Sayt test holatida ishlamoqda!
15 Aprel, 2026   |   26 Shavvol, 1447
search icon
Avvalgi sayt
ЎЗ РУ EN AR

Toshkent shahri
Tong
04:21
Quyosh
05:44
Peshin
12:28
Asr
17:06
Shom
19:07
Xufton
20:24
Bismillah
15 Aprel, 2026, 26 Shavvol, 1447
Avvalgi sayt
#search
 YouTube

“Ixlos” surasining fazilatlari

30.03.2022   46155   6 min.
“Ixlos” surasining fazilatlari

Alloh taolo Kalomi Qur'oni karimning bir yuz o'n ikkinchi surasi “Ixlos” deb ataladi.  Ho'sh, “ixlos” atamasi nima ma'noni beradi?

“Ixlos” so'zi aslida, arabcha so'z bo'lib, u “xolos bo'lish”, “muxlis”, “xolis” degan ma'nolarni anglatadi.  Bu haqda “O'zbek tilining izohli lug'ati”da:“Ixlos (arabcha) – samimiylik, ko'ngli ochiqlik, berilganlik, muxlislik, e'tiqod, chin yurakdan, ishonch bilan berilish; astoydil muhabbat” deb izohlanadi. Istilohda esa “Alloh taologa nisbatan xolis, sodiq bo'lish, barcha amallarni xolis Uning O'zi uchun qilish” ma'nosini anglatadi. Ixlos Islom dinining asl mohiyati bo'lib, har bir yaxshi amal uning ustiga quriladi. Inson amallarining qabul bo'lishi yoki bo'lmasligi, unga mukofot yoki jazo berilishi, o'sha amalda ixlosning mavjud yoki mavjud emasligi e'tibori bilan bo'ladi. Zero, inson amallari suratdir, ixlos esa amalning ruhidir.

Qur'oni karimning 112 surasi nomlari juda ko'p. U “Tafrid”,“Najot”, “Tavhid”, “Marifa”,“Asos”deb ham ataladi. Ammo suraning eng mashhur nomi “Ixlos”dir.

“Ixlos” atamasini Qur'oni karim surasiga qo'yilishini ulamolar quyidagicha izohlaydilar:

1. Ayrim ulamolar “Qur'onning o'zi uchta bo'lingani uchun: uchdan biri hukmlar, uchdan biri va'da va va'idlar(qaytariqlar), yana uchdan biri ism va sifatlar. “Qul huvallohu ahad” shu uch bo'lakning bir bo'lagi, ya'ni ism va sifatlar bo'lagidir. Shu ma'noda bu sura “Ixlos” deb nomlanadi” deydilar.

2. Ba'zi ulamolar: “Bu (sura)ning Qur'onning uchdan biriga tengligiga sabab, unda Allohning Somad ismi borligi uchun, chunk boshqa suralarda bu ism topilmaydi”, deydilar.

                       Ixlos surasi Makkada nozil bo'lgan, 4 oyatdan iborat.

                                             Ixlos surasi

1. Qul huvallohu ahad.

2. Allohus-somad.

3. Lam yalid va yulad.

4. Va lam yakullahu kufuvan ahad.

Tarjimasi:

1. (Ey Muhammad) Ayting:“U Alloh yagonadir”.

2. Alloh Samad. (ehtiyojsiz,hojatbaror).

3. U tug'magan va tug'ilmagan ham.

4. Shuningdek. Uning hech bir tengi yo'qdir.

Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam muborak hadislarida “Ixlos” surasining ko'plab fazilatlarini bayon qilganlar. Kimki “Ixlos”surasini yashayotgan manzilida bir marta o'qisa, Alloh taolo unga, oilasiga, hatto qo'ni-qo'shnilariga baraka beradi. Bu haqda hadis-sharifda: “Bir kishi Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga kelib, kambag'alligi va nochorligidan shikoyat qildi. Shunda Rasulloh sollallohu alayhi vasallam unga: “Qachon manzilingga kirsang, odam bo'lsa-bo'lmasa, salom bergin, so'ng menga salom yo'llagin va “Qul huvallohu ahad”ni bir marta o'qigin”, dedilar. Haligi kishi shunday qildi. Natijada Alloh taolo unga shu darajada rizq berdiki, hatto qo'shnilari-yu qarindoshlariga mo'l-ko'l yog'dirildi (Hofiz Abu Muso Madaniy Sahl ibn Sa'ddan rivoyat qilgan).   

