❓Қурбонлик қилиш кимларга вожиб?
? Жавоб: Бу ерда
❓Вақтидан аввал сўйилган жонлиқнинг пули эҳсон қилинса ҳам қурбонликка ўтадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонлик қилмоқчи бўлган одам соч ва тирноғини олмаслиги керакми?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонликнинг вақти
? Жавоб: Бу ерда
❓ Ҳайвон сўйганда уни оғиз билан пуфлаб шишириш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Закот берган инсон қурбонликда қўй сўйдириши ҳам керакми?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонлик қилаётган кишини агарда бирор кимдан қарзи бўлса, қурбонлиги ўтмайдими?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Пичилган қўйни ақиқа ва қурбонлик учун сўйса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Ақиқа ёки қурбонлик? Қай бирини биринчи қилишим керак?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонлик қилинадиган ҳайвон неча ёш бўлиши керак?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонликка сўйиладиган ҳайвоннинг шохини аҳамияти борми?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонликка йиғилган пулни эҳсон қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Эҳсон учун олинган жонлиқни қурбонликка сўйса бўладими?
❓Қурбонлик гўштини ярмини ўзимизга олиб қолсак бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ҳайвонни сўйгандан кейин гўштнинг килосига ҳисоблаб берса, қурбонликка ўтадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик гўштини сотиш мумкин эмасми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилишга маблағимиз бор, лекин пул кўринишида эмас.
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилишни ният қилган киши тирноқ ва сочларини олмаслиги керакми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Маблағим нисоб миқдорига етмаган. Қурбонлик қилиш учун пул йиғиб қўйган эдим. Леким амакимнинг оиласидагилар касал ва қарзлари бор. Шунга пулни уларга берсам бўладими? Бунда қай бирида савоб кўпроқ? Қурбонлик қилишимми ёки амакимга беришимми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Бир неча киши битта қўй сўйиши мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилишни вожиб қиладиган бойликнинг миқдори қандай ҳисобланади?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қулоғи белги учун кесилган соғлом қўйни қурбонлик қилиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ҳайвон сотиб олинганидан сўнг касал бўлиб қолса уни қурбонлик қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик гўштидан ўзга дин вакилларига ҳам бериш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Намоз ўқимаса қурбон ҳайитида қилган қурбонлиги қабул бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓"Ўғил кўрсам иккита қўй сўяман" дейилса, назр ҳисобланадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ақиқа ёки қурбонлик қўйининг гўштини тарозуга тортиб олса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Иккита фарзандга битта ақиқа қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓1. Икки-уч киши пул ташлашиб, қурбонлик учун битта қўчқор сўйсак бўладими?
❓2. Қурбонликни ярмини тарқатиб, ярмини ўзимизга олсакчи, бу ҳам жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Пайғамбаримиз Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва салламга атаб қурбонлик учун қўй сўйиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ақиқа ва Ҳайитнинг қурбонлигини битта қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓1 та қорамолни қурбонлик сингари 3-4 нафар фарзанд номидан ақиқа деб сўйса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Закот берган инсон қурбонликда қўй сўйдириши ҳам керакми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Баданида қўтири бор жонлиқни қурбонлик учун сўйиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Туя ва сигирга бир киши қурбонлик, яна бири назр, яна бири ақиқа, яна бири нафл ниятида қўшилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қулоғи ёки думига нуқсон етган ҳайвонни қурбонлик учун сўйиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Тиши тўкилиб кетган ҳайвонни қурбонлик қилиш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Баданида қўтири бор жонлиқни қурбонлик учун сўйиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонликни вақти ҳақида тушунча берсангиз?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилгандан кейин қандайдир намоз ўқиладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қайси кунда қурбонлик қилиш афзал?
? Жавоб: Бу ерда
❓Мусофирга қурбонлик қилиш вожибми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонликда электр ёки наркоздан фойдаланиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилинадиган ҳайвоннинг хизматидан фойдаланиш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қассобга қурбонлик гўштидан ёки терисини иш ҳақи қилиб бериш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Аёл киши ўз қурбонлигини ўзи сўйса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонликда "Бисмиллаҳ" деса ҳам ўтадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик учун сотиб олинган ҳайвонга кейинчалик шерик бўлиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик гўштидан бойларга берса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Вақтида қилинмаган қурбонликнинг ҳукми қандай бўлади?
? Жавоб: Бу ерда
❓Икки ёшга кирмаган сигирни қурбонлик қилиш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ҳаром молдан қурбонлик қилинадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Бировнинг номидан қурбонлик қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Бепарволик қилиб қурбонлик қилмаган киши нима қилади?
? Жавоб: Бу ерда
❓Шохли ҳайвонларни ёшлигидан шохини куйдириб қўйилган бўлса, қурбонликка ярайдими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ҳомиладор ҳайвон қурбонликка ярайдими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик шартлари ва одоблари
? Жавоб: Бу ерда
❓Ўтганларни номидан қурбонлик қилинадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Эркак ёки урғочи ҳайвонлардан қайси бирини қурбонлик қилиш афзал?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилишдан аввал таомланмаслик
? Жавоб: Бу ерда
❓Вакиллик йўли билан қурбонлик қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво ҳайъати.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васалламнинг даврларида барча мусулмонлар ўзлари билмаган масалаларни Расулуллоҳдан сўраганлар. Саҳобаи киромлар даврида олим саҳобалардан ёш саҳобалар таълим олишди. Шу зайлда, шаръий илмларда маълум даражага етмаган кишилар муайян уламоларнинг йўлларини тутишлари анъанага айланиб, фиқҳий мазҳаблар кўпайиб борди. Чунки, Аллоҳ таоло Ўзининг каломида бундай деган: “Бас, агар билмайдиган бўлсангиз, зикр аҳлидан сўрангиз!” (Анбиё сураси, 7-оят).
