Islomda Ramazoni sharif oylar ichida eng muborak oy, oylar sultoni hisoblanadi. Ramazon mo‘min bandalarga Yaratganning ulug‘ ajrlariga yetishish uchun imkon eshiklarini ochib berguvchi najot oyidir.
Mamlakatimizda fuqarolarning emin-erkin ibodat qilishi, musulmonlarning o‘z zimmalaridagi diniy arkonlarni bekamu ko‘st ado etishi, ramazon ro‘zasini ado etishi, tavoreh namozlarini o‘qishi uchun zarur barcha sharoit yaratiib berilayotganligi, shubhasiz, barchamizni behad quvontiradi.
Prezidentimizning joriy yil 27 fevraldagi “Muborak Ramazon oyini munosib tarzda o‘tkazish to‘g‘risida”gi qarorida ham ushbu oyni “Ramazon – saxovat, birdamlik va bag‘rikenglik oyi” g‘oyasi asosida chiroyli o‘tkazish, xalqimizga xos insonparvarlik, ezgulik, shukronalik va mehr-oqibat singari an’ana va qadriyatlarni asrab-avaylash hamda keng targ‘ib etish yuzasidan qator vazifalar belgilangan. Mazkur qaror ijrosini ta’minlash, qolaversa, Ramazon oyini yuqori saviyada o‘tkazish uchun Andijon viloyatida ham zarur ishlar amalga oshirildi.
Ramazon oyi boshlanishi bilan viloyatimizdagi 179 ta jome masjidi hamda “Sayid Muhyiddin mahdum” o‘rta maxsus islom bilim yurtida tavoreh namozlari o‘qilmoqda. Barcha masjidlarimizda, xususan, Andijon shahridagi “Pistamazor” jome masjidida ham namozxonlar uchun zarur barcha shart-sharoit va qulayliklar yaratilgan.
Aholi, namozxonlar har kuni tavoreh namozini chiroyli ado etmoqda. Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) ramazon oyini madh etib: "Bu shunday oyki, uning avvali rahmatdir", deydi. Ya’ni bu oyda tutilgan ro‘za va qilingan ezgu amallar bilan Allohning rahmatiga dohil bo‘linadi. "Ramazonning o‘rtasida esa bandaning gunohlari maxfirat etiladi", deyiladi. Demak, gunohlarimiz, xato va qusurlarimiz ko‘p bo‘lsa-da, ramazonning yarmiga yetganda tutgan ro‘zamiz evaziga Alloh gunohlarimizni kechiradi. Yana payg‘ambarimiz (s.a.v.) ramazonning oxirida esa oyni ro‘za tutib o‘tkazgan bandalar jahannamdan ozod bo‘lishini marhamat qilganlar.
Har bir mo‘min banda ushbu muborak oyning odob va tartiblariga rioya qilmoqliklari muhimdir.
Ramazon oyi odob va tartiblari deganda nimalar tushuniladi? Bu xususda Qur’oni Karim va hadislarda juda ko‘p ko‘rsatmalar berilgan. Jumladan, ramazon kirishi bilan har bir mo‘min, eng avvalo, tilini yomon so‘zlardan, ya’ni g‘iybatdan, yolg‘ondan saqlamoqligi kerak.
Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) "Kishiki yolg‘on so‘zlamoqni tark etmasa va Alloh qaytargan narsadan qaytmasa, ro‘za tutib, yemay-ichmay qo‘ygani bilan ro‘zasi qabul bo‘lmaydi. Alloh unga rahmat nazarini tashlamaydi" deydi.
Yana dinimiz ko‘rsatmalarida ramazon oyida mo‘minlar atrofidagi insonlarga tili va qo‘li bilan ozor bermasligi aytilgan. Chunki Payg‘ambarimiz (s.a.v.) "Kishi Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan bo‘lsa, bas u inson gapirsa, yaxshi ishni gapirsin yoki jim tursin", deb marhamat qilganlar. Shu bois ham ushbu muborak oyda har bir inson Allohga tavba qilmoqligi, shu bilan birga, insonlarga ozor yetkazishdan saqlanmoqligi kerak. Zero, Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) "Tavbaga shoshilinglar o‘lim kelmasdan oldin" deganlar va yana bu oyda har bir mo‘min faqirlarning holidan xabar olib, ularga yordam qo‘lini cho‘zmoqlari, hech bo‘lmasa iftorliklariga bir qultum suv bilan bo‘lsa ham ularga mehru muhabbatlarini ko‘rsatmoqliklari lozimdir. Bu haqida Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) "Kishi bu oyda bir ro‘zadorni (bir qultum suv bilan bo‘lsa ham) so‘rab qo‘ysa, Alloh unga kavsaridan bir sharbat inom etadi, uni ichgan kishi aslo tashna bo‘lmaydi", deganlar.
Ushbu muborak oyda bandalar yetimlar holidan xabar olib, ularning o‘ksik qalblarini shod qilmoqlari lozimdir. Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) "Kim bir yetimni kafolatini olsa, bas u men bilan jannatda birga bo‘ladi", deganlar. Yana bu muborak oyda har bir inson imkon boricha atrofdagilarga yordam qo‘lini cho‘zmog‘i lozim. Zero, Payg‘ambarimiz (s.a.v.) "Kim bir musulmonning qiyinchiligini yengillashtirsa, Alloh taolo u bandasining qiyomat kuni qiyinchiliklarini yengilatadi", deya marhamat qilganlar.
Muborak ramazon oyida Alloh barchalarimizga yuqorida aytib o‘tilgan amallarga rioya qilishligimizni, ramazon oyini chiroyli o‘tkazib, Yaratganning marhamatiga yetishishlikni nasib etsin.