Agar bir kishi har kuni “Ixlos” surasini 50 marta o'qisa, qiyomat kuni u jannatga kirish baxtiga muvaffaq bo'ladi.  Bu haqda hadisi-sharifda: “Kimki “Ixlos” surasini har kuni 50 marta o'qisa, qiyomat kuni: “Tur, ey Allohni maqtovchi! Jannatga kir!”deyiladi.

“Kimki “Ixlos” surasini ikki yuz marta o'qisa, gardanidagi qarzdan boshqa ellik yillik gunohlari kechiriladi. Bu haqda Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kimki “Ixlos” surasini kuniga 200 marta o'qisa. Gardanidagi qarzdan boshqa ellik yillik gunohlari o'chiriladi” (Imom termiziy rivoyati).

“Ixlos” surasini o'qishni yaxshi ko'rish fazilat bo'lib, bu fazilat insonni jannat sari etaklaydi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Bir odam (Ixlos” surasini nazarda tutib):“Yo Rasululloh sollallohu alayhi vasallam, men shu surani yaxshi ko'raman” dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Uni yaxshi ko'rishing, seni jannatga etaklaydi”, dedilar (Imom Termiziy rivoyati).

Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kimki yotib uxlamoqchi bo'lib, o'ng tomonga qarab yotsa, so'ng “Qul huvallohu ahad”ni 100 marta o'qisa, Alloh taolo qiyomat kuni unga:“O'ng tarafdan jannatga kir” deydi (Imom Termiziy rivoyati).

   Agar bir kishi vafot etar chog'ida “Ixlos” surasini o'qisa, qabrda azoblanmaydi, sirot ko'prigidan omon o'tadi. Bu haqda Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kim vafot bilan nihoya topadigan kasalligida “Ixlos” surasini o'qisa, qabrida fitnalanmaydi, qabr siqishidan omonda bo'ladi va farishtalar uning qo'lidan tutib, sirot ko'prigidan jannatga olib o'tadilar”(Imom Tabaroniy rivoyati).

Alloh taolo barchamizni “Ixlos” surasining fazilatidan bahramand bo'lishga muvaffaq qilsin!

 

R. Akbarov,

O'MIning Qashqadaryo viloyatidagi vakillik xodimi.

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Eng ko‘p salavot aytganlar

14.04.2026   2740   5 min.
Eng ko‘p salavot aytganlar

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Mo‘min kishi Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamga yaqin bo‘lishni, U zotga yaqinlashtiruvchi amallarni bajarishni ko‘zlab yashaydi. Alloh taolo Qur’oni karimning Ahzob surasi, 56-oyatida Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamga qurbat hosil qilishning bosh omili deya salavot va salom yo‘llash ekanini aytib o‘tgan:

 

إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَـٰۤىِٕكَتَهُۥ یُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِیِّۚ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا

“Albatta Alloh va Uning farishtalari Nabiyga salovot ayturlar. Ey, iymon keltirganlar! Siz ham unga salovot ayting va salom yuboring!”.

Abu Umoma roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh alayhi vasallam: “Menga juma kuni va juma kechasi salavot aytishni ko‘paytiringlar. Kim menga bir salavot aytsa, Alloh unga o‘nta salavot aytadi”, deganlar (Imom Bayhaqiy rivoyati).

Nabiy alayhi vasallamga salavot aytish Qur’on orqali ham, hadislar bilan ham buyurilgan amaldir. Nabiy ssllallohu alayhi vasallamga Alloh taolo, farishtalar va payg‘ambarlar ham salavot aytishadi. Biz mo‘minlar ham salavot aytishga buyurilganmiz. Bu, nafaqat Alloh oldidagi bandalik vazifamiz, balki ikki olam saodatini ko‘rsatgan ikki olam Sarvari oldidagi ummatlik tashakkurimizdir!

Ya’ni, salavot tilimiz oson aytadigan, yengil qaraladigan oddiy kalima emas, aksincha, Nabiy sollallohu alayhi vasallamga minnatdorchilik bildirishimiz, rahmat aytishimiz hamda Alloh huzurida yanada darajalari ko‘tarilishini so‘rab bergan duoimizdir.

