, butun fikr-zikrimni Allohning Payg‘ambariga bo‘lgan muhabbat egallab oldi.

Bir kuni xayolimga bunday fikr kelib qoldi: «Ey Robi’a, Payg‘ambar alayhissalomning xizmatlariga bormaysanmi? Agar taklifingni qabul qilsalar, hamisha yonlarida yurib, suhbatlaridan bahramand bo‘larding, dunyo va oxirat yaxshiliklarini qo‘lga kiritarding». Shu zahoti umid bilan Faxri koinot huzurlariga bordim, xizmatlarini qilmoqchiligimni aytdim. U zot umidimni yo‘qqa chiqarmadilar, xodimlikka oldilar.

Shu kundan boshlab Hazrat Payg‘ambar alayhissalomdan bir qadam ham uzoqqa ketmadim, qayerga borsalar, hamroh bo‘ldim. Nigohlari tushishi bilan huzurlariga chopib boraman. Biror narsaga ehtiyojlari bo‘lsa, bajarishga shoshaman. Kun bo‘yi birga bo‘lib, xizmatlarini qilaman. Xufton namozidan so‘ng uylariga kirib ketganlarida men ham qaytmoqchi bo‘lardim, ammo bir fikr ketishdan to‘sib turardi: «Qayoqqa borasan? Mabodo tunda Rasuli akramning ishlari chiqib qolsa-chi?» deb o‘ylab, eshik yonida tong ottirar edim».

Payg‘ambarimiz alayhissalomning ajoyib odatlari bor edi: bir yaxshilik qilgan kishiga uning yaxshiligini o‘n chandon qilib qaytarar edilar. U zot mening xizmatlarimni ham taqdirlamoqchi bo‘lib, huzurlariga chorladilar. Borsam, u zot:

Robia, mendan biror narsa so‘ra, – dedilar.

Men nima so‘rashni bilmay o‘ylanib qoldim:

– Yo Allohning Rasuli, menga biroz muhlat bering, oldin o‘ylab olay, keyin nima kerakligini aytaman.

U zot ma’qulladilar.

O‘shanda na oilam, na mol-dunyoim, na uy-joyim bor edi. O‘zimga o‘xshagan faqir musulmonlar qatori masjidning supasida kun kechirar edim. Odamlar bizni «Islom mehmonlari», «ahli suffa» deb atashardi. Kim Payg‘ambar alayhissalomga sadaqa-ehson olib kelsa, hammasini bizga yuborardilar, kimdan hadya olsalar, arzimagan qismini olib qolib, qolganini «Islom mehmonlari»ga tarqatar edilar.

O‘ylay-o‘ylay, «Payg‘ambar alayhissalomdan mol-dunyo so‘rasammikin, qashshoqlikdan qutulib, boshqalarga o‘xshab, hovli-joy, bola-chaqa qilardim», degan xayolga ham bordim. Ammo bu fikrimdan darrov qaytdim: «Nimalar deyapsan, Ka’bning o‘g‘li? Mol-dunyo o‘tkinchi narsa. Alloh azza va jalla rizqingni berib qo‘yibdi, xohlasang ham, xohlamasang ham kelaveradi. Rasuli akram Parvardigorimiz huzurida shunday maqomga egalarki, nima so‘rasalar, rad etilmaydi. Shundan foydalanib, Allohdan oxirat yaxshiligini so‘ramaysanmi?»

Bu fikrdan ko‘nglim ravshan tortdi. Xushnud holatda Sarvari olam janobimizning oldilariga bordim.

– Xo‘sh, nima deysan Robi’a? – dedilar u zot.

– Yo Allohning Rasuli, duo qiling, Alloh meni jannatda sizga yo‘ldosh qilsin, – dedim.

Buni senga kim o‘rgatdi? – deb so‘radilar.

– Hech kim. Avval boylik so‘ramoqchi ham bo‘ldim, ammo o‘tkinchi yaxshilikdan abadiy ne’matni afzal bilib, siz bilan jannatda birga bo‘lishni so‘rashni Alloh dilimga soldi.

Rasuli akram uzoq vaqt sukut qilib qoldilar. Keyin:

Balki boshqa biror narsa so‘rarsan? – dedilar.

– Yo‘q, – dedim qat’iy, – menga boshqa narsaning keragi yo‘q!

U holda mening duoim qabul bo‘lishi, sening talabing hosil bo‘lishi uchun ko‘p sajda qilgin, – dedilar Sarvari olam.

Shundan keyin yanada ko‘proq g‘ayrat bilan ibodat qiladigan bo‘ldim. Chunki Payg‘ambarimiz alayhissalomga dunyoda xodim va suhbatdosh bo‘lganim kabi, oxiratda ham hamrohlikka erishish ishtiyoqida edim».

Shayx Zulfiqor Ahmad Naqshbandiyning
"Ishqi Rasul" kitobidan Nodirjon Odinayev tarjimasi

 

Maqolalar