Sayt test holatida ishlamoqda!
03 Aprel, 2026   |   14 Shavvol, 1447
search icon
Avvalgi sayt
ЎЗ РУ EN AR

Toshkent shahri
Tong
04:43
Quyosh
06:03
Peshin
12:31
Asr
16:57
Shom
18:54
Xufton
20:08
Bismillah
03 Aprel, 2026, 14 Shavvol, 1447
Avvalgi sayt
#search
 YouTube
Maqolalar

Qanday buyuk din!

30.03.2026   4821   3 min.
Qanday buyuk din!

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Ja’farning kimligini bilasizmi?! Unga Nabiyyimiz sollallohu alayhi vasallam: «Sen menga yaratilish jihatidan ham, xulqing jihatidan ham o‘xshaysan», deganlar.

Bu baho uning uchun ikki tomondan buyuklikdir. U chiroyli, xushbichim inson edi. Ja’far Habashistonga hijrat qilgan muhojirlarga bosh bo‘lgan fasohatli va aqlli inson. Ja’far Najoshiyning huzurida Qurayshning dohiysi (aqlli kishisi) va elchisi bo‘lmish Amr ibn Osni mot qilgan!

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uni nihoyatda yaxshi ko‘rar edilar. Uning Habashistondan qaytishi Xaybarning fath qilinishiga to‘g‘ri keldi. O‘shanda Nabiy alayhissalom: «Qay biriga xursand bo‘lay: Xaybarning fathigami yoki Ja’farning qaytishigami?!» degan edilar.

Ja’far buyuk va qo‘rqmas bahodir, Muta jangida Zayd ibn Horisa roziyallohu anhudan keyin musulmonlar qo‘shiniga qo‘mondon bo‘ldi. Unda uchta muhojirlik, sahobalik, shahidlik buyuklik jamlangan edi. Alloh taolo uning Muta jangida kesilgan ikki qo‘li o‘rniga jannatda parvoz qiladigan ikki qanot berdi!

Madinada esa Nabiy sollallohu alayhi vasallam vahiy orqali kishilarga Muta jangi tafsilotilarini aytib, shahid bo‘lgan as'hoblariga bir-bir marsiya o‘qiyotgan edilar. Nihoyat, Nabyimiz sollallohu alayhi vasallam Allohning yalang‘ochlangan qilichi tug‘ilgani, musulmonlarni bu qiyin vaziyatdan osonlik bilan sug‘urib olgani xabarini berdilar. Xolid ibn Valid roziyallohu anhuning harbiy taktikasi bugungi kungacha harbiy fakultetlarda dars sifatida o‘rgatiladi!

O‘sha kuni insonlar suyukli insonlarini yo‘qotganlari uchun yig‘lashdi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Ja’farning oilasiga taom qilib beringlar. Ularning boshiga mashg‘ul qiladigan narsa keldi», dedilar.

Qanday buyuk payg‘ambar!

Qanday buyuk din!

«Ja’farning oilasiga taom qilib beringlar».

Bu dunyo yo‘qotadigan dunyodir. Bugun kim bilandir vidolashsak, ertaga biz bilan vidolashishadi. Bugun birovlarning tobutini ko‘tarsak, ertaga bizning tobutimizni ko‘tarishadi.

Ammo bu din qiyinchilikda ham, kengchilikda ham rahmat dinidir.

Bu din yelkadosh bo‘ladigan, hamdard bo‘ladigan dindir. Insonlar yaqinlarini yo‘qotganida boshqalar ularning yonida turishi, bir-birlariga rahm qilishi jarohatlariga malham bo‘ladi!

Nabiy sollallohu alayhi vasallam mayyitning oilasiga taom qilib berishni bizga ta’lim beryaptilar. Chunki ularning boshiga tushgan musibat taom pishirish kabi eng zarur ishlardan ham chalg‘itib qo‘ydi.

Hayot qarz oldi-berdilaridan iborat! Kimlardir bizning boshimizga musibat tushganida taom qilib berishadi. Biz ham ularning boshiga musibat tushganida taom yetkazamiz. Aslida, ish oshqozonga ovqat tushirishdan oliyroqdir. Bu yaralangan qalbning yelkasini silashdir. Bu mahzun ko‘ngilning boshini silashdir!

Musibatzadalarning og‘irini yengil qiladigan barcha ishlar Nabiy sollallohu alayhi vasallamning «Ja’farning oilasiga taom qilib beringlar», degan so‘zlari ostiga kiradi!

Aza ahlining gohida marosim o‘tkazish uchun uyi torlik qilib qoladi. Qani endi ularga keng uyingizni bo‘shatib bersangiz!