Salavot so‘zi – duo, rahmat, ulug‘lash va maqtash ma’nolarini anglatadi.

Salavot kimdan hosil bo‘lishiga ko‘ra turli ma’nolarni ifoda etadi. Salavot Alloh taolodan bo‘lsa rahmat, farishtalardan bo‘lsa istig‘for, insonlardan esa duo va ulug‘lashdir. Demak, biz Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning haqqilariga salavot ila duo qilgan, sha’ni obro‘larini yanada ulug‘lagan bo‘lamiz. Salavotni ko‘paytirgan sari, Nabiy sollallohu alayhi vasallamga yaqinlashib boramiz.

Nabiy sollallohu alayhi vasallamga salavot aytish maxsus vaqt, kun yoki makonga xoslanmaydi. Biroq, quyidagi holatlarda salavot aytishga yanada diqqatli bo‘lish talab qilinadi:

Duoning avvalida, o‘rtasida va oxirida;
Masjidga kirayotganda va chiqayotganda;
Musulmon birodarlari bilan ko‘rishganda;
Bir majlis va yig‘ilishga to‘planganda;
Xayrli so‘zlarni gapirishdan avval;
Ertalab va kech kirganda;
Uyquga ketishdan avval va uyg‘onganda;
Quloqqa g‘uvullagan ovoz eshitilganda;
Biror narsani unutib qo‘yganda;
G‘am, qayg‘u qiyinchilik vaqtida.

Bundan boshqa o‘rinlarda ham salavot zikr sifatida aytilaveradi. Ko‘p salavot aytishning foydasi ulkan bo‘lib, foydalarning eng ulug‘i qiyomat kuni Nabiy sollallohu alayhi vasallam bilan yaqin bo‘lish va u zotning shafoatlariga erishishdir.

Ibn Masud raziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda ham Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qiyomat kuni menga eng yaqin odamlar menga ko‘p salavot aytganlaridir”, deganlar.

Shuningdek, salavot aytish nifoqdan pok bo‘lish va do‘zaxdan najot topishga sabab bo‘ladigan ulug‘ amaldir. Va yana dunyo-yu oxiratda hojatlar ravon bo‘lishining sababi hamdir.

Jobir raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Kim menga har kuni 100 marta salavot aytsa, Alloh taolo uning 100 ta hojatini ravon qiladi. 70 tasi oxiratda, 30 tasi esa dunyoda”, dedilar.

Salavot aytgan kishiga yaxshilik eshiklari ochiladi faqirlik eshiklari esa yopiladi, gunoh va xatolari kechirilishiga sabab bo‘ladi.

Salavot aytishning bu dunyoda foydalari sanab sanog‘iga yetib bo‘lmaydigan darajada ko‘p bo‘lsa, oxiratda ham xuddi shunday. Masalan, salavot sohibi uchun qiyomat kuni sirotdan o‘tishda nur, qiyomatning daxshatli holatlaridan najot va omonlik bo‘ladi.

Shu bilan birga, sirotdan o‘tishni ham yengillashtiradi. Hattoki salavot aytgan kishi jannat xushxabarini olmaguncha vafot etmaydi.

Buning dalili Ibn Qoyyim rahimahulloh “Jilaul afham”da Anas ibn Molikdan rivoyat qilgan hadis bo‘lib, Rasululloh alayhi vasallam: “Kim bir kunda ming marta salavot aytsa, jannatdagi o‘rnini bilmay turib o‘lmaydi” (Zaif hadis).

Salavot aytish va uning fazilatlari haqida ko‘plab maqbul va mardud, zaif hadislar mavjud. Ularning umumiy mazmunidan xulosa qilinsa, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga har kuni salavot aytish imon va ixlos taqazosidir. Olimlar eng ko‘p adad sifatida bir kunda 300 ta salavot aytishni tavsiya qiladilar.

Salavot lafzining eng afzali har namoz ichida aytiladigan mashhur salavotdir. Asosiysi, sanoq yoxud adad emas – ixlos va muhabbat ila aytilgan salavotdir!


Abdulloh Sirojiddinning “Nabiy alayhi vasallamga salavot aytish” kitobi asosida
“Hadis va islom tarixi” kafedrasi katta o‘qituvchisi
N.Saidakbarova va 2-kurs talabasi M.Nigmatova tayyorladi

Maqolalar
#logo