Xayrullo Sulaymonov,
Andijon shahridagi "Pistamazor" jome masjidi imom-xatibi.
O‘zA
Bismillahir Rohmanir Rohiym
﴿وَفِي أَنْفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ﴾
“O‘zingizda ham (mo‘jizalar bordir). Ko‘rmaysizlarmi” (Zoriyot surasi, 21-oyat).
Ayrimlar ushbu oyatni eshitib o‘ziga qaraydi va Alloh in’om etgan mo‘jizalarni ko‘rmaydi. O‘ziga qaraydi-yu: “Menda hech qanday mo‘jiza yo‘q”, deydi.
Allohga iymon keltirmagan inson o‘limdan keyingi hayotga ishonmaydi. O‘zidagi son-sanoqsiz mo‘jizalarni ham inkor etadi. Hayotni faqat yeyish-ichishdan, o‘yin-kulgudan iborat deb biladi. O‘lim esa hamma narsani nihoyasiga yetkazadi deb hisoblaydi. Agar ular ozgina fikr yuritganlarida o‘zlaridagi mo‘jizalarni ko‘rgan bo‘lardilar. Alloh taoloning insonlar haqidagi oyatlari juda ko‘p. Quyida ayrimlarini keltirib o‘tamiz:
﴿وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آَدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ﴾
“Robbing Bani Odamning umurtqa pog‘onasidan, qiyomat kuni “Bundan g‘ofil edik” demasliklaringiz uchun zurriyotlarini olib o‘zlariga o‘zlarini guvoh qilib: “Robbingiz emasmanmi?” deganida “Albatta Robbimizsan” deganlarini esla” (A’rof surasi, 172-oyat).
Bu oyatni iymoni yo‘q kishiga o‘qib bersangiz “Men hech narsaga guvoh bo‘lmaganman. Buni sezmaganman ham” deb aytadi. Biroq uning guvohi bo‘lgan. Bu ham o‘zining zarariga ishlaydi.
Allohning borligini qanday qilib bilamiz? Yaratgan Zot bor bo‘lishi shartligini yaxshi bilamiz. Buni kofir ham biladi. Faqat birovlarning hisobiga bo‘lsa-da, bu dunyoda maishat qilib yashab qolmoqchi bo‘ladi.
Avvalo Alloh taolo nimalarni harom va halol qilgani haqida bir o‘ylab ko‘raylik. Aslida nafsimiz halol va haromning farqiga boradi. Bunga misol keltiramiz. Faraz qiling bir yigit kelib sizga: “Qizing bilan bir xonada yolg‘iz qolmoqchiman”, desa nima qilasiz? Uni o‘ldirib qo‘yishingiz ham mumkin. O‘ldirmagan taqdiringizda ham uni urasiz. Hatto boshqa odamlar ham sizga yordamlashadi.
Demak, bunday ishni hamma yomon ko‘radi, mo‘min ham, mo‘min bo‘lmagan ham. Lekin o‘sha yigit kelib: “Men qizingizga uylanmoqchiman” desa uni yaxshi kutib olasiz. Odamlar ham uni aziz mehmon sifatida qabul qiladi. Buni hammaga e’lon ham qilasiz. Qizingizni unga berib, nikoh o‘qitganingizdan keyin esa qizingiz bilan bir xonada qolishiga rozi bo‘lasiz.
Xo‘sh, shu ikki holatning bir-biridan nima farqi bor?
Demak, siz nima yaxshi-yu nima yomonligini bilasiz. Lekin buni sizga kim o‘rgatdi? Yana bir misol keltiraylik. Bir kishi o‘zining xotini bilan ko‘chada bemalol yura oladi. Hamma odamlarning ko‘z o‘ngida xotini bilan uyiga kirib ketadi. Ammo o‘sha odamning oldiga boshqa bir begona kishi kelib qolsa xotinini undan qizg‘anadi. Begona kishining uyiga kelganidan o‘ng‘aysizlanadi.
Xo‘sh, bu ikki holatda nima o‘zgardi? Farq shundaki biri halol bo‘lsa, ikkinchisi harom. Buni hamma ajrata oladi. Dindan umuman xabari yo‘q odam ham buni anglab yetadi.
Yanada oddiyroq misol keltiraylik. Bir odam o‘g‘rilik qilishni xohlasa, avvalo hech kim yo‘qligiga ishonch hosil qiladi. Keyin esa qorong‘u tushishini poylaydi. Chunki qorong‘uda odamlar deyarli yo‘q bo‘ladi. O‘g‘irlaydigan narsasini olgach har tomonga alanglab, shoshib ortiga qaytadi. Keyin o‘g‘irlagan narsasini hech kim bilmaydigan joyga yashirib qo‘yishga harakat qiladi. Shu holatga bir baho bering. O‘g‘ri o‘zining ishi xatoligini biladi. Lekin o‘z uyidan narsa olmoqchi bo‘lgan odam kunduzi ham hammaning ko‘z o‘ngida uyiga kirib chiqaveradi. Uyidan xohlagan narsasini olaveradi, hech kimdan xavfsiramaydi. Chunki u hech qanday noto‘g‘ri ish qilmayotganini yaxshi biladi. Pora olayotgan kishi hammadan yashirib oladi. Ammo maoshini olayotgan kishi birov ko‘rib qolishidan qo‘rqmaydi.
Shayx Muhammad Mutavalli Sha’roviy rahimahullohning
"Allohning borligiga aqliy dalillar" kitobidan