Aza ahlining gohida ta’ziya marosimini o‘tkazish uchun mablag‘i bo‘lmay qoladi. Qani endi ularning yonida pulingiz bilan tura olsangiz!

Gohida azadorlar qarzdor bo‘ladi yoki dafn tufayli xarajatlari ko‘payib qoladi. Qani endi ularning yonida turib, tirikka ham, o‘likka ham yordam bersangiz!

 «Nabaviy tarbiya» kitobi asosida tayyorlandi

Maqolalar
#logo
Boshqa maqolalar
Maqolalar

"Quyoshning borligiga endi ishondim" deysizmi?

02.04.2026   3885   3 min.

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Yaxshi bilan yomonning farqiga hamma boradi. Yaxshi ishlarni hamma his qiladi, undan rohat tuyadi. Yomon ishlar esa insonni larzaga soladi, tinchini buzadi, xavotirga qo‘yadi, vijdonini qiynaydi. Bu narsalarni bizga kim o‘rgatdi? Bu qonuniyatlarni Alloh yaratgan, Alloh o‘rgatgan. Shu narsalar haqida o‘ylar ekanmiz aytib o‘tganimiz oyati karimani yanada chuqurroq anglaymiz:

﴿وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آَدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ﴾

“Robbing Bani Odamning umurtqa pog‘onasidan, qiyomat kuni “Bundan g‘ofil edik” demasliklaringiz uchun zurriyotlarini olib o‘zlariga o‘zlarini guvoh qilib: “Robbingiz emasmanmi?” deganida “Albatta Robbimizsan” deganlarini esla” (A’rof surasi, 172-oyat).

Bu me’yorlar biz tug‘ilmasimizdan oldin bizga o‘rgatiladi. Bu esa Allohning bergan ulkan ne’matlaridan biridir. Alloh barchaga birdek Robb sanaladi. Shuning uchun ham biz sanab o‘tgan me’yorlar hamma insonda bo‘ladi.

Endi mavzuni davom ettiramiz. Dinga ishonmaydigan inson: “Men faqat ko‘zim bilan ko‘rgan narsaga ishonaman. Ko‘zim ko‘rmagan narsalarga esa ishonmayman”, deb aytadi. Aslida ishonch so‘zi ko‘z ko‘rmaydigan narsalarga nisbatan ishlatiladi. Hech kim sizni ko‘rib turib “Sening borliginga ishonaman” demaydi. Yoki hech kim quyoshni ko‘rganidan keyin “Men quyoshning borligiga endi ishondim” demaydi.

Ishonch turlicha bo‘ladi. Masalan, siz o‘zingiz guvohi bo‘lmasangiz ham, ammo kimdir aytgan gapga ishonasiz. Chunki o‘sha odamni siz ishonchli deb bilasiz. Agar o‘sha narsani o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rsangiz, ishonchingiz yanada ortadi. Mo‘min kishining oxiratga bo‘lgan ishonchi birinchi tur ishonchga kiradi. Zotan mo‘minlar oxiratni ko‘rmasdan turib uning borligiga ishonadilar. Ko‘z bilan ko‘rgandan keyin esa u ishonch yana ham kuchli bo‘ladi. Alloh taolo oxirat kuni jahannamni ko‘rganlar haqida bunday degan:

﴿كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ﴾

“Yo‘q. Agar siz aniq ilm ila bilganingizda edi. Albatta, jahannamni ko‘rarsiz. Va albatta, uni ishonch ko‘zi bilan ko‘rasiz” (Takosur surasi, 5-7-oyatlar).

Oxirat kuni har birimiz jahannamni o‘z ko‘zimiz bilan ko‘ramiz. So‘ngra Alloh taolo bunday xitob qiladi:

﴿وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ﴾

“Va agar yolg‘onga chiqaruvchi gumrohlardan bo‘lgan bo‘lsa. Bas o‘ta qaynoq suvdan “ziyofat” va do‘zaxga kirish bor. Ta’kidki, albatta bu ochiq-oydin haqiqatdir” (Voqea surasi, 92-95-oyatlar).

Ha, ochiq-oydin haqiqat oxiratda bo‘ladi.

Demak, ochiq-oydin haqiqat ko‘z bilan ko‘rgandagina bo‘ladi. Lekin iymon ma’nosidagi ishonch esa ko‘rmasdan turib bo‘ladi. Misol uchun, siz o‘zingiz ko‘rmagan narsa haqida “Bunday bo‘lishiga iymonim komil” deb aytasiz. Ya’ni siz ko‘zingiz bilan ko‘rmagan narsa haqida shunday ishonch bilan gapiryapsiz. Bu – iymon deyiladi.
 

Shayx Muhammad Mutavalli Sha’roviy rahimahullohning
"Allohning borligiga aqliy dalillar" kitobidan

Maqolalar
#logo