Аммо вақт ўтиши билан улар орасидан тўрт йирик мазҳаб: ҳанафийлик, моликийлик, шофеийлик ва ҳанбалийлик ажралиб чиқди ва уларнинг мазҳаблари мусулмонлар оммаси томонидан “фиқҳий мазҳаблар” деб эътироф этилди.
Мазкур тўрт мазҳабнинг тўғрилиги ва ҳақ эканлиги ҳақида барча мусулмон уммати ижмо (иттифоқ) қилганлар. Далил сифатида қуйидаги олимларнинг сўзларини келтирамиз:
Аллома Ибн Ражаб раҳматуллоҳи алайҳ ўзларининг “Тўрт мазҳабдан бошқага эргашганга раддия” номли китобида бундай деган: “Аллоҳ таоло шариатни сақлаш ва динни муҳофаза қилиш учун ўз ҳикмати билан одамлар ичидан тўрт забардаст имомларни чиқариб берди. Уларнинг илму маърифатда юқори мартабага эришганларини ва чиқарган фатво ва ҳукмлари ҳақиқатга ўта яқинлигини барча уламолар бир овоздан эътироф қилганлар. Барча ҳукмлар ўшалар орқали чиқариладиган бўлди”.
Имом Бадриддин Заркаший “Баҳрул муҳит” китобида шундай ёзади: “Мусулмонларнинг эътироф қилинган тўрт мазҳаби ҳақдир ва ундан бошқасига амал қилиш жоиз эмас”.
Имом Али ибн Абдуллоҳ Самҳудий ўзларининг “Иқдул фарид фи аҳкомит-тақлид” номли асарларида бундай деганлар: “Билингки, ушбу тўрт мазҳабдан бирини ушлашда катта фойда бор. Ундан юз ўгиришда эса, катта муаммо ва ихтилофлар бор”.
Имом Самҳудий сўзларини давомида бундай дейди: “Бир мазҳабда юришда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам марҳамат қилган қуйидаги ҳадисга амал қилиш бор:
“Агар ихтилофни кўрсангиз, ўзингизга кўпчилик томонини лозим тутинг” (Имом Ибн Можа ривояти).
Демак, мазҳабга эргашиш катта жамоага эргашиш ҳисобланади”.
Машҳур аллома Абдулҳай Лакнавий ҳазратлари “Мажмуатул фатово” китобларида Шоҳ Валиюллоҳ Деҳлавийнинг қуйидаги сўзларини келтирганлар: “Ҳиндистон ва Мовароуннаҳр юртларида шофеийларни ҳам, ҳанбалийларни ҳам, моликийларни ҳам мазҳаби тарқалмаган, бошқа мазҳаб китоблари ҳам етиб келмаган. Шунинг учун ушбу диёрларда яшовчи, ижтиҳод даражасига етмаган кишиларга Абу Ҳанифа мазҳабига эргашиш вожиб бўлади. Маккада ва Мадинада яшовчи кимсаларга ундай эмас. Чунки у ерда барча мазҳабларни топиш имконияти бор”.
Юқоридаги етук уламоларнинг бу мавзудаги фатво ва хулосаларини кўплаб келтириш мумкин. Бундан бизнинг юртимизда фақатгина Имоми Аъзам Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳнинг мазҳабига амал қилиш лозим экани маълум бўлмоқда. Аллоҳга ҳамдлар бўлсинки, бир неча асрлардан бери ота-боболаримиз мазкур мазҳабга оғишмай амал қилиб келмоқдалар.
Минг афсуслар бўлсинки, мана шундай етук олимлар бир мазҳабни маҳкам ушлаб, тўғрилигини эътироф қилиб турган бир пайтда баъзи юртдошларимиз ўзлари илмий кўникма ҳосил қилмаган бўлсаларда: “Мен Қуръон ва ҳадисдан ўзим ҳукм оламан” деб, даъво қилиб, турли ихтилофларни келтириб чиқармоқдалар.
Машҳур уламоларимиздан Доктор Муҳаммад Саид Рамазон Бутий раҳимаҳуллоҳ “Мазҳабсизлик Ислом шариатига таҳдид солувчи энг хатарли бидъатдир” номли китобида ҳозирги мазҳабсизларнинг воқелигини изоҳлаб бундай деганлар: “Шубҳасиз улар (яъни, мазҳабсизлар)нинг ҳаммалари бевосита Қуръон ва суннатдан ҳукм олишни даъво қиладилар. Улар ўзини ҳудди санад, далиллар ва ровийларнинг билимдони ва тадқиқотчисидек тутсада, аслида биз ана шу одамларнинг орасида бутунлай саводсизларининг кўп гувоҳи бўлдик”.
Демак, мусулмонларнинг бирлиги, ибодатларнинг мукаммаллиги, жамиятнинг тинчлиги учун юртимиз мусулмонлари Имоми Аъзам раҳматуллоҳи алайҳнинг мазҳабларига эргашишлари лозим ва лобуд.
Абдулатиф Отажанов,
Янгиқўрғон тумани “Ат-Термизий” жоме масжиди имом-хатиби.